Tolbaçik

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tolbaçik
rus. Толбачик
В Мертвом Лесу.jpg
55°49′48″ şm. e. 160°19′48″ ş. u.
Ölkə Rusiya Rusiya
Növü Startovulkan
Kraterin diametri 3 000 m
Son püskürmə 27 noyabr 2012
Tərkibi bazalt
Mütləq hündürlüyü 3682 m
Tolbaçik xəritədə
Tolbaçik
Tolbaçik
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

TolbaçikKamçatkanın ərazisində yerləşən vulkanik massiv, Klyoçev vulkanları qrupunun cənub-qərbində yerləşir. Bölgədə beş yaşayış məntəqəsi vardır. Klyoçi, Mayskoe, Kozırevsk, Lazo və Atlasovo kimi yaşayış məntəqələrində ümumilikdə 8,1 min nəfər insan yaşayır. Petropavlovsk-Kamçatski şəhərindən 343 km[1] aralıda yerləşir.

Vulkanın hündürlüyü 3682 metrdir. Stratovulkanın tərkibinə Ostrıy Tolbaçik (3682 m) və Ploski Tolbaçik (3140 m) adlı iki vulkan krateri yerləşir. Ostrıy Tolbaçik sönmüş stratovulkandır və zivəsi dağılmiş formadadır. Ploski Tolbaçik isə stratovulkan olmaqla yanaşı aktivdir və zirvəsində iki kaldera vardır. İri kalderanın diametri 3 km-dir. Kiçik kalderanın diametri isə 1,8 km təşkil edir. Kraterik dərinliyi 400 metrdir. Burada 1975-76-cı illər ərzində vulkan püskürməsi baş vermişdir.

Aktivlik[redaktə | əsas redaktə]

Толбачинский Дол.jpg

Vulkanın püskürməsi 1740, 1769, 17881790, 1793, 1904, 1931, 19391941, 1954, 19751976-cı illərə təsadüf edir. Bəzi hallarda mərkəzi kalderada püskürmələr və ya lava gölləri müşahidə edilmişdir. 1940-cı ildə 1950 metr yüksəklikdə güçlü partlayış baş vermişdir.

Tolbachik lava flow 14-01-2013 EO-1.jpg

Yeni çat püskürməsi[2] 27 noyabr 2012 ildə təsadüf edir. Kalderadan bir necə km aşağıda 5 km uzunluğunda çat əmələ gəlmişdir. 1940-cı ildəki püskürmə yerindən Krasnıy konusuna qədər uzanır. 29 noyabr 2012-ci ildə püskürmə qırmızı həyacan elan edilmişdir. Lava axınları «Kamçatka Vulkanları»[3] təbiət bazazını ağuşuna alır. 4 dekabrda püskürmə davam edir. Güçlü titrəyişlər və hündürlüyü 4 km olan kül dumanları göyə qalxır. Yuxarı mərkəzdə aktivlik azalır. Buna qədər artıq 9 km uzunluğu olan lava çayı əmələ gəlmişdi. Cənub çatında isə aktivlik davam etmişdir[4] 17-18 dekabrda konus partlama həddinə gəlir. Mütəxəsislərin fikirinə görə püskürmə hələ uzun müddətli olacaqdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Kamçatkada Ploski Tolbaçik vulkanında qeyri-sabit lava axını qeydə alınmışdır.
  2. Kamçatkada yeni çat püskürmələri müşahidə edilir
  3. "Лавовые потоки вулкана Толбачик на Камчатке уничтожили две базы ученых". // ria.ru. 1 dekabr 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 noyabr 2012.
  4. Начало нового трещинного Толбачинского извержения на Толбачинском Долу Вестник КРАУНЦ: Науки о Земле. 2012. № 2  (rus.)

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]