Vladimir Arnold

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Vladimir Arnold
rus. Владимир Игоревич Арнольд
Vladimir Arnold-1.jpg
Vladimir Arnold 2008-ci ildə
Doğum tarixi 12 iyun 1937(1937-06-12)
Doğum yeri Odessa, SSRİ
Vəfat tarixi 3 iyun 2010(2010-06-03)
Vəfat yeri Paris, Fransa
Vəfat səbəbi peritonit
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi Riyaziyyat
Elmi dərəcəsi fizika-riyaziyyat elmləri doktoru[d]
İş yeri
Elmi rəhbəri Andrey Kolmoqorov
Tanınmış yetirmələri Sabir Hüseynzadə,
Askold Xovanskiy,
Aleksandr Qivental,
Aleksandr Varçenko,
Viktor Vasilyev
Üzvlüyü London Kral Cəmiyyəti, Fransa Elmlər Akademiyası[d], ABŞ Milli Elmlər Akademiyası, Rusiya Elmlər Akademiyası, SSRİ Elmlər Akademiyası, Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası[d]
Mükafatları Lenin mükafatı
mi.ras.ru/~arnold
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Vladimir İqoreviç Arnold (rus. Влади́мир И́горевич Арно́льд, d.12 iyun 1937 – ö.3 iyun 2010)[8] — elmin dinamik sistemlər, hamar inikasların məxsusiyyət nəzəriyyəsi, topologiya, cəbri həndəsə və klassik mexanika kimi sahələrində çalışmış Rusiya riyaziyyatçısı[9].

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Atası, riyaziyyatçı İqor Vladimiroviç Arnold (1900—1948) RSFSR Pedaqoji Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü və Moskva Dövlət Universitetinin professoru olmuşdur. Anası, mədəniyyətşünas Nina Aleksandrovna Arnold (1909—1986) Puşkin muzeyində işləmişdir.

Hələ Moskva Dövlət Universitetinin üçüncü kursunda təhsil alarkən müəllimi Andrey Kolmoqorov ilə birlikdə Hilbertin on üçüncü problemini həll edərək dünya riyaziyyat ictimaiyyəti tərəfindən tanınmağa başlayan Arnold 1961-ci ildə namizədlik, 1963-cü ildə isə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Onun "Klassik və səma mexanikasında hərəkətin dayanıqlılığı məsələləri" adlı doktorluq dissertasiyası sonralar yaradıcıları Kolmoqorov, Arnold və Mozerin şərəfinə adlandırılmış KAM-nəzəriyyənin əsas mənbələrindən biri olmuşdur.

Arnold 1961-ci ildən 1986-cı ilə qədər Moskva Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsində, 1986-cı ildən ömrünün sonuna qədər Steklov adına Riyaziyyat İnstitutunda, 1993-cü ildən 2004-cü ilə qədər isə paralel olaraq Paris-Dofin Universitetində işləmişdir. Rusiyalı alimlər arasında ən çox istinad olunan alimdir.[10]

Əsas mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Fəxri adları[redaktə | əsas redaktə]

Arnold 1984-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1990-cı ildə isə həqiqi üzvü seçilmişdir. Həmçinin London Riyaziyyat Cəmiyyətinin (1976) fəxri üzvü, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (1983), Paris Elmlər Akademiyasının (1984), London Kral Cəmiyyətinin (1988), Amerika Fəlsəfə Cəmiyyətinin (1990) xarici üzvü olmuşdur.

1981-ci ildə kiçik planetlərdən biri onun şərəfinə 10031 Vladarnolda adlandırılmışdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]