Xəzər aterini

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xəzər aterini
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinifüstü: Balıqlar
Sinif: Sümüklü balıqlar
Yarımsinif: Şüaüzgəcli balıqlar
Dəstə: Aterinəbənzərlər
Fəsilə: Aterinkimilər
Cins: Aterinlər
Növ: Xəzər aterini
Elmi adı
Atherina caspia,Eichwald
Yarımdəstələri

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS 165429
MBMM 8075

Xəzər aterini (lat. Atherina caspia) — Aterinkimilər fəsiləsinin nümayəndəsidir.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Xəzərin hər yerində yayılmışdır. Sara yarmadası, Böyük Qızılağac körfəsi, Kür dili rayonlarında üstünlük təşkil edir. Kürün mənsəbində, az miqdarda Kiçik körfəzdə, Qumbaşı çayında, Lənkəran çaylarında, Uzbay vadisi göllərində, duzluluğu 60 %- ə çatan Kaydak körfəzində qeydə alınır.

Morfoloji əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

D VIII,1 10-15, A 11-16, qəlsəmə dişiciklərinin sayı 19-26, orta hesabla 22-23, fəqərələrinin sayı 44 - 48 olur. Yan xətti yoxdur. Bədəninin yanları boyu gümüşü rəngdə zolaq uzanır. Qarnı girdələşmiş şəkildədir. Ağzı böyükdü və ucda yerləşir. Çənələri gözün ön kənarına qədər çatır bə ya bir qədər geriyə keçir. Qəlsəmə qapaqları və gözaltı sümüklərinin üzəri pulcuqlarla örtülü olur. Başının uzunluğu bədən uzunluğundan dörd dəfə azdır. Gözləri böyükdür, onun diametri başı uzunluğunun təxminən üçdə birini təşkil edir.

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Aterin pelagik həyat tərzi keçirir, dənizdə çoxalır, arabir şirin sulara girir, lakin uzaqlara getmir. Vətəgələrdə başqa balıqları tutmaq üçün qoyulan toplara düşən aterinlərin uzunluğu 12 sm-ə qədər, çəkisi isə 13,5 q-a qədər olur. Aterin- qidalanma baxımından yüksək plastik balıqdır. Onun yem tərkibinə plankton, nektobentos, dib orqanizmləri nümayəndələri, cücü sürfələri, erkən balıq körpələri daxildir. Əsas yemini ilbiz sürfələri, sikloplar, hava cücüləri və su bitkilərinin qırıntıları təşkil edir. Böyük Körfəzdə plankton və bitkilər onun əsas yemidir.

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Pelagik sürü balığıdır , yerdəyişməsi zəif öyrənilib. Şimali Xəzərdə apreldə nəzərə çarpır. 2-3 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Qonadaların yetişməsi hissə-hissədir. Suyun 10-120 temperaturunda – apreldə başlayan kürütökmə 2 dəfəyə həyata keçirilir və bütün yay ərzində davam edir. Kürülərin qabığında sapşəkilli çıxıntı olur və bunun köməyilə bitkiyə yapışır. 4,0-12,0 sm uzunluğunda balıqların iri kürülər üzrə məhsuldarlığı orta hesabla 360, ən çox – 1 mindən artıq, ən az 60 kürüdür.

Təsərrüfat əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Çoxsaylı, ancaq aşağı dəyərli balıqdır. Xüsusi olaraq tutulmur, sahil torları ilə kilkə tutumu zamanı tora düşür.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

BİOMÜXTƏLİFLİK

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, 132s .
  • Abbasov H.S ,Hacıyev R.V.İxtiologiya. Bakı,2007, 165 səh.
  • Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966. 59 səh.
  • M.M.Seyid-Rzayev. Mingəçevir su anbarı vətəgə balıqlarının populyasiya strukturu və bioloji xüsusiyyətləri."Elm", Bakı-2017, 284 səh