Beyləqan
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
| Bu məqalə Beyləqan rayonu haqqındadır. Şəhər üçün Beyləqan (şəhər) səhifəsinə baxın. |
| Beyləqan | |
|---|---|
| Məlumatlar | |
| İqtisadi rayon: | Orta Kür |
| Ərazi: | 1131 (km2) |
| Əhali: | 81700 |
| Əhali sıxlığı: | 72 (nəfər/km2) |
| Nəqliyyat vasitəsi kodu: | 11 |
| Telefon kodu: | 152 |
| Poçt kodu (Mərkəzi PŞ): | AZ 1200 |
| Yaşayış məntəqələrinin sayı | 16 qəsəbə, 25 kənd |
| İcra başçısı: | İrşad Əliyev |
| İnternet saytı: | |
Beyləqan - Azərbaycanda rayon.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Şəhər və iri qəsəbələrin adları
1. Beyləqan şəhəri
2. Örənqala qəsəbəsi
3. Milabad qəsəbəsi
4. Qəhrəmanlı qəsəbəsi
5. Yuxarı Aran qəsəbəsi
[redaktə / تحریر] Sərhəd rayonlar, ölkələr və ərazilər
Ağcabədi, Zərdab, İmişli, Füzuli rayonları və İran İslam Respublikası
[redaktə / تحریر] Əhalisi
| Əhalinin ümumi sayı | 81700 |
| Şəhər əhalisinin sayı, [%] | 27.5398 |
| Kənd əhalisinin sayı, [%] | 72.4602 |
| Əhalinin orta sıxlığı | 72.236958 |
| Əhalinin cins qrupları üzrə sayı: (kişilər), [%] | 49.0820 |
| Əhalinin cins qrupları üzrə sayı: (qadınlar), [%] | 50.9180 |
| Əhalinin yaş qrupları üzrə sayı: (uşaqlar), [%] | 18.4823 |
| Əhalinin yaş qrupları üzrə sayı: (18 yaşa qədər), [%] | 44.0636 |
| Əhalinin yaş qrupları üzrə sayı: (18-dən 55-60-a), [%] | 39.9388 |
| Əhalinin yaş qrupları üzrə sayı: (təqaüdçülər), [%] | 15.9976 |
| Ali təhsilli əhalinin sayı, [%] | 5.3856 |
| Orta təhsilli əhalinin sayı, [%] | 32.7283 |
| Məskunlaşmış qaçqınların sayı | 469 |
| Məskunlaşmış məcburi köçkünlərin sayı | 16207 |
[redaktə / تحریر] Ərazisi
Ərazisi haqqda daha geniş statistik məlumat
| Ümumi ərazi, [kv.km] | 1131.00 |
| Məhsuldar torpaqların ümumi sahəsi, [kv.km] | 46.10 |
| Kənd təsərrüfatına yararsız torpaqların sahəsi, [kv.km] | 27.70 |
| Heyvandarlıq üçün otlaqların sahəsi, [kv.km] | 38.70 |
| Əkilmiş torpaqların ümumi sahəsi, [kv.km] | 46.10 |
| Meyvə bağlarının ümumi sahəsi, [kv.km] | 0.06 |
| Şoran torpaqların ümumi sahəsi, [kv.km] | 0.53 |
[redaktə / تحریر] Tarixi
Mil düzü rayonları qrupuna daxil olan Beyləqan rayonu 24 noyabr 1939-cu ildə yaranmış və Jdanov rayonu adlandırılmışdır. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 19 mart 1989-cu il tarixli qərarı ilə rayonun adı dəyişdirilərək Beyləqan rayonu adlandırılmışdır.
[redaktə / تحریر] Coğrafiyası
Rayonun ərazisi Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi, Zərdab, Füzuli, İmişli rayonları ilə, habelə İran İslam Respublikası ilə həmsərhəddir. Rayonun ərazisi 1,13 min kvadrat km, əhalisinin sayı 2004-cü il tarixə 81,7 min nəfərdir. 1 kvadrat km-ə 72 nəfər düşür. Mərkəzi Beyləqan şəhəridir. Beyləqan rayonu ilə Bakı şəhəri arasındakı məsafə 265 km-dir. Rayon 1 şəhər, 3 qəsəbə və 22 kənd olmaqla, cəmi 26 ərazi vahidinə bölünmüşdür.
Rayonda bir şəhər, 16 qəsəbə, 25 yaşayış məntəqəsi, o cümlədən 40 bələdiyyə mövcuddur
[redaktə / تحریر] Tarixi və memarlıq abidələri
Beyləqan rayonunda bir neçə tarixi abidələr mövcuddur. Bunlar Həzrəti Cərgiz Peyğəmbər ziyarətgahı, orta əsrlər dövrünü əhatə edən qədim Beyləqan şəhər xarabalığı (Örənqala) və Soltanbud təpəsidir.
Həzrəti Cərgiz Peyğəmbər ziyarətgahı XVII-XVIII əsrlərdə tikilmişdir. Hal-hazırda bu ziyarətgah respublikamızın bütün bölgələrindən, eləcə də Gürcüstandan və Dağıstandan gələn müsəlmanların inam və səcdə yeridir.
Beyləqan xarabalığı Örənqala tarixi abidəsi rayondan 18 km aralıda yerləşən Kəbirli kəndinin yaxınlığındadır. Burada qədim Beyləqan şəhəri mövcud olmuşdur. Tarixi məlumatlara görə əsası V əsrdə qoyulmuş Beyləqan şəhəri dövrünün ən iri ticarət və mədəniyyət mərkəzlərindən biri olmuşdur. Bu şəhər XIII əsrdə monqol-tatarların işğalına məruz qalaraq tamamilə dağılmışdır. XIV əsrdə Əmir Teymur tərəfindən şəhərin yenidən inşasına başlansa da, onun ölümü ilə əlaqədar olaraq başlanmış işlər yarımçıq qalmışdır. XVI əsrdən bəri şəhər xarabalığa çevrilmiş və bir daha bərpa olunmamışdır.
Bundan əlavə, rayon Mədəniyyət şöbəsinin mühafizəsində olan aşağıdakı tarixi, memarlıq və incəsənət abidələri mövcuddur: Saray təpəsi, Soltanbud qəbiristanlığı, Seyid Əminə türbəsi, Əminə Xatın məscidi, Kərbəlayı Seyid Ağa türbəsi, Gəray Əsədovun ev muzeyi, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçılarının xatirə kompleksi, Sevil Qazıyevanın ev muzeyi və büstü, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı G.Əsədovun xatirəsində ucaldılmış abidə, Türklər məscidi, Əmək birliyi abidəsi, M.Beyləqaninin heykəli, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Həzi Aslanovun büstü.
[redaktə / تحریر] Görkəmli şəxsləri
- İmanov Rəşid Uğurlu oğlu - 1905-ci ildə anadan olmuşdur. Uzun illər heyvandarlıq sahəsində işləmiş, 1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
- İmrəliyev Sərdar Məmməd oğlu - 1930-cu ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan SSR-nin əməkdar mexanizatoru və pambıqçısı olmuşdur. 1965-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, 1975-ci ildə isə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı adını almışdır.
- Qazıyeva Sevil Həmzət qızı - 1940-cı ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan SSRİ-nin əməkdar mexanizatoru və pambıqçısı olmuşdur. 1968-ci ildə ölümündən sonra Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
- Hüseynov Bahadur Həkimxan oğlu - 1928-ci ildə anadan olmuşdur. 1958-ci ildə heyvandarlıqda qazandığı uğurlara görə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. 2 dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
- Əhmədov Əhməd Dadaş oğlu - 1936-cı ildə anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Azərbaycan SSR-nin əməkdar mexanizatoru və pambıqçısı olmuşdur. 1970, 1973, 1976 və 1981-ci illərdə Lenin ordeni ilə mükafatlandırılmış, 1985-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
- Tağıyev Şamxal Kərim oğlu - 1922-ci ildə anadan olmuşdur. 1941-1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsində şərəfli döyüş yolu keçmişdir. 1953-cü ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetini, 1954-1956-cı illərdə həmin universitetin aspiranturasını bitirib. Biologiya elmləri doktoru, professordur. 1977-ci ildən Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyası fiziologiya institutunun müşaviri və şöbə rəhbəridir. 138 elmi işi, 3 monoqrafiyası çap olunub. 23 elmlər namizədi, 2 elmlər doktoru hazırlayıb.
[redaktə / تحریر] Mənbə
| Beyləqan rayonu kənd və qəsəbələri | ||
|---|---|---|
|
Rayon: Beyləqan |
||
|
|
|
|---|---|
| Rayonlar |
Abşeron • Ağdam • Ağdaş • Ağcabədi • Ağstafa • Ağsu • Astara • Babək* • Balakən • Bərdə • Beyləqan • Biləsuvar • Daşkəsən • Dəvəçi • Füzuli • Gədəbəy • Goranboy • Göyçay • Göygöl • Hacıqabul • İmişli • İsmayıllı • Cəbrayıl • Cəlilabad • Culfa* • Kəlbəcər • Kəngərli* • Xaçmaz • Xızı • Xocalı • Xocavənd • Kürdəmir • Laçın • Lənkəran • Lerik • Masallı • Neftçala • Oğuz • Ordubad* • Qəbələ • Qax • Qazax • Qobustan • Quba • Qubadlı • Qusar • Saatlı • Sabirabad • Sədərək* • Salyan • Samux • Şahbuz* • Şəki • Şamaxı • Şəmkir • Şərur* • Şuşa • Siyəzən • Tərtər • Tovuz • Ucar • Yardımlı • Yevlax • Zəngilan • Zaqatala • Zərdab
|
| Şəhərlər | |
| Ulduz şəkilli mətbəə nişanı olan (*) Naxçıvan Muxtar Respublikası | |