Bibliya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qutenberq Bibliyası həm də dünya tarixində çap edilmiş ilk kitabdır

Bibliya — Xristianlığın Müqəddəs Kitablar toplusu. Bibliya Əhdi-ƏtiqƏhdi-Cədid adlı toplulara bölünür. Onların hərəsi, öz növbəsində, çoxlu kitablardan ibarətdir. Əhdi-Ətiq xristian kilsəsi tərəfindən qəbul edilən qədim yəhudi dininin Müqəddəs Kitablarıdır.[1] Bibliya 66 kitabdan ibarətdir. Bunlardan 39-u Əhdi-Ətiqə, 27-si Əhdi-Cədidə daxildir.

Müqəddəs Kitab bütün zamanların ən çox satan kitab hesab olunur və 100 milyon nüsxə illik satış qiymətləndirmişdir.[2][3] Başqa dillərə tərcümə nöqteyi-nəzərindən Bibliya dünyada birinci yeri tutur. 2007-ci ilin sonunadək Bibliya dünyada mövcud olan 6900 dildən tam surətdə 438 dilə, yalnız Əhdi-Cədid olmaqla qismən 1168 dilə tərcümə olunmuşdur. Bu kitab son zamanlar yeni dillərə daha sürətlə tərcümə edilir.[4]

Dünya ədəbiyyatı və incəsənətində Bibliya mövzuları geniş yayılmışdır. Kitabdakı obrazlardan (Adəm, Həvva, Davud, Süleyman, İsa və s.) Şərq, o cümlədən Azərbaycan ədəbiyyatında geniş istifadə edilmişdir.

Əhdi-Ətiq kitabları[redaktə]

  • Yaradılış Kitabı
  • Çıxış Kitabı
  • Levililər Kitabı
  • Saylar Kitabı
  • Qanunun Təkrarı
  • Yeşuanın Kitabı
  • Hakimlər Kitabı
  • Rut Kitabı
  • Birinci Şamuel Kitabı
  • İkinci Şamuel Kitabı
  • 1 Padşahlar Kitabı
  • 2 Padçahlar Kitabı
  • 1 Salnamələr Kitabı
  • 2 Salnamələr Kitabı


  • Ezra Kitabı
  • Nehemya Kitabı
  • Ester Kitabı
  • Əyyub Kitabı
  • Zəbur
  • Süleymanın Məsəlləri
  • Vaiz Kitabı
  • Nəğmələr Nəğməsi Kitabı
  • Yeşaya Peyğəmbərin Kitabı
  • Yeremya Peyğəmbərin Kitabı
  • Mərsiyələr Kitabı
  • Yezekel Peyğəmbərin Kitabı
  • Daniel Peyğəmbərin Kitabı
  • Huşə Peyğəmbərin Kitabı
  • Yoel Peyğəmbərin Kitabı
  • Amos Peyğəmbərin Kitabı
  • Avdiya Peyğəmbərin Kitabı
  • Yunus Peyğəmbərin Kitabı
  • Mikeya Peyğəmbərin Kitabı
  • Nahum Peyğəmbərin Kitabı
  • Habbaqquq Peyğəmbərin Kitabı
  • Sefanya Peyğəmbərin Kitabı
  • Haqqay Peyğəmbərin Kitabı
  • Zəkəriyyə Peyğəmbərin Kitabı
  • Malaki Peyğəmbərin Kitabı

Əhdi-Cədid kitabları[redaktə]

Bibliyanın Azərbaycan dilinə tərcümələri[redaktə]

Bibliyanın Azərbaycan dilinə ilk tərcüməsi 1842-ci ilə aiddir. 1842-ci ildə İsveçrənin Bazel şəhərindəki missioner cəmiyyəti Mirzə Fərrux və Feliks Zarembanın tərcüməsində İncilin (Əhdi Cədid) bir kitabı olan Mattanın İncilini Londonda çap etmişdir. 1878-ci ildə Əhdi-Cədid tam şəkildə tərcümə edilmiş və Londonda nəşr olunmuşdur. 1975-ci ildə İsveçin paytaxtı Stokholmda yerləşən Bibliyanı Tərcümə İnstitutu Mirzə Xəzərə müraciət edib, Bibliyanın müasir Azərbaycan dilinə yeni tərcüməsini hazırlamaq işini ona tapşırmışdır. 1982-ci ildə Bibliyanı Tərcümə İnstitutu Mirzə Xəzərin tərcüməsində Əhdi-Cədidin yeni tam mətnini Zaqreb şəhərində çap etdirib. Bu tərcümə sonrakı illərdə beş dəfə yenidən nəşr edilib. Mirzə Xəzər Əhdi-Ətiqin tərcüməsini 1984-cü ildə bitirib, lakin onun tərcüməsi indiyədək çap olunmadan qalır. Əhdi-Ətiqin Müqəddəs Kitab Şirkəti tərəfindən yeni tərcüməsi 2004-cü ildə çap edilib. 2009-cu ildə Müqəddəs Kitab Şirkəti Əhdi-Cədidin yeni tərcüməsini tamamlayıb Bibliyanı bütövlükdə nəşr etmişdir.[5]

Nümunə[redaktə]

Tərcümə İncil, Matta 6:9–13
Mirzə Xəzərin tərcüməsi, 1982 Ey göylərdə olan Atamız! İsmin müqəddəs tutulsun. Padşahlığın gəlsin. Göydə olduğu kimi, yerdə də Sənin iradən olsun. Gündəlik çörəyimizi bizə bu gün ver; Və bizə borclu olanları bağışladığımız kimi, bizim borclarımızı da bizə bağışla; Və bizi imtahana çəkmə, fəqət bizi hiyləgərdən xilas et. Çünki padşahlıq, qüdrət və izzət Əbədi olaraq Sənindir. Amin.

İstinadlar[redaktə]

  1. Aydın Əlizadə. Xristianlıq: Tarix və fəlfəsə (ilk çağlar). http://alizadeh.narod.ru/kitablar/Xristianliq/1.2.html
  2. "Best selling book of non-fiction". http://www.guinnessworldrecords.com/records-1/best-selling-book-of-non-fiction/.
  3. "The battle of the books". http://www.economist.com/node/10311317?story_id=10311317&CFID=3289446&CFTOKEN=a87381115ea0752-5130AD65-B27C-BB00-012B3B9A581DD567.
  4. Müqəddəs Kitab. Əhdi-Ətiq və Əhdi-Cədid. Müqəddəs Kitab Şirkəti, Bakı 2009. Səh. i
  5. Müqəddəs Kitab. Əhdi-Ətiq və Əhdi-Cədid. Müqəddəs Kitab Şirkəti, Bakı 2009

Həmçinin bax[redaktə]

VikiMənbədə Bibliya ilə əlaqəli məlumatlar var.

Xarici keçidlər[redaktə]