Ada

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Small Island in Lower Saranac Lake.jpg

Ada — hər tərəfdən su ilə əhatə olunmuş, materikə nisbətən kiçik, suyun qabarması zamanı belə su səthindən yüksəkdə olan, təbii yolla yaranan quru torpaq sahəsi. Okeanlarda, dənizlərdə, çaylarda, göllərdə qrup halında (arxipelaq) və ya tək-tək olur. Mənşəyinə görə adalar üç qrupa bölünür: 1.Materik mənşəli adalar-tektonik proseslər nəticəsində Yer qabığının çökməsi və ya parçalanması nəticəsində materikdən ayrılan hissələrdir. Məsələn; Qrenlandiya, Saxalin, Kalimantan,(Böyük Britaniya adaları, Yapon adaları, Madaqaskar, Şri-Lanka və s. 2.Vulkanik mənşəli adalar-püskürmələr nəticəsində əmələ gəlir; Məsələn; Azov, İslandiya, Kanar və s. adalar litosfer tavalarının kənarlaşması, Kuril, Aleut, Marian, Havay adaları) və s. adalar zənciri isə materik və okean tipli litosfer tavalarının toqquşması nəticəsində əmələ gəlmişdir. 3.Mərcan adaları-mərcan poliplərinin sədəflərinin qalıqlarından, orta illik temperaturu 20 dərəcə C-dən yuxarı olan tropik sularda yaranır: Məsələn; Kuk, Fici, Karolina Marşall adaları) adaları və s.Ən iri mərcan adası Avstraliyanın şərqində yerləşən Böyük Sədd rifidir. Qurunun 9,9 mln km²-i adalardır. Sahəsinə görə ən böyük adalar Qrenlandiya (2 176 km²), Yeni Qvineya (829 min km²), Kalimantan (734 min km²), Madaqaskar (590 min km²), Baffin torpağı (478 min km²) adalarıdır. Ən böyük ada olan Qrenlandiya ərazicə ən kiçik qitə olan Avstraliyadan cəmi üç dəfə kiçikdir.

Mənbə[redaktə]

Məktəblinin coğrafiya lüğəti. Bakı,2006. səh.5-6

Həmçinin bax[redaktə]

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: آدا