Aşıq Əli Şairov

Aşıq Əli Şairov
Şairov Əli Şamil oğlu
Doğum tarixi:	1913
Doğum yeri:	Daşkənd, Basarkeçər, Göyçə
Vəfatı:	1941-1945
Vəfat səbəbi:	Böyük Vətən müharibəsi

Aşıq Əli Şairov - Azərbaycanlı şair

Həyatı

Şairov Əli Şamil oğlu, 1913-cü ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Şair Məmmədhüseynin nəticəsidir.

1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinə Daşkənddən səfərbər olunan 206 nəfərdən biri də Əli Şairov olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsində 124 nəfər həmkəndlisi kimi o da qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Onun sonuncu məktubu Port-Artur şəhərindən gəlmişdir.

Yaradıcılığı

Əli Şairovun şeirlərindən məlum olur ki, o çox gözəl təbə malik, demək olar ki, haqq vergili şair və aşıq olmuşdur. Onun şəxsi sazı və əlyazmaları bu günə qədər qohumları tərəfindən saxlanılmaqdadır.

Aşıq Əli Şairovun yaradıcılığında klassik aşıq üslubunda deyişmə və dərdləşmələrinə də rast gəlinir. Bunlardan öz əmisi oğlu Aşıq Abbasəli Xəlilovla deyişməsini misal göstərmək olar. Müxtəlif janrlarda və dini mövzularda olan şeirlərindən o da məlum olur ki, Aşıq Əli Şairov dini dərindən mənimsəmişdir.

Barəsində yazılanlar

• Xasay Zeynalovun 2001-ci ildə yazdığı "Göyçə mahalının tarixindən yarpaqlar" adlı əlyazmasında Aşıq Əli Şairovun 13 şeiri və 1 deyişməsi verilmişdir (səh.104-114).
• Məhəmməd Ələkbərlinin 2006-cı ildə "Nurlan" nəşriyyatında çap etdirdiyi "Durna qatarı-II" ədəbi toplusunda Aşıq Əli Şairovun 5 şeiri çap olunmuşdur (səh.122-125).

AY QIZ

Nazınla öldürmə bizi,
Rəhm eylə gəl bizə, ay qız.
Şəninə tərif deyərəm,
Müştaq olsan saza, ay qız.

Əndama geyib qırmızı,
Aşığı öldürüb nazı.
Bülbül kimi vur avazı,
Yön çevir sən yaza, ay qız.

Mailəm siyah tellərə,
Tərifin düşüb dillərə.
Sona kimi cum göllərə,
Bənzə quba qaza, ay qız.

Guşunda var qızıl tənə,
Rübənd açıq bəyaz sinə.
Əli qaldı yana-yana,
Bir dərdimi yaza, ay qız.


GÖRDÜM

Qərib vilayətdə səhər çağında,
Bağçada açılmış təzə gül gördüm.
Lalə, nərgiz düzüb al buxağına,
Qüdrətdən qurşanmış incə bel gördüm.

Guşində göründü qızıl mənası,
Dağlar maralıdı, göllər sonası.
Güləndə sinəmə düşdü qadası,
Zəbanı söhbətli, şirin dil gördüm.

Əliyə xoş gəldi şirin küfdarı,
Qoynunda göründü bircə cüt narı.
Eyvandan boylanıb qayıtdı geri,
Gərdana tökülmüş siya tel gördüm.


KEYTİ DAĞI

Göyçə mahalından səfər eylədim,
Göründü gözümə mil, Keyti dağı!
Dastanı dilimdə əzbər söylədim,
Açılıb köksümdə gül, Keyti dağı!

Zimistanda qərq olursan dumana,
Baharda dönürsən sultana, xana.
Növrəs növcavanlar göz tikir sana,
Çoxdur pişvazında qul, Keyti dağı!

Əli gəzir qürbət eldə hər yanı,
Açılmaz sərindən çiskin, dumanı.
Çağırram sidq ilə Şahı Mərdanı,
Görünsün gözümə yol, Keyti dağı!


QANAMI

Şikayətim budur, sizə yazıram,
Arif olan mətləbimi qanamı?
Dərd əlindən qəm gölündə üzürəm,
Görən deyər bu ördəkmi, sonamı?

Qan ağlar əlimdə kağızla, qələm,
Qoymur fələk gözdən yaşımı siləm.
Qorxuram ki, qürbət ellərdə öləm.
Mən görməmiş Vətənimi, Anamı.

Bəlalı sərimdən heç getmir duman,
Səni çağıran çəkərmi dad, aman.
Əli deyər Şahı Xakı Xorasan,
Dost – Musayıf Ya Rəbb məni anamı?!


GETDİ

Həsrət qaldım baharına, yayına,
Dolandı fəsillər, il gəldi getdi.
Yazıq canım düşdü bulunmaz dərdə,
Yükləndi kəcavə, el gəldi getdi.

Pərvanə şamlarda oda qalandı,
Leyli Qeys deyib dağı dolandı.
Sallanma naz ilə öldüm, amandı!
Çəkilib sinəmə mil gəldi getdi.

Geyinib əndama zərli koftanı,
Sənsən bu yerlərin sultanı, xanı.
Əlinin söhbəti, dini, imanı,
Tökülmüş gərdana tel gəldi getdi.


İNDİ

Öz-özünə yenə aşığam demə,
Əl atıb dəstindən tutaram indi.
Adını dastanda əzbər eyləmə,
Qolların gərdəndə çataram indi.

Girrəm meydana mərdi-mərdana,
Salaram könlünü xofu gümana.
Naləni çatdırram o, Əl Osmana,
Hirsdə Rüstəm Zaldan betərəm indi.

Qəvvas gərək girə dərin dəryaya,
Döndərrəm gününü ahınan-vaya.
Baş əymərəm sənin kimi gədaya,
Əliyəm, halını qataram indi.


VAR

Qış dolandı, budur gəldi bahar, yaz,
Açılan güllərin gəlhagəli var.
Çiçəklər çağırır biri-birini,
Ötüşən bülbülün dilhadili var.

Göyərər örüşlər, olar göy çəmən,
Üstündə sehr edər, qaşları kaman.
Sallanıb gələndə dağlardan duman,
Tökülən leysanın selhaseli var.

Əli deyər, bu sözləri dağlara,
İncə bellər gələr buz bulaqlara.
Bağçalar bar verər sağı-sollara,
Al yaşıl bağların gülhagülü var.


BU DADA

Sıtqınan çağırram yekdi Sübhanım,
Dar günümdü, özün yetiş bu dada.
Mərdlərin mövlası, - Ya Şahi Mərdan!
Dar günümdü özün yetiş bu dada.

Qəmbərlə Şəhrizəri alıb gələn,
Hər sirri işləri aşkara bilən.
Ağ divi bənd edib, dünyaya gələn,
Dar günümdü özün yetiş bu dada.

Nələr gördüm könlüm etdi qubarı,
Sinəm üstə yandı atəşi, narı.
Əli, çağır qolsuz o Əlamdarı,
Dar günümdü özün yetiş bu dada.


AY FƏLƏK

Oyandım qəflətdən çiskin, dumandı,
Görünmür gözümə ellər, ay fələk.
Çəkirəm ah-nalə fəqan eylərəm,
Car olur eynimdən sellər, ay fələk.

Neçə Süleymanlar gəldi cahana,
Qalmadı onlardan bircə nişana.
Rəhm et, didəmdən tökülən qana,
Çəkilib sinəmə millər, ay fələk.

Əli olub dərdin, qəmin mehmanı,
Dərd əhli eylədin neçə cavanı.
Unutmaram qəlbdən Şahı-Mərdanı,
Fədadı yolunda qullar, ay fələk.


GEDİRƏM

Çərxi-fələk tərsə çaldı qələmi,
Olubdu sinəmdə yara gedirəm.
Əyyub tək olmuşam dərdə giriftar,
Yön çevirib bir diyara gedirəm.

Hayana hərləndim düşdüm mən tora,
Çəkilib sinəmə çal-çarpaz yara.
Bir ərizə yazaram Əli Mərdana,
Eyləsin dərdimə çara gedirəm.

Keçir bu dünyada ah-vaynan anım,
Açılmaz sərimdən çiskin, dumanım.
Əliyəm, atəşə qalanır canım,
İşim dönüb ahu-zara gedirəm.


GÖRMÜYƏM

Ay ariflər, bu dərd məni alıbdı,
Qorxuram ki, nobaharı görmüyəm.
Bağça-bağa bağban olub bəsləyəm,
Əziyyətin çəkib barı görmüyəm.

Məcnun oylağıdır dağların başı,
Leylinin eşqindən tökürdü yaşı.
Kərəmi yandırdı Leyli atəşi,
Fərhad kimi yar bazarı görmüyəm.

Əliyəm, virandı könlüm xanası,
Bu el qürbət eldi, yoxdu vəfası.
Ay şahların şahı, qullar ağası,
Qorxum budur məndə yarı görmüyəm.


QABAQ
Divani

Rəbbim de nə xəlq eylədi, əvvəl dünyadan qabaq?
Neçə bəşər gəldi, keçdi, Adəm Həvvadan qabaq?
Ərşi zəmin yox ikən, neçə mələk yarandı?
Neçə min il gərdiş vurdu, turi sənadan qabaq?

İmam Hüseyn qılınc əldə, vahid girdi meydana,
Biyat edən oldu mömün, Münkür boyandı qana.
Zəfəri Cinni qoşun çəkdi vermədi rüsxət ona,
Neçə min il qılınc çaldı, kufi davadan qabaq?

Bir alimə rast oldum, hey oxuyurdu kitabı,
Sərində qoşun gördüm, nə haqqı var, nə hesabı.
Öz-özünə aşığam demə, ver sözümə cavabı,
Tifil Əli agah eylə, min sənə Musadan qabaq.

Mənbə

• Qara Namazov. "Aşıqlar" (I kitab), Bakı, "Səda", 2004. səh.136-137.
• Araz Yaquboğlu, Daşkənd Aşıqları və Şairləri, Bakı-2008
• "Durna qatarı-2", Bakı-2006, səh.122-125.