Avropa (Yupiterin peyki)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Avropa
Europa-moon.jpg
Avropa təbii rəngləri ilə.
Digər adları Yupiter II
Kəşf
Kəşf edən Qalileo Qaliley
Simon Marius
Kəşf yeri Flag of Italy.svg İtaliya, Padua Universiteti
Kəşf tarixi 8 yanvar 1610[1]
Orbital xarakteristikaları
Peri 664 862 km
Apo 676 938 km
Böyük yarımoxu (a) 671 100 km
Orbitinin orta radiusu (r) 1560,8±0,5 km
Orbitinin ekssentrisiteti (e) 0,009 [2]
Siderik fırlanma dövrü 3,551 Yer günü
Orbital sürəti (v) 13,740 km/saat
Əyilməsi (i) Yupiterin ekvatoruna 0,470° dərəcə
Fiziki xarakteristikaları
Orta radiusu 1 560,8±0,5 km
Böyük dairəsinin çevrəsi 9807±3 km
Səthinin sahəsi (S) 3,09×107 km2
Həcmi (V) 1,593×1010 km3
Kütləsi (m) (4,799844±0,000013)×1022 kg[3]
Orta sıxlığı (ρ) 3,013±0,005 q/sm3
Ekvatorda sərbəstdüşmə təcili (g) 1,314 m/san2
İkinci kosmik sürəti (v2) 2,026 km/san
Albedo 0,67 ± 0,03
Hərarət
Səthində min 50 K orta 102 K (−171.15°C) max 125 K[4]
Atmosfer
Atmosfer təzyiqi 0.1 µPa (10−12 bar)[5]
Avropa'nın Ganymedeİo ilə Laplace rezonansı

AvropaYupiterin peyki.

Yupiterin bu təbii peykinə astrobioloqların marağı son illəri daha da artmışdır. 1996-cı ildə Yupiter planetini tədqiq etmək üçün göndərilən Qalilley kosmik gəmisi Avropanın arxa tərəfinin şəklini yerə göndərmişdi. Bu şəkildə buzla örtülü okeanın olduğu aydın görünürdü. Baxmayaraq ki, Avropanın səthində temperatur Yerdəki həyat forması üçün çox aşağıdır, astrobioloqlar həmin okeanın canlılar üçün həyat məskəni ola biləcəyini söyləyirlər. Yerin özündə bəzən canlıların elə ekosistemlərini aşkar edirlər ki, həyatın yalnız Yerdə mümkün olmasını bir daha şübhə altına alır. Məsələn, Yerin çox dərin qatlarında, suxurlarda yalnız silisium elementı ilə qidalanan və inkişaf edən bakteriyalar tapmışlar. Burada şərait elədir ki, bizə məlum olan canlının varlığı bu suxurlarda qeyri mümkündür. Başqa bir misal, vulkanoloqlar bəzi hallarda vulkanların kraterlərindən götürülmüş nümunələrdə bakteriyaların olduğunu kəşf edirlər, nüvə reaktorlarında, çox yüksək radiasiyanın olmasına baxmayaraq, bəzi bakteriyaların yaşadığını müəyyən etmişlər. İndi NASA Kaliforniya dağlarında, Ames Tədqiqatlar mərkəzinə məxsus Astrobiologiya İnstitutu təsis etmişdir. NASA-nın digər 11 institutları ilə sıx əməkdaşlıq edən bu institutun alimləri bu yeni sahəni inkişaf etdirmək fikrindədirlər.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Blue, Jennifer (9 November 2009). "Planet and Satellite Names and Discoverers". USGS.
  2. "Overview of Europa Facts". NASA. Retrieved 27 December 2007.
  3. Planetary Satellite Physical Parameters
  4. McFadden, Lucy-Ann; Weissman, Paul; and Johnson, Torrence (2007). The Encyclopedia of the Solar System. Elsevier. p. 432. ISBN 0-12-226805-9.
  5. McGrath (2009). "Atmosphere of Europa". In Pappalardo, Robert T.; McKinnon, William B.; and Khurana, Krishan K. Europa. University of Arizona Press. ISBN 0-8165-2844-6.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]