Kəşf

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Kəşf - təbiətdə obyektiv mövcud olan, ancaq elmə məlum olmayan qanunauyğunluqların, xüsusiyyətamillərin müəyyən edilməsi; təbiət və cəmiyyətin elmi dərketməsində əldə edilən yeni nailiyyətlər. Elmi-texniki inqilabın tərkib hissəsidir.

Elimi kəşflər elm və texnikanın inkişafını sürətləndirir, ona təsdiq və ya inkar faktları verir.

Kəşf də ixtira kimi təsaüdfən və ya məqsədli ola bilər. Məqsdəli kəşfi etməyin əsasında həmişə müşahidələrin, sınaqların və ya spekulyasiyaların aparılması üçün əla istedad durur. Yerin kəşfin tarixində qərb mədəniyyəti baxımından Xristofor Kolumbun dövrü aid edilir.

Maraqlı kəşflər[redaktə]

  • 1280 - İlk eynək Əndəlusda Əbul Həsən tərəfindən yaradıldı.
  • 1450 - Johannes Gutenbergin nəşr maşınları kitab istehsalında yeni dövr açdı. Bunun nəticəsində yeni icadlar haqqındakı məlumatların yayılması sürətləndi.
  • 1453 - Copernicus, planetlərin Dünyanın ətrafında deyil, Günəşin ətrafında döndüyünü ortaya atan kəşfini yayımladı.
  • 1592 - Galileo, cisimləri 30 dəfə böyüdən bir teleskop yaratdı.
  • 1614 - Şotlandiyalı riyaziyyatçı John Napier logaritma xətkeş icad etdi.
  • 1622 - Blaise Paskal, atasının vergi hesablarında istifadə etməsi üçün bir toplama maşını icad etdi.
  • 1643 - Evangelista Torriçelli, hava təzyiqini ölçmək üçün indi civəli barometr deyilən cihazı icad etdi.
  • 1656 - Christian Huygens, Galileonun fikirlərinə söykənən həssas bir rəqqaslı saat hazırladı.
  • 1668 - Isaac Newton ilk aynalı teleskopu yaratdı.
  • 1682 - Edmond Halley, daha sonra öz adıyla xatırlanacaq bir quyruqlu ulduzun orbitini çəkib yayımladı.
  • 1698 - Thomas Saweryin yaratdığı ilk buxar maşınını, su altında qalan mədənlərdəki suyu çölə nasosla vurmada istifadə edildi.
  • 1752 - Benjamin Franklin, ildırımın elektrikdən qaynaqlandığını sübut etdi.
  • 1783 - Marquis de Jouffroy d'Abbans ilk buxarlı gəmini üzdürdü.
  • 1783 - Montgolfier Qardaşlar bir isti hava şarını müvəffəqiyyətlə uçurdu.
  • 1789 - Lavoisierin, 33 elementi sıraladığı və bu elementlərin adlandırılması ilə əlaqədar müasir sistemi təqdim etdiyi "Kimyəvi Adlandırma Üsulu" nümayiş olundu.
  • 1796 - Edward Jenner, bir uşağı çiçək xəstəliyinə qarşı peyvənd etdi.
  • 1799 - Alessandro Volta, ilk elektrik batareyasını yaratdı.
  • 1801 - İlk dənizaltılardan olan Nautilus ilk səfərini tamamladı.
  • 1804 - Richard Trevithick relslər üzərində gedən ilk buxarlı lokomotivi yaratdı.
  • 1814 - Friedrich König əllə işləyən mətbəədən çox daha sürətli olan buxarlı mətbəəni yaratdı.
  • 1819 - Augustus Siebe təzyiqli bir dalğıc paltarı hazırlayaraq insanların daha dərinlərə dala bilməsini təmin etdi.
  • 1820 - Hans Oersted, elektrik cərəyanının kompasın iynəsi üzərində maqnetik təsir yaratdığını sübut etdi.
  • 1826 - Fransız fiziki Cozef Niepce tarixdəki ilk fotoşəkili çəkdi.
  • 1829 - Corc Stephenson, ən yaxşı buxarlı lokomotiv hazırlama yarışmasını qazandı. Rocket adlı bir lokomotiv yaratdı.
  • 1830 - İlk tikiş maşını Fransız dərzi Barthelemy Thimonnier tərəfindən hazırlandı.
  • 1837 - Isambard Kingdom Brunel, ilk qitələr arası buxarlı gəmini üzdürdü.
  • 1926 - John Logie Baird ilk televiziya görünüşünü müvəffəqiyyətlə çatdırdı.
  • 1926 - Robert Goddard ilk maye yanacaqlı roketi atdı.
  • 1926 - ABŞ-lı Professor Robert Hutchinson Goddard ilk maye yanacaqlı roketi inkişaf etdirdi. Qaz və maye oksigenlə işləyən roket, 12,5 metr yüksəkliyə çıxdı və 56 metr yol keçdi.
  • 1933 - İki Alman elm adamı Max Kroll və Ernst Ruska elektron mikroskopunu yaratdı.
  • 1935 - Alman şirkəti AEG, səsi yazmaq üçün plastik maqnetik maqnitofon bantını inkişaf etdirdi.
  • 1938 - Amerikalı Chester Carlson ilk fotokopiya maşınını icad etdi.
  • 1939 - İgor shikorsky adlı bir Rus mühəndis tərəfindən ilk vertolyot yaradıldı.
  • 1945 - Amerikalı ixtiraçı Percy Spencer, ilk mikrodalğalı sobanı hazırlayaraq patentini aldı.
  • 1946 - John Mauchy və John Eckertin inkişaf etdirdiyi, Amerikanın ilk elektronik kompüteri ENIAC xalqa təqdim edildi
  • 1947 - Edwin Land bir dəqiqədən az bir müddətdə qara ağ fotoşəkil çıxaran polaroid maşını icad etdi.
  • 1953 - Francis Crick ilə James Watson DNT molekulunun quruluşunu kəşf etdi.
  • 1957 - Sovetlər Birliyi tərəfindən Dünyanın ətrafında dönən insan istehsalı ilk cisim Sputnik I atıldı.
  • 1960 - Theodore Maiman ilk lazeri yaratdı.
  • 1962 - Telefon danışmalarının yanında canlı televiziya görünüşlərini də çatdıran Telstar adlı peyki atıldı.
  • 1982 - Philips və Sony şirkətləri yığcam diski yaratdı.
  • 1987 - İlk ədədi səs bantları (DAT) çıxarıldı.
  • 1990 - Yüksək dəqiqlikdə televiziya (HDTV) nəşri ilk dəfə edildi.