Toxaristan yabquluğu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yabquluq
Toxaristan yabquluğu
吐火羅葉護政權
 Flag of None.svg
Flag of None.svg 
658 — 759

Paytaxt Künduz
Dil(lər) Qədim türk dili
Din Tenqriçilik
Buddizm
Sülalə Aşina

Toxaristan yabquluğuAşina sülaləsinin bir qolunun Toxaristan ətrafında qurduğu dövlət.

Hökmdarları[redaktə | əsas redaktə]

Tarduş şad[redaktə | əsas redaktə]

Toxaristan bəzi mənbələrə görə 618[1], bəzi mənbələrə görə isə 625-ci ildə Tonq Yabqu xaqanın dövründə ələ keçirilmiş, hakimiyyət oğlu Tarduş Şada verilmişdir.[2]Məşhur buddist rahib Syüançzan 630-cu ildə Tarduş şadın hələ hakimiyyətdə olduğunu yazırdı.[3] Çin mənbələrində 635 və 645-ci illərdə Çinə səfir göndərildiyi yazılmışdır.[3]

İşbara Yabqu[redaktə | əsas redaktə]

650-ci illərdə İşbara Yabqu (阿史那乌湿波) Toxaristan hakimi idi.[4]

Pantu Nili yabqu[redaktə | əsas redaktə]

705-ci ildə hakimiyyətdə olmuş yabqu kimi Pantu Nilinin (般都泥利) adı çəkilir.[4] 718-ci ildə qardaşı Puluo Tigini (阿史恃勒僕羅) Çinə səfir kimi göndərmişdir.[5]

Qutluq İl Tardu[redaktə | əsas redaktə]

729-cu ildə Çin tərəfindən Toxaristan yabqusu və Eftalit hökmdarı (悒怛王) kimi tanınmışdır. Bəzi mənbələrdə adı Qutluq Ton Tardu kimi keçir.

Şilimanq Çialuo[redaktə | əsas redaktə]

Türkcə adı bilinməməklə bərabər 749-cu ildə və 758-ci ildə Çinə səfir yolladığı məlumdur.[5]


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ş.S. Kamaliddinov (1996). İstoriçeskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toharistana po araboyazıçnım istoçnikam IX-naçala XIII vv.. ss. s. 196.
  2. J. Harmatta, B.A. Litvinsky (1999). "Tokharistan and Gandhara under Western Türk rule (650-750)". History of civilizations of Central Asia. South Asia Books. ss. c. 3, s. 367-402. ISBN 81-208-1540-8.
  3. 3,0 3,1 Hüseyin Salman (Nisan 1990). "Toharistan Türk Yabguluğu". Türk dünyası araştırmaları: S. 65, s. 133-138.
  4. 4,0 4,1 Yeni Tan Tarixi 221b:6252
  5. 5,0 5,1 Chavannes, Edouard, Documents Sur Les Tou-Kiue (Turcs) Occidentaux, Librairie d’Amérique et d’Orient Adrien Maisonneuve, Paris, 1903, səh. 200