Bibliya
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Bibliya (yunanca: kitablar) və ya Müqəddəs Kitab iudaizmə və xristianlığa aid müqəddəs mətnlərin külliyyatı. Xristianlıqda həmçinin Müqəddəs Yazı adlanır. Kitab iki hissəyə bölünür: Əhd-i ətiq və Əhd-i cədid. Bütövlükdə Bibliya 77 kitabdan ibarətdir. Bunlardan 50-si Əhd-i ətiqə, 27-si Əhd-i cədidə daxildir. 2003-cü ilə olan məlumata görə Bibliya və ya onun müxtəlif hissələri 2300-dən çox dilə tərcümə olunub.
Dünya ədəbiyyatı və incəsənətində Bibliya mövzuları geniş yayılmışdır. Kitabdakı obrazlardan (Adəm, Həvva, Davud, Süleyman, İsa və s.) Şərq, o cümlədən Azərbaycan ədəbiyyatında geniş istifadə edilmişdir.
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Əhd-i ətiq kitablar
| Pravoslavlıqda | Katolisizmdə | İudaizmdə |
|---|---|---|
| Təkvin | həmçinin Genezis | həmçinin Bereşit |
| Xüruc | həmçinin Eksodus | həmçinin Veele Şemot |
| Levi | həmçinin Levitikus | həmçinin Vayıkra |
| Ədad | həmçinin Numeri | həmçinin Bemidbar |
| Təsniyə | həmçinin Deuteronomium | həmçinin Elle-qadebarim |
| İsa Navin | - | - |
| Hakimlər | - | həmçinin Şofetim |
| Rut | - | - |
| 1 Padşahlıqlar | 1 Samuilin | 1 Samuilin |
| 2 Padşahlıqlar | 2 Samuilin | 2 Samuilin |
| 3 Padşahlıqlar | 1 Padşahların | - |
| 4 Padşahlıqlar | 2 Padşahların | - |
| 1 Paralipomenon | 1 Salnamələrin | - |
| 2 Paralipomenon | 2 Salnamələrin | - |
| 1-ci Ezra | 1-ci Ezranın | Ezranın |
| Neyemiyə | 2-ci Ezranın | Nehemyanın |
| Ester | - | Ester |
| Əyyub | - | Əyyub |
| Zəbur | - | Texillim |
| Süleymanın məsəlləri | - | Mişle |
| Vaiz | - | Koxelet |
| Nəğmələr Nəğməsi | - | Şir-xa-şşirim |
| İsayya | - | - |
| Yeremiyanın ağlaması | - | - |
| Yezekiyıl | - | - |
| Daniyıl | - | - |
| Kiçik peyğəmbərlərin kitabları (Huşə, Yoel, Avdiya, Yunus, Mikeya, Nahum, Habbaqquq, Sefanya, Haqqay, Zəkəriyyə, Məlaki) | - | - |
[redaktə / تحریر] Əhd-i cədid kitabları
- Matfeydən incil
- Markdan incil
- Lukadan incil
- Yühənnadan incil
- Həvarilərin Əməlləri
- Romalılara məktub
- Korinflilərə 1-ci məktub
- Korinflilərə 2-ci məktub
- Qalatiyalılara məktub
- Efeslilərə məktub
- Filipililərə məktub
- Koloslulara məktub
- Saloniklilərə 1-ci məktub
- Saloniklilərə 2-ci məktub
- Timofeyə 1-ci məktub
- Timofeyə 2-ci məktub
- Titusa məktub
- Filimona məktub
- Yəhudilərə məktub
- Yaqubun məktubları
- Pyotrun 1-ci məktubu
- Pyotrun 2-ci məktubu
- Yühənnanın 1-ci məktubu
- Yühənnanın 2-ci məktubu
- Yühənnanın 3-cü məktubu
- Yühənnanın vəhyi
[redaktə / تحریر] Bibliyanın tərcümələri
Bibliyanın Azərbaycan dilində ilk tərcüməsi 1842-ci ilə aiddir. [1] 1842-ci ildə İsveçrənin Bazel şəhərindəki missioner cəmiyyəti Mirzə Fərrux və Feliks Zarembanın tərcüməsində İncilin (Əhdi Cədid) bir kitabı olan Mattanın İncilini Londonda çap etmişdir. [1]1878-ci ildə İncil (Əhdi Cədid) tam şəkildə tərcümə edilmiş və Londonda nəşr olunmuşdur. 1975-ci ildə İsveçrənin paytaxtı Stokholmda yerləşən Bibliyanı Tərcümə İnstitutu (The İnstitute for Bible Translation) Mirzə Xəzərə müraciət edib, Bibliyanın müasir Azərbaycan dilinə yeni tərcüməsini hazırlamaq işini ona tapşırmışdır. 1982-ci ildə Bibliyanı Tərcümə İnstitutu (The İnstitute for Bible Translation) Mirzə Xəzərin tərcüməsində İncilin yeni tam mətnini Zaqreb şəhərində çap etdirib. Bu tərcümə sonrakı illərdə beş dəfə yenidən nəşr edilib. Mirzə Xəzərin tərcüməsi bu gün də Azərbaycanda istifadə olunur. Mirzə Xəzər Əhdi-Ətiqin (Tövratın) tərcüməsini 1984-cü ildə bitirib, lakin onun tərcüməsi indiyədək çap olunmadan qalır. İncilin yeni tərcüməsi 1998-ci ildə, Tövratın yeni tərcüməsi isə 2004-cü ildə çap edilib. Bu yeni tərcümələrlə Mirzə Xəzərin tərcüməsi arasında hər cəhətdən əhəmiyyətli fərq vardır. [2]
[redaktə / تحریر] Nümunə
| Tərcümə | Incil, Matta 6:9–13 |
|---|---|
| Mirzə Xəzərin tərcüməsi, 1982 (Azərbaycanda istifadədə olan tərcümə) |
Ey göylərdə olan Atamız! İsmin müqəddəs tutulsun. Padşahlığın gəlsin. Göydə olduğu kimi, yerdə də Sənin iradən olsun. Gündəlik çörəyimizi bizə bu gün ver; Və bizə borclu olanları bağışladığımız kimi, bizim borclarımızı da bizə bağışla; Və bizi imtahana çəkmə, fəqət bizi hiyləgərdən xilas et. Çünki padşahlıq, qüdrət və izzət Əbədi olaraq Sənindir. Amin. |