Xəsili

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xəsili
40°15′06″ şm. e. 47°15′13″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Bərdə rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Xəritəni göstər/gizlə
Xəsili xəritədə
Xəsili
Xəsili

XəsiliAzərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

  Xəsili kəndı Qarabağ düzündədi.Qonşuları Ləmbəran,Hacallı və Qazaxlar kəndləridir.Təxminən Agdam,Ağcabədi və Bərdə rayonlarının ərazilərinin kəsişməsində yerləşir.1923 cü ilə qədər Şuşan qəzasının,daha sonra Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti yarandıqdan sonra Ağdam qəzasının tərkibinə daxil edilmişdir.1930 cu ildə Bərdə rayon inzibati ərazi vahidinə daxil edilmişdir.Xəsili sözü ərəb mənşəli olub qat-qat,lay-lay yapıxmış ot deməkdir.Bu söz heyvandarlıqla məşğul olnlar arasinda indi də işlənir və yayin sonlarında quzular üçün yem məqsədi ilə əkilən arpa xəsil adlanir.  
  Kəndin adı Xəsillik toponimindən götürülüb,çünki bu yerlər Qarabağ xanlığının ərazisində heyvandarlıqla məşğul olan kəslər üçün xəsillik olub. Aydın olması üçün izah edim ki, xəsil biçilməyən otun payizın ortalarından sonra bitən və biçilməyən ot örtüyüdür ki,o da çürümür. Bu yerlərdə ot 4-5 dəfə biçilir. Sonuncu dəfə biçildikdən sonra bitən ot xəsil adlanır, biçilməyən ot çürümədən üst-üstə qalandığından qış üçün minumum ot ehtiyatı yığmaqla iri və xırda buynuzlu heyvanları yaza çıxarmaq mümkün olur.Bu da heyvandarlıq üçün çox əlverişli olduğundan Qarabağın müxtəlif yerlərindən mal-qara saxlamaq üşün bura tayfa şəklində  köç ediblər və hər bir tayfa bir-birindən çox da uzaq olmayan məsafədə oba şəklində yerləşib. Bu obaların toplusu Xəsili kəndi adlandırılıb. İlk gələnlər Orta Oba adlanan obaya mənsub ailələr olub.Öz aralarında heç bir qohumluq əlaqəsi olmayan bu ailələr Xəsili kəndinin ilk özəyini təşkil ediblər. Sonra isə mustafalar, zamadinlilər, haciqəhrəmanlılar,nəbilər,güllər və s. kimi tayfalar kəndin ilk sakinlərin ətrafına toplandığından bu oba Orta Oba adlanıb.Sonralar isə tək-tək bir neçə ailə də Qarabağın müxtəlif bölgələrindən və Borçalı mahalndan köç edərək burada məskunlaşıblar,bu məkunlaçma XX əsrin 70 ci illərində Saatlı rayonundan köçən üç ailənin,Laçın rayonun işğalından sonra əlavə bir neçə ailənin köçməsi hesabına davam etdirilmişdir.  Kəndin yaylağı isə Laçın rayonunun Qorçu kəndindən yuxari yaylaq yerlərində olub ki, o yerlər də Xəsili yurdu adlanır. Qonşu Ləmbəran kəndi köçəri olmadığından kəndin əvvəlki qəbirstanlığı ümumilikdə Alpout qəbirstanlığı adlanan Ləmbəranın aşaği kəndinə məxsus qəbirstanlıqla bir olub,digər qəbirstanlığı isə Laçın rayonunun  Qorçu kəndi ərazisindəki yaylaq yerində olub.Kənd camaatının bir hissəsi kəndin cənub qərbində yerləşən münbit torpaqlarda əkinçiliklə məşğul olublar ki, bu yerlər də Cəfərquluxan yeri adlanır. Cəfərquluxan, Xan qızı Natavanın ata babası İbrahim xanın ortancil oğludur, yəni Xan qızınin atası Mehdiqulu xanın kiçik qardaşıdır.
  Kəndin əsası tayfalar formasında bəzi təxminlərə görə XVII əsrin sonlarında qoyulub.Qazaxlar kəndinin əsasını isə XVIII əsrin sonlarında Qazax mahalının Daşsalahlı kəndindən Qarabağa köçən bir neçə ailə qoyub ki,indi demək olar ki bir-biri ilə birləşiblər.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Xəsili kəndi rayon mərkəzindən və Bərdə dəmir yolu stansiyasından 15 km cənub-şərqdə, Qarabağ düzündədir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi pambıqçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq və baramaçılıqla məşğuldur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]