Xəzər tısbağası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Xəzər tısbağası
Xəzər tısbağası
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinifüstü: Dördayaqlılar
Sinif: Sürünənlər
Dəstə: Tısbağalar
Yarımdəstə : Gizliboyun tısbağalar
Fəsiləüstü: Testudinoidea
Fəsilə: Asiya şirinsu tısbağaları
Yarımfəsilə: Asiya şirinsu tısbağaları
Cins: Su tısbağaları
Növ: Xəzər tısbağası
Elmi adı
Mauremys caspica

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}


● ● ● ● ● ● ● Xəzər tısbağası Xəzər tısbağaları(lat. Mauremys caspica) Asiya şirinsu tısbağaları (lat. Geoemydidae) fəsiləsinə aid növdür. Qafqazda ilk dəfə 1774-cü ildə Şamaxı ətrafında qeydə alınmışdır.

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Karapaks plastronla enli sümük vasitəsilə hərəkətsiz birləşib. Başda, boyunda və ətraflarda sarı rəngdə uzununa zolaqlar yerləşir. Çanaq üstdən zeytuni – qonur rəngdə olub, sarımtıl zolaqlara, alt tərəfi isə sarı rəngdə olub, qara xallara malikdir.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

mal-Qərbi Afrikada, Cənubi Avropada və Ön Asiyada, həmçinin Aralıq dənizinin şimalındakı adalarda rast gəlinir. Azərbaycan ərazisində nominativ yarımnövü olan (lat. Mauremys caspica caspica) yayılmışdır.

Yarımnövləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Mauremys caspica caspica
  • Mauremys caspica siebenrocki
  • Mauremys caspica ventrimaculata

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Kanal, arx və nohurladan tutmuş meşə çayları və körfəzlərə qədər müxtəlif şirinsu hövzələrində adətən qruplarla (3-dən 100-ədək) yaşayır. Sudan uzağa getmir. Aprelin sonu - mayın əvvəllərində qış yuxusundan oyanır. Bundan sonra cütləşmə baş verir. Bir dişi mövsüm ərzində 8-10 ədəd yumurtadan ibarət olmaqla 2-3 dəfə yumurta qoyur. İnkubasiya dövrü iki aya yaxındır. Cinsi yetkinliyə 10-11 yaşında çatırlar. Başlıca olaraq gündüz fəaldırlar. Gecəni su hövzələrinin dibində keçirirlər. Oktyabrın sonu, noyabrın əvvəlləri qışlamay gedirlər. Həm quruda, həm də suda əsasən cücülər, xərçəngkimilər, qurbağalarbalıqlarla, bəzəin isə bitkilərlə qidalanır.

Livaditurtles 3.JPG
Livaditurtles 2.JPG

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Алекперов А.М. Земноводные и пресмыкающиеся Азербайджана. Изд-во «Элм». Баку, 1978, 264 с.
  • Azərbaycan heyvanlar aləmi, III Onurğalılar, Bakı: Elm, 2004, 619 s.
  • Cəfərova S.Q., Əhmədov S.B., Bünyatova S.N., Əsgərova S.Ə. Azərbaycanda yayılan suda-quruda yaşayanların və sürünənlərin təyinedicisi, ADTU nəşriyyatı, Bakı, 2013.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]