Tufan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
B. Peeters - Schipbreuk op een rotskust - E37 - Cultural Heritage Agency of the Netherlands Art Collection.jpg

Tufan (və ya fırtına) – adətən siklon keçən zaman baş verən, xeyli davamlı, çox güclü, quruda çox böyük dağıntıya və dənizdə güclü dalğalanmaya səbəb olan atmosfer hadisəsidir. Çox vaxt ildırım, göy gurultusu və güclü leysanla müşayiət olunur, bəzən dolu düşür. Yağmursuz tufanlar da çox olur. Bofort cədvəlində gücü 9 bal, sürəti isə 30m/san olan külək tufan adlanır. Tropik qurşaqlarda, xüsusən Böyük Antil adalarındaKarib dənizi üzərində baş verən tufana tropik siklonu deyilir. Belə siklon isə okeanlarda qasırğa törədir. Su nəhəng xortumlar və ya qıflar şəklində qalxaraq bir-birinin dalınca burulğanlı hərəkət etməyə başlayır.[1] Tufanla qarşılaşmış yelkənli gəmilər hər hansı bir limana yaxın olmayacaq qədər açıqdadırlarsa, o zaman tufaba hazırlıq görməlidirlər. Şiddətli küləyə qarşı görüləcək ən təsirli tədbir qayığın yelkənini kiçilməkdir. Bu halda şiddətli küləyin qayığı aşırmaq təhlükəsi azalmış olacaqdır.

Tufan — cəbhə tufanları və kütlədaxili tufanlara ayrılır. Cəbhə tufanları atmosfer cəbhələrində, kütlədaxili tufanlar isə hava kütlələri daxilində konveksiyanın inkişafı nəticəsində yaranır.

Şəkillər[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. O.Osmanov.B.Abdullayev.İzahlı coğrafiya lüğəti.Bakı.1966.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]