Torağay palçıq vulkanı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Torağay palçıq vulkanı
Torağay palçıq vulkanı
Torağay palçıq vulkanı
40°09′55″ şm. e. 49°17′46″ ş. u.HGYO
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Son püskürmə22 aprel, 2018
Torağay palçıq vulkanı (Azərbaycan)
Volcano.svg

Torağay palçıq vulkanıAzərbaycan Respublikasının ən böyük palçıq vulkanlarından biri.[1] Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Qobustan qəsəbəsindən 28 km məsafədə yerləşir. Bu vulkan daha çox Çeyildağ qəsəbəsinə yaxındır və buradan da 12 km məsafədə yerləşir. Onun kraterinin diametri təxminən 900 metrdir. Bu vulkan hələ də faliyyətdədir. Vulkan 400 metr hündürlüyə malikdir.

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Torağay palçıq vulkanı Azərbaycanın nəhəng və relyef baxımından yaraşıqlı və kəskin ifadə olunmuş vulkanlarından biridir. Mütləq hündürlüyü olan bu vulkanın fəaliyyəti 1841-ci ildən başlayaraq qeydə alınır və sonuncu püskürmə 1988-ci ildə baş vermişdir, ən intensiv fəaliyyət dövrü isə dörd dəfə püskürdüyü 1984-1988-ci illərin payına düşür. Vulkan plio­sen-eopleystosen süxurlarından təşkil olunmuş eyniadlı antiklinalın şimal-şərq qanadının tavan hissəsini mürəkkəbləşdirən ümumqafqaz və antiqafqaz istiqamətli qırılmaların kəsişmə düyünündə yerləşir.

Vulkan ətraf relyefin hamarlanmış formaları fonunda kəskin surətdə seçilir və özlüyündə kəsik konus görünüşlü iri dəyirmi yüksəkliyə cavab verir. Onun yamacları zirvədən dabana doğru şaxələnən çoxsaylı radial yarğan və qobularla kəsik-kəsikdir. Sonuncular vulkanın dabanına doğru genişlənərək şaquli divarlar yaratmışlar. Konusun zirvəsində 5- hündürlüklü halqavari bəndlə haşiyələnmiş 500- diametrində krater yerləşir. Bənd cənub-qərb tərəfdən yarılmış və palçıq brekçiyasının əsas axım dilləri bu istiqamətə yönəl­mişdir. Kraterin səthində fəaliyyət göstərən salz və qrifonlar gözə çarpmır, lakin hündürlüyü və bünövrəsinin diametri 6 m-ə çatan 5-6 pilpilənin (sopkanın) konusları hələ də qalmaqdadır. Vulkanın bünövrəsinin sahəsi 10 kv. km, palçıq brekçiyasının orta qalınlığı , püskürmə məhsulunun ümumi həcmi isə 350 mln. kub.m-ə çatır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • "Azərbaycan Respublikasının Geoloji İrsi" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2013 ''

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Palçıq vulkanları. mct.gov.az  (azərb.)