Oğuz

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Oğuz
Məlumatlar
İqtisadi rayon:	[[]]
Ərazi:	1220 (km2)
Əhali:	36488
Əhali sıxlığı:	(nəfər/km2)
Nəqliyyat vasitəsi kodu:	48
Telefon kodu:	111
Poçt kodu (Mərkəzi PŞ):	AZ 4800
Yaşayış məntəqələrinin sayı	36 (1-i şəhər)
İcra başçısı:	[[]]
İnternet saytı:

Bu məqalə Oğuz rayonu haqqındadır. Oğuz şəhəri üçün Oğuz (şəhər) səhifəsinə baxın.

Oğuz - Azərbaycanda rayon.

Oğuz rayonu Azərbaycanın Şəki-Zaqatala zonasında Böyük Qafqazın cənub yamaclarında yerləşir. Şimaldan Rusiya ilə həmsərhəd olan bu rayon o qədər gözəldir ki, onu haqlı olaraq, "Azərbaycanın İsveçrəsi" adlandırırlar.

Rayonun inzibati mərkəzi Oğuz şəhəridir. Oğuz şəhərinin ərazisində qədim Sınaqoqalı (1849-cu il) yəhudi qəsəbəsi, hazırda yerli diyarşünaslıq muzeyinin yerləşdiyi Alban məbədi, Azərbaycan ərazisində hazırda fəaliyyətdə olan ən qədim məktəblərdən biri - XIX əsrdə tikilmiş məktəbdir (Padar və Xaçmaz kəndlərində də bu cür məktəblər var).

Oğuz rayonu (1991-ci ilədək Vartaşen) 1930-cu ildə təşkil olunmuşdur. 1963-1965-ci illərdə Nuxa (1968-ci ildən Şəki) rayonunun ərazisi Oğuz rayonunun tərkibində olmuşdur. Şimalda Dağıstanla həmsərhəddir.

İri yaşayış məntəqələri - Oğuz şəhəri, Xaçmaz, Kərimli, Qumlaq, Padar, Baş Daşağıl və Bayan, Bucaq, Filfinli, Sincan kəndləridir. Rayonda 1 şəhər, 35 kənd vardır.
Yerli Media - "Oğuz" qəzeti

[redaktə / تحریر] İqtisadiyyat

Əsas təsərrüfat sahəsi tütünçülükdür. İqtisadiyyatında taxılçılıq, meyvəçilik, heyvandarlıq, baramaçılıq da mühüm yer tutur. Rayonda istehsalat kombinatı, Şəki yağ-pendir zavodunun şö'bəsi, şirə sexi və başqa müəssisələr vardır. Meşə təsərrüfatı yaradılmışdır.

[redaktə / تحریر] Əhalisi

27 yanvar - 4 fevral 1999 - cu ildə aparılmış siyahıya almanın yekunlarına əsasən Oğuz rayonunun 36,488 nəfər (81,49%-i azərbaycanlılar , 14,16%-i ləzgilər , 2,8%-i mesxeti türkləri , 0,55%-i ruslar , 0,49%-i yəhudilər və 0,51%-i digər millətlər olmaqla) əhalisi var^[1] .

[redaktə / تحریر] Mədəniyyət, Təhsil və Səhiyyə Müəssisələri

Oğuz rayonunda 6 məktəbəqədər uşaq müəssisəsi, 30 ümumtəhsil məktəbi, 30 kitabxana, 21 klub, 5 mədəniyyət evi fəaliyyət göstərir.

[redaktə / تحریر] Memarlıq Abidələri

Me'marlıq abidələrindən Muxas kəndində bürc (XIV əsr), Filfili kəndində qala (XVIII əsr) bu günə kimi qalmışdır.

Oğuzun Ərmənət kəndində qala çox qedim tarixə malikdir. Bu qalani Gavurlar qalasi adlandirirlar. Deyilənlərə görə qedim dövrlərdə kənd əhalisi düşmənlərdən qorunmaq uçun bu qaladan bir istehkam kimi istifadə ediblər.Qala kəndi əhatə edən dağın zirvəsində yerləşir.

Ənənəvi xalq sənətlərindən xalçaçılıq (Filfilli kəndi), metal və ağac üzərində oyma (BAŞ, DAŞ, AĞIL kəndi) davam etdirilir. Buradakı insanlar hələ neolit dövründə oturaq həyat tərzi keçirirdilər. Bizim eranın əvvəllərində bu ərazi Qafqaz Albaniyasının tərkibinə, XVIII əsrdə isə Şəki xanlığının tərkibinə daxil olmuşdur. Arxeoloqlar KƏRİMLİ və QARABALDIR kəndlərinin yaxınlığında qədim insan məskənləri aşkar etmişlər. Burada nizələr üçün ucluqlar, tunc silah, daşdan hazırlanmış qadın heykəlləri və əsalar tapılmışdır.

Rayon ərazisində qədim tarix və memarlıq abidələri çoxdur. XAÇMAZ kəndi yaxınlığındakı SARISU çayının üstündəki DAŞÜZ körpüsü (XIX əsr), SİNCAN kəndindəki MƏSCİD (XVIII əsr), KƏRİMLİ kəndindəki MƏQBƏRƏ (XV əsr), MUXAS kəndindəki üçmərtəbəli qüllə (XIV əsr), XAÇMAZ kəndində QALADAĞ dağının zirvəsində yerləşən müdafiə təyinatlı QABUR qülləsi (VII-XIV əsrlər) yenə də QALADAĞ zirvəsinin yaxınlığında yerləşən, lakin içməli su ilə təchiz olunan GAVURQALA qülləsi (VII əsr), FİLFİLLİ çayının yaxınlığında, QALAÇAY çayının sahilində yerləşən, çay daşından tkilmiş SURXAYXAN qülləsi (XVIII əsr) və s.^[2]

[redaktə / تحریر] Çayları

Ən böyük çayı Əlican çayıdır. Əlicançay Qumlaq kəndindən keçərək rayonun bir çox kəndlərini ağuşuna alır. Əlican çayı Qumlaq kəndinə çox xüsusi bir zövq oxşayan gözəllik verir. Qumlaq Azərbaycanın ən qədim kəndlərindən biri hesab olunur. Hətta belə ehtimal olunur ki, dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin əsli şairin şeirlərindən məlum olduğu kimi məhz həmin Qumlaq (QUM) kəndindəndir. Qumlaq lap qədim zamanlardan əvvəl Qum adı ilə tanınarmış və Əlican çayının sahillərində yerləşərmiş. Çayın sahilləri də daim qumluq olduğundan buraya Qum, Qumluq, Qumlaq adları verilmişdir. Lakin təbii fəlakət nəticəsində Əlican çayının dəfələrlə daşması və ətrafı su basması əlaqədar ilə əhali zaman-zaman Əlican çayının sahillərindən bir qədər kənar yerlərə köçərək özlərinə yeni yaşayış məskənləri salmışlar. Hətta,Qumlaq kəndinin qədim yaşayış məskəninin adına yerli əhalinin dilində "Qumlu Örənələr" deyilir.

[redaktə / تحریر] Təbiəti

Rayon ərazisinin yarısından bir qədər azı meşələrlə örtülüdür. Burada çoxlu şəlalə, kükürdlü və termal su bulaqları var. Rayonun faunası dovşan, ayı, dağ keçisi, qaban, qırqovul, kəklik, qaz, həmçinin som və forel balıqları ilə təmsil olunmuşdur. Rayon ərazisində müxtəlif meyvələr və giləmeyvələr - qoz, fındıq, alma, armud, zoğal, yemişan, gilas, alça, qarağat və moruq yetişir.

[redaktə / تحریر] Mənbələr

1. ↑ http://www.azstat.org/region/az/005_4.shtml
2. ↑ http://www.tourism.az/?menu=9&submenu=86&lang=aze

[redaktə / تحریر] Xarici keçidlər

• Bələdiyyə İnformasiya Sistemi
• http://www.mcdmerkez.org/ts_general/azl/belediye/b-74.htm

g • m • r Azərbaycanın rayon və şəhərləri
Rayonlar	Abşeron • Ağdam • Ağdaş • Ağcabədi • Ağstafa • Ağsu • Astara • Babək* • Balakən • Bərdə • Beyləqan • Biləsuvar • Daşkəsən • Dəvəçi • Füzuli • Gədəbəy • Goranboy • Göyçay • Göygöl • Hacıqabul • İmişli • İsmayıllı • Cəbrayıl • Cəlilabad • Culfa* • Kəlbəcər • Kəngərli* • Xaçmaz • Xızı • Xocalı • Xocavənd • Kürdəmir • Laçın • Lənkəran • Lerik • Masallı • Neftçala • Oğuz • Ordubad* • Qəbələ • Qax • Qazax • Qobustan • Quba • Qubadlı • Qusar • Saatlı • Sabirabad • Sədərək* • Salyan • Samux • Şahbuz* • Şəki • Şamaxı • Şəmkir • Şərur* • Şuşa • Siyəzən • Tərtər • Tovuz • Ucar • Yardımlı • Yevlax • Zəngilan • Zaqatala • Zərdab
Şəhərlər	Bakı • Gəncə • Lənkəran • Mingəçevir • Naftalan • Naxçıvan* • Sumqayıt • Şəki • Şirvan • Şuşa • Xankəndi • Xırdalan • Yevlax
Ulduz şəkilli mətbəə nişanı olan (*) Naxçıvan Muxtar Respublikası

Azərbaycan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.