Bayan (Oğuz)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bayan
Xəritə
Oğuz rayonu
Oğuz rayonu
Məlumatlar
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Rayon Oğuz


BayanAzərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə]

Bu kənd Bayan kənd inzibati ərazi vahidinin mərkəzidir. Rayon mərkəzindən 6 kilometr cənubda, Şəki–Qəbələ şose yolunun kənarında, Əlicançayın sağ sahilində, Alazan-Həftəran vadisindədir. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 450 metrdir. 1917-ci ildə Boyan variantında qeydə alınmışdır.

Bayan kəndinin adı 24 Oğuz qəbiləsindən biri olan bayandurların adı ilə bağlıdır. "Bayan" sözü iki komponentdən ibarətdir: "bay" və "an" "Bay"ın ("bəy"in) ən qədim variantı "Avesta"da "baoq", "baqa", "baod" şəklində olub, "ağ işıq, sahib, ağa" mənaları daşıyır. Bay (bəy) – işıqdır, ali rəhbərdir, yaradıcıdır, Tanrıdır. "Bəy" (bay) Tanrı/Allah məzmunu ilə bu gün dünya xalqlarının çoxunun dilində "Boq" şəklində işlənir. "Bay"ın "dövlətli, zəngin, varlı", "böyük, ali" mənaları da (Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti) ilkin mənadan törəmişdir. "Bayan" sözündəki "an" cəmlik bildirir. Muğan (muğlar), İran (arilər), Turan (turlar-türklər) sözlərində olduğu kimi.

Bayan – "zənginlərin, bol nemətlilərin kəndi", "abad yer", "tanrı yurdu", "işıqlı diyar" anlamlarını daşıyan çox ulu, qədim Azərbaycan sözüdür. Tədqiqatçıların əksəriyyəti bu fikirdədir ki, bayan komponentli toponimlər qaraqalpaq, uyğur və qırğız xalqlarının tərkibindəki bayan adlanan türk qəbiləsinin adı ilə bağlıdır. Monqolustanda Bayan-Tumen, Bayan-Uleqey, Bayan-Xara, Bayan-Xonqor, Cənubi Azərbaycanda Bayan, Bayandaş Buryat toponimiyasında Bayanqol və s. coğrafi adlar qeydə alınmışdır[1].

Rayon mərkəzindən hərəkət edən rayondaxili və şəhərlərarası avtobus marşrutlarının əksəri Bayan kəndinin yanından keçir.

Mədəniyyəti[redaktə]

Kənddə orta məktəb, uşaq bağçası, texniki-peşə məktəbi, klub, kitabxana, poçt, 200 yerlik ATS, feldşer-mama məntəqəsi, XIX əsrin əvvəllərində tikilmiş məscid, ticarət və iaşə obyektləri var. Kəndin ərazisində turizm-istirahət obyektləri yaradılmışdır.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə]

Əhalisi[redaktə]

Bayan kəndinin əhalisi 1724 nəfərdir.

İqtisadiyyatı[redaktə]

Kənd əhalisi əkinçilik, heyvandarlıq, tərəvəzçilik, bağçılıqla məşğul olur.

İstinadlar[redaktə]

  1. ”Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti”. İki cilddə. I cild. Bakı, “Şərq-Qərb”, 2007, səh.119

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]