Yasəmən

Yasəmən
Yasəmən
Elmi təsnifat
	Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superasteridlər Klad: Asteridlər Klad: Lamidlər Dəstə: Dalamazçiçəklilər Fəsilə: Zeytunkimilər Triba: Zeytunkimilər Yarımtriba: Birgözkimilər Cins: Yasəmən
Beynəlxalq elmi adı
	Syringa L., 1753;
ITIS	32994
NCBI	24208
EOL	38055

Yasəmən (lat. Syringa) — bitkilər aləminin dalamazçiçəklilər dəstəsinin zeytunkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.

Arealı

Bura Cənub-Şərqi Avropada (Macarıstan, Balkanlar) və Asiyada yabanı halda bitən 10 növ daxildir. Ətirli çiçəkləri olan bu sarmaşıq kolu yabanı vəziyyətdə Lənkəran dağlarında rast gəlinir. Məhəmməd Mömin göstərir ki, bü gülü iyləmək başağrılarında, beynini möhkəmlətməkdə kömək edir. Yasəmənin cövhərini xaricdən istifadə edərkən baş ağrılarına kömək edir.

İstifadəsi

Ətirli çiçəkləri olan yasəmənin sarmaşıq kolu yabanı vəziyyətdə Lənkəran dağlarında rast gəlinir. Yasəmən gülünü iyləmək başağrılarında, beynini möhkəmlətməkdə kömək edir.

Yasəmən güllərinin kompresi dəri çillərini təmizləyir və üzü qızardır. Xaricdən istifadə edilən yasəmən yarpaqlarından məlhəm ereksiyanı gücləndirir. Yasəmən cövhəri saçları açıq boyayır, daha doğrusu, onları rəngsiz edir. Həddindən artıq qəbul etsən başağrısı əmələ gətirir. Bu halda bənövşə, qızılgül və sirkə onu tarazlaşdırır.

Böyük yasəmənin yarpaqları dəri xəstəliklərində, ağız yaralarında və diş ağrısında işlədilir. Yarpaqlarının təzə şirəsi döymələri (mozolları) yumşaldır. Çiçəklərin həlimi gözün yuyulması üçün tətbiq edilir, güllərinin cövhəri isə kosmetikada istifadə olunur.

Müasir elmi təbabətdə yasəmənin geniş istifadəsi öz yerini tapmamışdır. Yasəmən çiçəklərindən, tərkibində keton, jasmon və indol olan yasəmən yağı alırlar. Parfumeriya və kosmetikada istifadə edilir.^[3]

Sinonimləri

Heterotipik sinonimləri

Busbeckia Hécart
Ligustrina Rupr.
Lilac Mill.
Liliacum Renault

Növləri

Syringa emodi Wall. ex Royle
Syringa fauriei H.Lév.
Syringa josikaea J.Jacq. ex Rchb.
Syringa komarowii C.K.Schneid.
Syringa oblata Lindl.
Fars yasəməni (Syringa persica L.)
Syringa pinetorum W.W.Sm.
Syringa pinnatifolia Hemsl.
Syringa pubescens Turcz.
Syringa reticulata (Blume) H.Hara
Syringa tomentella Bureau & Franch.
Tüklü yasəmən (Syringa villosa Vahl)
Adi yasəmən (Syringa vulgaris L.)

Süni hibridləri

Çin yasəməni (Syringa × chinensis Willd.)

İstinadlar

↑ Linney K. Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium. 5 Stokholm: 1754. S. 9. doi:10.5962/BHL.TITLE.746
↑ Linnaeus C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 9.
↑ "Şəfalı bitkilər". 5 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 fevral 2015.

Həmçinin bax

[_ea32656339e57bc4-1] Linney K. Genera plantarum eorumque characteres naturales, secundum numerum figuram, situm, & proportionem omnium fructificationis partium. 5 Stokholm: 1754. S. 9. doi:10.5962/BHL.TITLE.746

[_d819203d00c71243-2] Linnaeus C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 1. S. 9.

[3] "Şəfalı bitkilər". 5 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 fevral 2015.

[1]

[2]

[3]