Göyçə

Göyçə
Xəritə
Məlumatlar
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə	Ermənistan
Coğrafi bölgə	tarixi Göyçə mahalı

Bu məqalə Göyçə mahalı haqqındadır. Göyçə gölü üçün Göyçə gölü səhifəsinə baxın.

Göyçə (Göyçə mahalı) – Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) ərazisində, Göyçə gölü ərtafında olan tarixi mahal. Göyçə mahalı Qərbi Azərbaycanda 1988-ci ilə qədər azərbaycanlıların kompakt yaşadığı ərazilərdən biridir.

Tarixi

Mahal Göyçə gölünün sahilləri boyu geniş bir ərazini əhatə edir. Bu ərazi Rusiya çarlığına muharibə ilə birləşdirilənə qədər İrəvan xanlığının, sonralar isə İrəvan quberniyasının tərkibində olub. Sovet hakimiyyəti illərində Ermənistan SSR rayonlaşdırılarkən Göyçə mahalı süni surətdə beş inzibati rayon arasında bölünüb: Çəmbərək rayonu, Basarkeçər rayonu, Aşağı Qaranlıq rayonu, Kəvər rayonu və Yelenovka rayonu.

Geniş otlaqlara malik olan Göyçə mahalında yaşayan əhali daha çox əkinçilik, maldarlıq, arıçılıq,bağçılıq, xalçaçılıq və balıqçılıqla məşğul olmuşdur. Göyçə Azərbaycan aşıq sənətinin beşiklərindən biri hesab edilir. Bölgə azərbaycan ədəbiyyat və mədəniyyət tarixinə Aşıq Alı, Aşıq Ələsgər,Şair Məmmədhüseyn, Aşıq Əsəd, Aşıq Qurban kimi və digər məşhur ustad saz və söz sənətkarlarını bəxş etmişdir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldıqda Göyçə mahalı tarixi Azərbaycan torpağı kimi onun tərkibində olub. 1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Demokratik Respublikasının ərazisi 114 min kv. km. olmuşdur. 1920-ci ildən ADR-i işğal edən yeni rus bolşevik imperiyası Azərbaycanın ərazisi olan Zəngəzur, Göyçə, Şərur, Dərəyələz, Dilican ərazisini qanunsuz şəkildə Ermənistana vermişdir.

1988-ci il. Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində baş qaldırmış erməni separatizminə etiraz əlaməti olaraq Göyçə mahalında gedən xalq etiraz mitinqlərindən biri.

Göycə mahalının kəndləri

Bu siyahı 1829-1832-ci illərdə İ.Şopen tərəfindən aparılmış kameral siyahıyaalınmanın nəticələrinə əsasən tərtib edilmiş siyahılardan götürülmüşdür.

• 1.Bığlı Hüseyn, *2.Zeynalağalı, *3.Rəhmankənd, *4.Ağqala, *5. Əyrivəng, *6.Qızılcıq (Əbulkəndi),* 7.Noradüz, *8.Qışlaq, *9.Kəvər, *10. Qul Əli, *11.Kosa Məmməd, *12.Paşakəndi, *13.Dəliqardaş, *14.Küzəcik, *15. Başkənd, *16.Heyranıs, *17.Atamxan, *18.Vəliağalı, *19. Təzəkənd, *20.Dəlikdaş, *21.Göl kəndi, *22.Aşağı Adıyaman, *23.Yuxarı Adıyaman, *24.Əbdülağalı, *25. Gözəldərə, *26.Ağqıraq, *27.Aşağı Qaranlıq, *28.Yuxarı Qaranlıq, *29.Zolağac, *30. Kolanlıqırılan, *31.Alçalı, *32.Qarasaqqalqışlağı, *33.Yarpızlı, *34. Zağalı, *35.Qızılbulaq, *36. Qırxbulaq, *37.Qanlı Allahverdi, *38.Basarkeçər, *39. Qoşabulaq, *40.Aşağı Keyti (Salman kəndi), *41.Baş Keyti, *42.Ellicə, *43.Daşkənd, *44.Daş Keyti, *45.Tatlı Qışlağı, *46. Zərzibil, *47.Zod, *48.Ağyoxuş, *49.Əyricə, *50.Böyük Məzrə, *51.Kiçik Məzrə, *52. Kəsəmən, *53.Şişqaya, *54. Cil, *55.Ardanış, *56.Adatəpə, *57.Şor Əli, *58.Ağbulaq, *59.Toxluca.*60 Əzizli (Qaraqoyunlu).*61 Nərimanlı.

1826-1828-ci illər Rusiya-İran və 1828-1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Göycə ərazisində dağıdılmış kəndlərin siyahısı

1.Buğdatəpə, 2.Hacımumuxan, 3.Allahverdibəy, 4.Üçtəpə, 5-6. adları unudulub, 7.Kərimkənd, 8-11.adları unudulub, 12.Yuxarı Altuntaxt, 13.Aşağı Altuntaxt, 14.Dəmirçi Poğos, 15-19.adları unudulub, 20.Əyricə, 21.Atdaş, 22.Axsaxtovuz, 23.Karvansaray, 24.adı unudulub, 25.Qasımbaşı, 26. Mədinə, 27-32.adları unudulub, 33.Baş Gözəldərə, 34.Xancığazoğlu, 35-38.adları unudulub, 39.Qızılkilsə, 40-44.adaları unudulub, 45.Böyükağa, 46-54.adları unudulub, 55.Ağkilsə, 56-57.adları unudulub, 58.Göyçə, 59. Sultanəli, 60. Sətənağac, 61.Karvansaray, 62.Əyricə, 63-64.adları unudulub, 65.Kərimkənd, 66.Dəli Harutyun, 67.Qəməsar.

Çəmbərək rayonu – Qaraqaya, Yanıqpəyə, Çaykənd, Gölkənd, Bəriabad, Əmirxeyir, Toxluca, Ardanış, Ağbulaq, Cil, Şorca, Qoturbulaq

Basarkeçər rayonu – Daşkənd, Nərimanlı, Ağkilsə, Pəmbək, Qızılvəng, Şişqaya, Zod, Qanlı, Yuxarı Zağalı, Sətənağac, Kəsəmən, Göysu, Dərə, Subatan, Sarıyaqub, Çaxırlı, Zərkənd, Canəhməd, Yarpızlı, Böyük Məzrə, Kiçik Məzrə, Qaraqoyunlu, Qoşabulaq, İnəkdağı, Babacan, Kərkibaş, Qayabaşı, Qaraiman, Ağyoxuş, Yuxarı Şorca, Aşağı Şorca, Qırxbulaq, Gödəkbulaq, Tüskülü, Qamışlı, Aşağı Zağalı

Aşağı Qaranlıq rayonu – Kolagirən, Mədinə, Aşağı Alıcalı, Əliqırıq, Vəliağalı, Yuxarı Qaranlıq, Göl kəndi, Yuxarı Adıyaman, Aşağı Adıyaman, Dəlikdaş, Təzəkənd, Əbdülağalı, Aşağı Gözəldərə, Zolağac

Kəvər rayonu – Ağzıbir, Əyrivəng, Ağqala, Başkənd, Qul Əli, Küzəcik, Dəliqardaş, Kərimkənd, Hacı Muxan, Kosa Məmməd, Noradüz, Paşakənd (Məmmədağalı), Qışlaq

Sevan rayonu – Zeynalağalı, Şəhriz, Ördəkli, Əfəndi, Çubuqlu, Çırçır, Yayçı

Tanınmış şəxsləri

• Misilsiz döyüşçü Məmmədov Möhlət Məmməd oğlu Göyçədə doğulub.

Ədəbiyyat

1. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 dekabr 1997-ci il tarixli "1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi deportasiyası haqqında" fərmanı
2. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli "Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında" fərmanı
3. Петрушевский И.П., Очерки по истории феодальных отношений в Азербайджане и Армении в XYI – начале XIX в., Ленинград, 1949
4. Байбуртян В.А., Армянская колония Новой Джульфы в XYII веке, Иряван, 1969
5. Тер-Мкртчян Л.Х., Армения под властью Надир шаха. Москва, 1963
6. Езов Г.А., Сношение Петра Великого с Армянским народом, СПб, 1898
7. Мамедов С.А., Азербайджан по источникам XV – первой половины XVIII вв., Бакы, 1993 Шопен И., #Шопен И., Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху его присоединения к Российской империи, СПб 1852
8. Azərbaycan tarixi üzrə qaynaqlar, Bakı, 1989
9. Enikolopov İ.K., Qriboedov i Vostok, İrəvan 1954
10. Qлинка Н.С., Описания переселения армян Aзербайджанских в пределы России, M.1831
11. Kemal Beydilli, 1828-1829. Osmanlı – Rus savaşında Doğu Anadoludan Rusiyaya Köçürülen Ermeniler, X T.T.K. konqresinde sunulan tebliğ, Ankara,1986
12. Hovannesiyan R., Armenia on the Road to Independence, Los Angeles, 1976
13. Обозрение Российских владений за Кавказом в статистическом, этнографическом, топогрфическом и финансовом отношениях, СПб, 1836
14. Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Закавказского края, Tiflis, 1885
15. Величко В.Л., Кавказ. Русское дело и междуплеменные вопросы, С.Петербург, 1904
16. "Армянский геноцид". Миф и реальность. Справочник фактов и документов, Б.1992
17. Hüsyin Baykara., Azərbaycan istiqlal mücadiləsi tarixi, Bakı, 1992
18. Cahangir Zeynaloğlu, Müxtəsər Azərbaycan tarixi, Bakı, 1992
19. Заварян С., Экономические условия Карабаха и голод 1906-1907 г., Перевод с армянского, С.Петербург, 1907
20. Готлиб В.В., Тайная дипломатия во время первой мировой войны, М.1960
21. Suleyman Kocabas, Tarihte Turk-Rus Mucadelesi, Istanbul, 1989
22. Шахдин И., Дашнакцутюн на службе русской белогвардейщины и английского командования на Кавказе, Bakı, 1990
23. Cəmil Həsənov. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918-1920-ci illər, Bakı, 1993
24. Məmməd Sadıq Aran. "Qardaş köməyi" məqaləsi;1951; Bax: "Ədəbiyyət və incəsənət" qəzeti, 2 oktyabr 1990-cı il.
25. Azərbaycan Respublikası MDSPİHA, f.276, s.8, iş 463, v.23; Bax: Bəxtiyar Nəcəfov, Лицо врага (История Армянского национализма в Закавказье в конце XIX начале XX в.), Bakı, 1993
26. Грибоyедов А., Seçilmiş əsərləri, 2-ci cild, Moskva, 1977.
27. Kalvalı Həsənov, "And Yerimiz", Bakı-2001

Mənbə

• Vaqif Arzumanlı, Nazim Mustafa. "Tarixin qara səhifələri. Deportasiya. Soyqırım. Qaçqınlıq". Bakı: Qartal, 1998

Xarici keçidlər

• Azərbaycan Respublikasının qısa tarixi, coğrafi mövqeyi, sərhədləri
• Daşkəsən rayonunda fəaliyyət göstərən qeyri-hökumət təşkilatlarının bəyanatı
• HADISƏLƏR
• Qərbi Azərbaycan: azərbaycanlılara qarşı genosid demoqrafik statistika güzgüsündə
• Qərbi Azərbaycanın türk mənşəlli toponimləri
• Vandalizm: tarixi adlara qarşı soyqırımı. Bakı, "Təhsil", 2006, 92 səh.
• İndiki Ermənistan qədim türk yurdu idi
• Qərbi Azərbaycan ərazilərində yer adlarının soyqırımı
• http://www.goyche.info/

Həmçinin bax

• Geğarkunik
• Qərbi Azərbaycan
• Azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan deportasiyası
• Ermənilərin Cənubi Qafqaza köçürülməsi