Evangelista Torriçelli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Evangelista Torriçelli
(it. Evangelista Torricelli)
Libr0367.jpg
Doğum tarixi: 15 oktyabr 1608(1608-10-15)
Doğum yeri: Feanza, İtaliya
Vəfatı: 5 oktyabr 1647 (38 yaşında)
Vəfat yeri: Florensiya, İtaliya
Milliyyəti: İtaliyan
Fəaliyyəti: İxtiraçı, alim

Evangelista Torriçelli (it. Evangelista Torricelli) — XVII əsrdə yaşamış İtaliyan fizik və riyaziyyatçı. Toriçelli 1643-cü ildə hava təziqinin ölçmək üçün indi civəli barometr deyilən cihazı icad etmişdir.

Uşaqlıq vaxtlarından dəqiq elmlərə maraq göstərməyə başlamışdır. 1627-ci ildə Roma şəhərinə getmiş və burada hidrolika elminin banilərindən olan Benedetto Kastelli ilə birlikdə işləmişdir. Benedetto Kastelli Qalileo Qalileyin tələbələrindən bir idi və Evangelista Torriçellidə 1641-ci ildən etibarən Qalileo Qalileylə məktublaşmağa başlamışdır. Həmin ildə Kastellinin məsləhətlərindən sonra Qalileo Qaliley Evangelista Torriçellini Toskana şəhərinə dəvət etdi. Torriçelli Toskana şəhərinə gəldikdən, bir neçə həftə sonra Qalileo Qaliley vəfat etdi. Toskana knyazı şəhərdə elmi işlərlə məşğul olmağı Qalileo Qalileyə tapşırmışdı, onun ölümündən sonra bu vəzifəyə Evangelista Torriçelli gətirildi. 1644-cü ildə Torriçelli tərəfindən HəndəsəMexanika bölmələrinə aid olan bir kitab nəşr edildi.

Riyaziyyat sahəsində olan böyük bir boşluğu dolduran bu kitabda, eyni zamanda Qalileo Qalileyin mexanika sahəsində olan iki işidə yer almışdır. Torriçellinin HəndəsəMexanika sahələrində olan fəaliyyətinə ilk öncə heç kim önəm vermirdi. Onun əsas məqsədlərindən biridə hava təziqinin ölcmək üçün cihaz ixtira etmək idi. O, ilk dəfə olaraq hava təziqini şüşə qablara doldurulmuş civələr vasitəsi ilə etmək qərarına gəlmişdir. Bununla da dəniz səviyyəsində 1cm2 qədər düşən təziq 1033 g/cm2 olaraq müəyyən edildi. Həyatının sonrakı dövründə müəllimi olmuş Qalileo Qalileyin Teleskopunun üzərində işlədi. 1643-cü ildə Evangelista Torriçelli hava təziqini ölçmək üçün Civəli barometri kəşf etdi.

Evangelista Torriçelli 1647-ci ilin 5 oktyabr tarixində İtaliyanın Florensiya şəhərində 38 yaşında vəfat etmişdir.

Mənbə[redaktə]

  1. "Uşaqlar üçün ensiklopediya. Riyaziyyat.", Bakı, "Şərq-Qərb", 2008. səh.611