Toçka (taktiki raket kompleksi)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
9P129 "Toçka" sistemi
"Toçka" sistemi Bakı hərbi paradında (2013)

Toçka – taktiki raket kompleksi olub, yaxın məsafələrdə düşmənə zərbə vurmaq üçün tətbiq olunan yer-yer tipli raket növünə aiddir (NATO adlandırılması:SS-21 Scarab). Kolomna "Maşınqayırma konstruktor bürosu"nda istehsal edilən bu sistem Toçka-U (9К79-1) adını almışdır. Sistemin yüklənməsi və hazır vəziyyətə gətirilməsi üçün 16 dəqiqə vaxt lazım olur.

Kompleksə daxildir:

  • 9М79 (Toçka-U üçün — 9M79M) müxtəlif tipli mərmi başlıqlı raketlər;
  • Atıçı qurğu 9P129 (9PП129М-1);
  • Nəqledici-yükləyici maşın 9Т218;
  • Nəqledici maşın 9Т238;
  • Avtomatlaşdırılmış nəzarət-sınaq maşını 9V819-1;
  • Texniki xidmət maşını 9V844;
  • Arsenal qurğusu komlekti 9F370-1.

Kolomna KBM-də dörd növ raket hazırlanmışdır:

  • Birinci versiya uçuş məsafəsi 70 km. olan 9M79
  • Sonakı təkmilləşdirilmiş versiyası 9M79M 120 km uçuş məsafəsinə malikdir.
  • 9M79MKU versiyası tank əleyhinə özü hədəfi axtaran sistemlə təchiz olunmuşdur. Uçuş məsafəsi 120-185 km-dir.
  • 9M79MP versiyası radar qurğuları əleyhinə mübarizə aparmaq üçün passiv radar idarəetmə sistemi ilə təchiz olunmuşdur. Uçuş məsafəsi 120 km-dir.

Texniki verilənləri[redaktə | əsas redaktə]

System OTR-21 Toçka OTR-21 Toçka OTR-21 Toçka OTR-21 Toçka
NATO-Kodu SS-21 Scarab-A SS-21 Scarab-B SS-21 Scarab-C SS-21 Scarab-B
Raket sistemi 9M79 9M79M 9M79MKU 9M79MP
İstifadəyə verildiyi il 1976 80-ci illər 90-cı illər 1983
Raketin mühərriki 1 Pilləli bərk maye 1 Pilləli bərk maye 1 Pilləli bərk maye 1 Pilləli bərk maye
Uzunluğu 6,40 m 6,40 m 6,40 m 6,40 m
Burun hissəsinin diametri 650 mm 650 mm 650 mm 650 mm
Qanadlarının açılışı 1.448 mm 1.448 mm 1.448 mm 1.448 mm
Çəkisi 2.000 kg 2.010 kg 1.800 kg məlum deyil
Mərmi başlığı Nüvə 10-50 kT,
Qırıntılı,
50 Qırıntılı bomblettlər
Nüvə 10-50 kT,
Qırıntılı,aerosol bombası,
50 Qırıntılı bomblettlər
SPBE-E Hədəfi özüaxtaran kiçik güllələr Nüvə 10-50 kT,
Qırıntılı,
50 Qırıntılı bomblettlər
Tətbiq məsafəsi 70 km 120 km 120–185 km 120 km
İdarəetmə sistemi Ətalət naviqasiyası Ətalət naviqasiyası Ətalət naviqasiyası Ətalət naviqasiyası və passiv radar qəbuledicisi
Vurma dəqiqliyi 160 m 95 m 50–100 m 45 m

Döyüşlərdə tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

  • 1994: Yəmən vətəndaş müharibəsində hökumət qüvvələri tərəfindən istifadə olunmuşdur.
  • 1999: Çeçen müharibəsində Rusiya ordusu tərəfindən istifadə olunub.
  • 2008: Cənubi Osetiya müharibəsində 8-11 avqust tarixlərində ən azı 15 ədəd "Toçka" roketi cəbhə xəttinə yerləşdirilib.
  • 2014: Donbas müharibəsində Donetsk şəhəri yaxınlığında istifadə olunub.
  • 2014: Suriyada dekabrın 14-də İdlib şəhəri yaxınlığında hökumət qüvvələri tərəfindən üsyançılara qarşı tətbiq olunub.
  • 20 avqust 2015: Yəməndə hökumət qüvvələri tərəfindən Səudiyyə Ərəbistanına aid bazaya atılıb.
  • 4 sentyabr 2015: Yəməndə hökumət qüvvələri tərəfindən Marib şəhərində yerləşən Səudiyyə Ərəbistanının başçılıq etdiyi koalisiyanın olduğu bazaya atılıb, nəticədə, bazada olan 100 nəfər hərbçi həlak olub.
  • 14 dekabr 2015: Yəməndə hökumət qüvvələri tərəfindən atılan roket Bab Əl Məndəbdə yerləşən, koalisiyaya aid bazaya düşüb, nəticədə, bazada olan 150 nəfər koalisiya hərbçisi həlak olub.
  • 31 yanvar 2016: Yəməndə hökumət qüvvələri tərəfindən atılan roket Lahc şəhərində yerləşən, koalisiya qüvvələrinə aid Al Anad bazasına düşüb, nəticədə, 140 nəfər həlak olub.
  • 26 aprel 2016: Suriya ordusunun atdığı roket Hələb şəhərində olan, üsyançıların olduğu, Suriya Mülki Müdafiə Mərkəzinə düşüb.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • JANE'S STRATEGIC WEAPON SYSTEMS Edition 2003 Jane's Verlag
  • Landgestützte sowjetische/russische ballistische Lenkwaffen DTIG – Defense Threat Informations Group, Juli 2005
  • RUSSIA'S ARMS 2004 CATALOG Military Parade Publishing House
  • Bolt From the Blue – Russian land-based precision-strike missiles von Michal Fiszer und Jerzy Gruszczynski, März 2003