Xalkozin (mineral)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Xalkozin – Cu2S ● ● ●
Kateqoriya Mineral

Xalkozin – Cu2S  ● ● ● - Psevdorombik sinqoniya – aşağıtemperaturlu (103°C-dən aşağı) modifikasiya – a-Cu2S; heksaqonal sinqoniya – yüksəktemperaturlu (103°C-dən yuxarı) modifikasiya –  b-Cu2S

Xassələri[redaktə | əsas redaktə]

R – təzə, dəyişilməmiş səthdə qurğuşunu-boz, köhnə səthdə – qara; C – tünd-boz; P – metal, tutqun; Ş – qeyri-şəffaf; SX – 5,5-5,8; S – 2,5-3; zəif döyüləndir; AR – {110} üzrə qeyri-mükəmməl; B – qabıqvari; BX – yaxşı elektrik keçiricisidir; M – XX: nadir rast gəlir; lövhəvari, qısasütunvari; İ: tez-tez müşahidə olunur; bitişmə və qarşılıqlı nüfuzetmə; A: sıx kütlələr, püruzlar, qabıqlar, qaysaqlar, torpaqvari əmələgəlmələr, bornit, xalkopirit, hərdənbir sfalerit, kovellin, həmçinin bitki qalıqları üzrə psevdomorfozalar.

Mənşəyi və yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Həm hipogen, həm də hipergen şəraitdə əmələ gəlir. Hidrotermal yataqlarda rast gəlir. Misli qumdaşları və misli gil şistləri içərisində yerləşən stratiform tipli yataqların əsas filiz əmələ gətirən minerallarından biridir. Xalkopiritin, bornitin və başqa missaxlayan mineralların oksidləşməsi ilə əlaqədar olaraq yaranan xalkozinin əhəmiyyətli yığınları mis filizi yataqlarının sementləşmə zonasında qeyd olunur. BR: xalkopirit, bornit, tetraedrit, enargit, lyutssonit, kovellin, digenit, malaxit və b. Y: Kennikot, Byutt, Bisbi, Bristol (ABŞ); Çukikamata (Çili); Redrut (İngiltərə); Mansfeld (Almaniya); Kounrad, Cezkazqan (Qazaxıstan); Almalıq (Özbəkistan) və b. Azərbaycanda xalkozinin əsas hissəsi kolçedan, mis- və molibden-porfir, qızıl yataqlarının (Gədəbəy, Bittibulaq, Qızılbulaq, Qoşa, Paraqaçay, Urumıs, Misdağ, Katsdağ, Cixix-Saqator və b.) törəmə sulfidlərlə zənginləşmə zonasında yerləşir.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Sənayenin müxtəlif sahələrində geniş istifadə edilən misin ən zəngin filizidir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • "Azərbaycan mineralları" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004 ''