Xızı

Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا

Bu məqalə Xızı rayonu haqqındadır. Şəhər üçün Xızı (şəhər) səhifəsinə baxın.

Xızı
Məlumatlar
İqtisadi rayon:	[[]]
Ərazi:	1850 (km2)
Əhali:	14300
Əhali sıxlığı:	1 km2 8 nəfər (nəfər/km2)
Nəqliyyat vasitəsi kodu:	29
Telefon kodu:	199
Poçt kodu (Mərkəzi PŞ):
Yaşayış məntəqələrinin sayı
İcra başçısı:	[[]]
İnternet saytı:

Xızı rayonu - Azərbaycanın rayonlarından biri. Rayonun inzibati mərkəzi Xızı şəhəridir.

Yaranma tarixi - 24.04.1990, Ərazisi - 1,85 min km2, Əhalinin sayı - 14,3 min nəfər (1 yanvar 2007-ci il), Əhalinin sıxlığı - 1 km2 8 nəfər (1 yanvar 2007-ci il)

[redaktə / تحریر] Coğrafiyası

Xızı rayonu ilə Bakı arasında olan məsafə -104 km

Azərbaycanın dağ rayonları arasında Bakıya ən yaxın olan Xızıdır. Buranın iqlimi mülayim, havası qurudur. Rayon ərazisinin xeyli hissəsi meşə ilə örtülmüşdür. Rayon şərqdən Xəzər dənizinə qovuşur.

Xızı rayonun ərazisində təbiətin yaratdığı ən ifadəli abidələrdən biri – ecazkar formalı Beşbarmaq qayası yerləşir. Qədim karvan yolu üzərində qorxunc bir tərzdə uzadılmış daş əli xatırladan qayanın qeyri-adi cizgilər yolçuları uzaqdan valeh edir. Bu dağın «Beşbarmaq» adlanması da bununla bağlıdır. Bu dağ ilə çoxlu rəvayətlər və əfsanələr bağlıdır. Dağın lap zirvəsində qayalar arasında «Xıdırzində» («Ölməz Xıdır») ziyarətgahı yerləşir.

Azərbaycanın ən səfalı güşələrindən biri olan Altıağac Xızı rayonunda yerləşir. Şirvanşahlar dövründə Altıağacdan keçərək Şamaxıdan Qubaya gedən dəvə karvanları üçün burada yol salınmışdır. Altıağac yolçuların və sarvanlarının düşərgə salıb dincəldikləri yer idi. Əvvəllər «ağac» sözü uzunluq ölçüsü kimi işlədilirdi. Bu ağac 7 kilometrə bərabər idi, Şamaxıdan Altıağaca qədər olan məsafə isə 42 km-dir.

[redaktə / تحریر] Mədəniyyəti

Rayonda tarixi abidələr çoxdur. Onlardan biri neçəsini qeyd edək.

• VIII əsrin ortalarında ucaldılmış Beşbarmaq qülləsi, Bu qüllənin divarları salamat qalmışdır. Qüllə rayon mərkəzindən 9 km aralıdır.
• Rayon mərkəzlərindən 8 km aralıda yerləşən V əsrə aid itmiş şəhərin qalıqları.
• Rayon mərkəzindən 5 km aralıda yerləşən Əlişrin kəndindəki Şeyx Heydər türbəsi.
• V əsrə aid Xızı qalasının uçuq hasarın daşlı qalıqları. Bu yerlərə yalnız torpaq yolla getmək olar. Yol boyu heç bir işarə obyekti yoxdur.
• Xələnc kəndindəki XV əsrə aid pir – ziyarətgah. Bu abidə yaxşı qalmışdır. Ziyarətgaha asfalt yol çəkilmişdir.

[redaktə / تحریر] Görkəmli şəxsləri

Azərbaycanın görkəmli yazıçısı və dramaturqu Cəfər Cabbarlı Xızıda doğulub boya başa çatmışdır. Milli kino sənətinin inkişafında və milli kadrların yetişdirilməsində Cəfər Cabbarlının çox böyük xidmətləri olmuşdur. «Azərbyacanfilm» kinostudiyası onun adını daşıyır.

[redaktə / تحریر] Xarici keçidlər

• http://www.mcdmerkez.org/ts_general/azl/belediye/b-28.htm

g • m • r Azərbaycanın rayon və şəhərləri
Rayonlar	Abşeron • Ağdam • Ağdaş • Ağcabədi • Ağstafa • Ağsu • Astara • Babək* • Balakən • Bərdə • Beyləqan • Biləsuvar • Daşkəsən • Dəvəçi • Füzuli • Gədəbəy • Goranboy • Göyçay • Göygöl • Hacıqabul • İmişli • İsmayıllı • Cəbrayıl • Cəlilabad • Culfa* • Kəlbəcər • Kəngərli* • Xaçmaz • Xızı • Xocalı • Xocavənd • Kürdəmir • Laçın • Lənkəran • Lerik • Masallı • Neftçala • Oğuz • Ordubad* • Qəbələ • Qax • Qazax • Qobustan • Quba • Qubadlı • Qusar • Saatlı • Sabirabad • Sədərək* • Salyan • Samux • Şahbuz* • Şəki • Şamaxı • Şəmkir • Şərur* • Şuşa • Siyəzən • Tərtər • Tovuz • Ucar • Yardımlı • Yevlax • Zəngilan • Zaqatala • Zərdab
Şəhərlər	Bakı • Gəncə • Lənkəran • Mingəçevir • Naftalan • Naxçıvan* • Sumqayıt • Şəki • Şirvan • Şuşa • Xankəndi • Xırdalan • Yevlax
Ulduz şəkilli mətbəə nişanı olan (*) Naxçıvan Muxtar Respublikası

Azərbaycan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin.