Ağdam

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Jump to: naviqasiya, axtar
Ağdam
Məlumatlar
İqtisadi rayon: Yuxarı Qarabağ
Ərazi: 1093.90 (km2)
Əhali: 164100
Əhali sıxlığı: 150 (nəfər/km2)
Nəqliyyat vasitəsi kodu: 02
Telefon kodu: 192
Poçt kodu (Mərkəzi PŞ): AZ 0200
Yaşayış məntəqələrinin sayı 122
İcra başçısı: Həsən Sarıyev
İnternet saytı:


Ağdam, Azərbaycanda rayon.


Hal-hazırda rayonun böyük bir ərazisi erməni silahlı dəstələri tərəfindən işğal olunub. 10 kənd Azərbaycanın nəzarəti altındadır.

İnzibati mərkəzi - Ağdam

Rayonda 54 tibb müəssisəsi, 79 mədəniyyət ocağı yerləşir.

Mündəricat

Sərhəd rayonların və ölkələrin adları

Tərtər (rayon), Bərdə, Ağcabədi, Xocavənd, Xocalı və Kəlbəcər rayonları


Tarixi

Ağdam rayonu 1930-cu ildə təşkil edilmişdir. Rayonun sahəsi 1094 kvadrat km olmaqla relyefi əsasən düzənlik, qismən dağlıqdır. Ağdam rayonu Azərbaycanın qədim, füsunkar təbiətli torpağı olan Qarabağın mərkəzində - Qarabağ dağ silsiləsinin şimal-şərq ətəklərində, Kür-Araz ovalığının qərbində yerləşir.

Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 410 metr, maksimum yüksəklik 1365 metrdir. İqlimi əsasən mülayim isti, quraq subtropikdir. Dağətəyi yerləyrdə yüksəklik artdıqca iqlim mülayimləşir. Ən çox yağıntı dağətəyi sahələrə düşür. İllik yağıntı 300-550 mm-dir.

Rayonun ərazisindən Qarqar və Xaçın çayları axır.

Dağlıq Qarabağ hadisələri başlayandan Ağdam burada cərəyan edən hadisələrin episentri olmuşdur.

Mövcud dövlətini qədim Azərbaycan torpaqları üzərində qurmuş Ermənistan Azərbaycanın yeni bir ərazisini - Dağlıq Qarabağı işğal etmək məqsədi ilə 1988-ci ilin fevralından başladığı müharibəyə ilk olaraq məhz Ağdam rayonu cəlb olunmuş, hadisələrin ilk günlərindən ən böyük ağırlıqlar Ağdam rayonunun, onun əhalisinin üzərinə düşmüşdür.

1988-ci ilin son aylarında Ermənistandan öz ata-baba yurd yuvalarından, daha sonra Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətindən doğma isti ocaqlarından silah gücünə amansız vəhşiliklərlə qovulub didərgin salınan on minlərlə azərbaycanlı məhz Ağdam rayonuna pənah gətirdi.

1992-ci ildə Dağlıq Qarabağı bütünlüklə işğal edən Ermənistan bədnam rus ordusuna arxalanaraq bununla kifayətlənməyərək Dağlıq Qarabağın ətraf rayonlarına da hücum etdi. Xüsusən Ağdama olan hücumların ardı-arası kəsilmirdi. 1993-cü ilin may ayının 11-dən etibarən qızışan bu hücum əməliyyatları həmin il iyul ayının 23-də Ağdamın süqutu ilə başa çatdı. Bundan sonra 1994-cü il mayın 12-dək davam edən hərbi təcavüz nəticəsində ermənilər Ağdam rayonunun 846,7 kvadrat km-ni, yəni ümumi ərazisinin 77,4 %-ni işğal etməyə nail oldu.

Təhsil ocaqları

Ağdam Muğam məktəbi,

Ağdam
Ağdam










Tarixi və Memarlıq abidələri

Ağdam
Şəkil:Xurşud Banu Nətavanın məqbərəsi.jpg.PNG
Məlumatlar
İqtisadi rayon: Yuxarı Qarabağ
Ərazi: {{{Sahə}}} (km2)
Əhali: {{{Əhali}}}
Əhali sıxlığı: {{{Əhali sıxlığı}}} (nəfər/km2)
Nəqliyyat vasitəsi kodu: {{{Nəqliyyat vas. kodu}}}
Telefon kodu: {{{Telefon kodu}}}
Poçt kodu (Mərkəzi PŞ): {{{Poçt indeksi}}}
Yaşayış məntəqələrinin sayı {{{Yaşayış məntəqələrinin sayı}}}
İcra başçısı: [[{{{İcra başçısı}}}]]
İnternet saytı: {{{İnternet saytı}}}


Ağdam rayonunun ərazisində qədim tarixə malik olan çoxlu memarlıq və incəsənt abidələri vardır. Ağdam şəhərində Üzərlik Təpə abidəsi, rayonun Xaçındərbənd kəndindəki Qutlu Sarı Musa oğlu Künbəzi (1314-cü il), Kəngərli kəndindəki Türbə və Daş abidələr (XIV əsr), Papravənd kəndindəki Türbələr, Məscid (XVIII əsr), Xanoğlu türbəsi (XVII əsr), Qarabağ xanı Pənahəli xanın Ağdam şəhərindəki imarəti (XVIII əsr), Natəvan və onun oğlunun türbəsi (XIX əsr), Şahbulaq qalası və s. kimi tarixi və memarlıq abidələri var.

Ağdam rayonunda yaşayış əraziləri üzrə olan abidələr

Ermənistanın işğalı nəticəsində dağıdılmış abidələr

Erməni işğalı nəticəsində rayonun ərazisində mövcud olan çoxlu sayda tarixi, mədəni və dini abidələr vəhşicəsinə dağıdılmışdır. Rayonun Xaçındərbənd kəndindəki 1314-cü ildə tikilmiş Qutlu Sarı Musa oğlu Künbəzi, Kəngərli kəndindəki XIV əsrə aid Türbə və Daş abidələr, Papravənd kəndində XVIII əsrə aid kümbəz və məscid, Ağdamda İmarət deyilən yerdə XVIII əsrə aid abidələr, o cümlədən Xan qızı Xurşidbanu Natəvanın və onun oğlunun Türbələri, Şahbulaq ərazisində Şahbulaq qalası və Karvansara vəhşicəsinə dağıdılmışdır. Bundan əlavə, dini ibadətgahlardan rayonun Papravənd kəndində yerləşən Şeyx Nigar, Seyid Miriş ağa, Qara Pirim və digər ziyarətgahlar darmadağın edilmişdir. Ağdam şəhərinin mərkəzində yerləşən qədim memarlıq abidəsi sayılan məscid və onun minarələri də vəhşicəsinə dağıdılmışdır.

Qəsəbələr və kəndlər

Quzanlı, İmanqulubəyli, Çullu, Eyvazlı, Üçoğlan, Alıbəyli, Kiçikli, Usublu, Ballar, Baharlı, Orta Qışlaq, Böyükbəyli, Qaradağlı (Ağdam), Rzalar, Evoğlu (Ağdam), Zəngişalı, Mahrızlı, Əfətli, Hacıməmmədli, İsalar, Küdürlü, Həsənçobanlı, Hacıturalı, Qəhrəmanbəyli, Məmmədbağırlı. Çəmənli, Şükürağalı, Saraclı, Xındırıstan, Sarıçoban, Dadaşlar, Kəlbahüseynli, Paşabəyli, Yüzbaşılı-I,Yüzbaşılı-II, Baharlı, Bəybabalar, Baş Qərvənd, Orta Qərvənd, Ayaq Qorvənd, Çıraqlı, Əhmədağalı, Mirəşəlli, Kolqıslaq, Nəmirli, Təzəkənd (Ağdam), Mərzili, Seyidli, Ergi, Sofulu, Qarapirimli,Əhmədavar, Şelli, Sarıcalı (Ağdam), Xıdırlı, Əlmədətli, Bağbanlı (Ağdam), Gülablı, Seyidli, Papravənd, Yusifcanlı, Tağıbəyli, Cəvahirli, Bayramlar (Ağdam),Ətyeməzli

Görkəmli şəxslər haqqında

Tarixən Ağdam rayonundan bir sıra görkəmli şəxslər çıxmışdır. Elm sahəsində: fəlsəfə elmləri doktoru Ziyəddin Göyüşov, iqtisad elmləri doktoru Teymur Vəliyev, tarix elmləri doktoru Rəşid Göyüşov, tibb elmləri doktoru Adilə Namazova, minerologiya elmləri doktoru Xudu Məmmədov; kənd təsərrüfatı sahəsində: Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Sürəyya Kərimova, Məmməd Məmmədov, Xuraman Abbasova, Məleykə Quliyeva və başqaları; Mədəniyyət və incəsənət sahəsində: teatr xadimlərindən Heydər Şəmsizadə, Narıc Məlikova, Məhəmməd Quliyev, Sara Qədimova, Arif Babayev, Qədir Rüstəmov, Ramiz Quliyev; idman sahəsində: Ceyhun Məmmədov və başqalarını göstərmək olar.Sovetlər dövründə Dövlət xadimləri.Bahadır VəlibəyovAğsaqqallar.İldırım bəy VəlibəyovMaarif xadimləri və müəllimlər.Səfərəli bəy Vəlibəyov,Surxay Qurbanov

1941-1945 Müharibə iştirakçıları

Gəray Vəlibəyov,Surxay Qurbanov

Qarabağ Müharibəsinin ilk Şəhidləri

Əli ,Bəxtiyar

Milli Qəhrəmanlar

Qarabağ Müharibəsi iştirakçıları

Ərşad Zanid oğlu Nadirov,Cəfər Musa oğlu Məmmədov,Araz Əhməd oğlu Pirimov,Hidayət Lənkaran oğlu İbrahimov,Firdovsi Fazil oğlu Vəliyev,Vuqar Eldar oğlu Novruzov,Vuqar Şahlar oğlu Abbasov,Taleh Bulud oğlu Məmmədov,Mütalib Əli oğlu Abbasov,

Xarici keçidlər

maps.google, Ağdam, Azərbaycan

Mənbələr

Azərbaycan

g • m • r
Azərbaycanın rayon və şəhərləri
Rayonlar
Flag of Azerbaijan
Abşeron • Ağdam • Ağdaş • Ağcabədi • Ağstafa • Ağsu • Astara • Babək* • Balakən • Bərdə • Beyləqan • Biləsuvar • Daşkəsən • Dəvəçi • Füzuli • Gədəbəy • Goranboy • Göyçay • Göygöl • Hacıqabul • İmişli • İsmayıllı • Cəbrayıl • Cəlilabad • Culfa* • Kəlbəcər • Kəngərli* • Xaçmaz • Xızı • Xocalı • Xocavənd • Kürdəmir • Laçın • Lənkəran • Lerik • Masallı • Neftçala • Oğuz • Ordubad* • Qəbələ • Qax • Qazax • Quba • Qubadlı • Qusar • Saatlı • Sabirabad • Sədərək* • Salyan • Samux • Şahbuz* • Şəki • Şamaxı • Şəmkir • Şərur* • Şuşa • Siyəzən • Tərtər • Tovuz • Ucar • Yardımlı • Yevlax • Zəngilan • Zaqatala • Zərdab
Şəhərlər
Ulduz şəkilli mətbəə nişanı olan (*) Naxçıvan Muxtar Respublikası
Azerbaijan flag  Azərbaycan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.
Retrieved from "http://az.wikipedia.org/wiki/A%C4%9Fdam"
Alətlər sandığı