Zabaykal Kazak Respublikası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Zabaykal Kazak Respublikası
25 avqust 191821 noyabr 1920
Zabaykal Kazak Respublikası bayrağı
Zabaykal Kazak Respublikası xəritədə yeri
StatusuTanınmayan dövlət
PaytaxtıÇita
Rəsmi dilləriRus dili
İdarəetmə formasıRespublika
Tarixi 
• Yaranması
25 avqust 1918
• Süqutu
21 noyabr 1920
Ərazisi
Sələfi
Xələfi
Sibir
Dalnevostoçnaya Respublika

Zabaykal Ağ Respublikası[1] (bəzi mənbələrdə Zabaykal Respublikası[2], Zabaykal Kazak Respublikası[3][4][5])— Rusiya vətəndaş müharibəsi dönəmində Zabaykal ərazisində Ağların təşkil etdikləri və 1918 ildən 1920 ilə qədər idarə etdikləri dövlət. 25 avqust 1918-ci ildə Çita Sovet hakimiyəti mövcudluğunu itirir. Burada menşevik İ. A. Baksberq, eser S. О. Volodoqski, kadet N. L. Ananin, sosialist K.S. Şreyer və başqaları olmaqla yeni hakimiyyət orqanı olan Müvvəqqəti Sibir hökuməti qurulur. Burada sovetlərin həyata keçirdiyi bütün tədbirlər ləğv edilir. 14 sentyabr 1918 ildə ataman Qriqori Mixayloviç Semyonov Çitaya gəlir. Yaponların dəstəyi ilə onun vahid hakimiyyətə can atması yüksəlir. O, ayrılmış Şərqi Sibir ordusunun komandanı təyin edilir. Ordu atamanı vəzifəsini alır. 9 iyun 1919-ci ildə Aleksandr Kolçakın nümayədəsi və bölgədə sakit-sabitliyin təminatçısı vəzifəsi ilə şərəfləndirilir.

Semyonov şəxsi baxımından digər patiyalara müsbət yanaşmasada çox partiyalığa imkan verməli olur. Siyasi hakimiyyətin qurulmasına hətta bolşeviklərdə dəvət edilir. Dövlət hakimiyyətinin ilk aylarında xalqın narazılıqları terrorla bastırılır. Bu isə partizan hərəkatına rəvac verir. Bundan sonra Semyonov liberal xətt götürür. Ancaq xalqın narazılıqlarını tam aradan qaldırmaq mümkünsüz olur. Kolçakın məğlubiyyəti ilə isə yeni dönəm başlayır. Müki və hərbi hakimiyyəti əlində cəmləyən Semyonov vilayət və uyezdə birliklərin fəaliyyətini leqallaşdırır. 4 yanvar 1920 ildə Rusiyanın şərq hissəsində ali hakimiyyət (hərbi və mülki hakimiyyət) Semyonova tapşırılır. Bununla əlaqədar Semyonov tərəfindən hökumət təşkil edilir və ona S. A Taskin rəhbərlik edirdi.

Dövlətin fəaliyyətinin dayandırılması[redaktə | əsas redaktə]

Dalnevostoçnaya Respublika qurulduqdan sonra (hansı ki Sovet Rusiyasının protrktoratı rolunu oynayırdı) hərbi dirənişin əhəmiyyətdizliyi ortaya çıxır. Bu andan sonra vətəndaş müharibəsinin danışıqlar yolu ilə həll edilməsi fikri ortaya atılır. Bu məqsədlə 6 iyul 1920 ildə Krayevo xalq toplantısı çağrılır. Üstəlik 12 sentyabr 1920 ildə Müvvəqqəti Şərqi-Zabaykal xalq toplantısı təşkil olunur. Semyonov hətta Sovet Rusiyası ilə əlaqələrin qurulmasına razı olur. Ancaq Sovetlər artıq bu məsələni hərbi yolla çözməyi planlaşdırırdı. Sadəcə Yaponların intervensiyasını gözləyirdi. 19 oktyabr 1920 ildə yaponlar Zabaykal ərazilərini tərk etdikdən sonra Amur cəbhəsi qüvvələri Çita şəhəriinə istiqamətlənir. 21 noyabr 1920-ci ildə bu dövlət qurumun varlığına son qoyulur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Забайкальская белая государственность". // Энциклопедия Забайкалья (ez.chita.ru). İstifadə tarixi: 2014-2-10.
  2. Семёнов Дмитрий Фролович // Волков Е. В., Егоров Н. Д., Купцов И. В. Белые генералы Восточного фронта Гражданской войны : Биографический справочник — М, 2003.;
    — цит. по Генерал-лейтенант Дмитрий Семёнов, троюродный брат атамана Г. М. Семенова // «Яковкiнъ Евгенiй : Заметки про Белое Движение и не только…» (jakovkin.livejournal.com), 22.02.2013. и материалам сайта «Белая гвардия» (www.ruguard.ru) (Yoxlanılıb 5 iyun 2013)
  3. Земцов В. Последняя крупная битва Гражданской войны. // Сайт газеты «Аргументы и Факты» (www.aif.ru), 15.02.2012.;
    Земцов В. Конец «Чёрного буфера». 90 лет назад закончилась последняя крупная битва Гражданской // «Аргументы и Факты», 15.02.2012. — № 7.
  4. Спиридонов Е. "Лицо казацкой национальности // Бердск. Городской вестник, 20.08.2010". 2014-02-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2014-02-11. (#parameter_ignored_suggest); на других сайтах: [1], [2], [3]
  5. Карасев И. Почему Кубань не республика? // Сайт Ивана Карасева «rbardalzo» (www.rbardalzo.narod.ru), 2010. (Yoxlanılıb 5 iyun 2013)

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]