Kometa
Kometa (qəd. yun. κομήτης, komḗtēs) — Kosmik fəzada təsadüf edilən müxtəlif ölçülü cisimlər olub, toz və qazdan ibarət "quyruğa" malikdirlər. Çox zaman Günəş ətrafında fırlanırlar.
Hale Bopp quyruqlu ulduzu Quyruqlu ulduzlar "çirkli kartopu" ya da "buzlu palçıq topu" olaraq xatırlanarlar. Buz (su və donmuş qazlar) və (bir səbəblə günəş sisteminin formalaşması zamanı planetlərdə yoğunlaşamamış) kosmik toz qarışığından meydana gələrlər. Günəş sisteminin digər kiçik cisimlərinin əksinə, kuyrukluyıldızlar andıq çağlardan bəri bilinməkdədir. Çin qeydlərinə görə Halley kuyrukluyıldızı e.ə.. 240-ci ildən bəri tanınmaqdadır. 1995 ili etibarilə 1024 quyruqlu ulduz kataloqlanmış və orbitləri (kobudca da olsa) hesablanmışdır. Bunlardan 184'ü periodik quyruqlu ulduzdur (orbit dövrləri 200 ildən azdır.) Mütləq bunların xaricində qalan bir çoxu da periodik kuyrukluyıldızdır, ancaq orbitləri kafi həssaslıqla tanımlanamadığından dəqiqləşdirmək mümkün deyil.
 |
Bu məqaləni vikiləşdirmək lazımdır |
 |
Bu məqalənin mətnini Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırmaq lazımdır. Məqalədə cümlə quruluşlarındakı yanlışlıqları və orfoqrafik səhvləri düzəltdikdən sonra {{qaralama - az}} şablonunu silməyi unutmayın. |
samanyolundan 1 dənə quyruqlu ulduz vardır. Onlar qızdırmalı atomlardır. Müəyyən hissələri ayırdedilebilir hala gəlir: Nüve: Nisbətən qatı və qərarlı olan nüvə, su buzu və digər donmuş qazlar və az miqdarda kosmik toz və digər qatı cisimlərdən yaranmışdır. Koma: nüvədən buxarlanan su, karbon və digər neytral qazların sıx bir bulududur. Nüve əhatə edən işıq topu şəklində görülər. Hidrogen buludu: Çox böyük (milyonlarla km) ancaq son dərəcə seyrək bir neytral hidrogen zərfi. Toz quyruq: 10 milyon km-i keçən uzunluqda, nüvədən qaçan qazlarla daşınan mikroskopik toz partiküllerinden yaranmış duman. Kuyrukluyıldızın, çılpaq gözlə görülə bilən ən diqqətə çarpan xüsusiyyətini təşkil edir. İon quyruq: Kuyrukluyıldızın, yüzlərlə milyon km-ə çatan uzunluqda, günəş rüzgarıyla reaksiya nəticəsində iyonize olmuş qazlardan ibarət olan plazma kuyruğudur. Kuyrukluyıldızlar günəşə kifayət qədər yaxın olmadıqca görülməzlər. Bəzilərinin orbiti günəş sisteminin bir xeyli kənara daşar, bunlar bir dəfə görüldükdən sonra minlərlə il boyunca geri dönməzlər. Yalnız qısa və orta periyotlu quyruqlu ulduzların (Halley kuyrukluyıldızı kimi) orbitlərinin heç olmasa əhəmiyyətli bir hissəsi günəş sistemi içində qalar. Kuyrukluyıldızlar, günəş yaxınından yüzlərlə keçid sonunda (təxminən 500 keçid sonunda), buz və qazlarının hamısına yaxınını itirərək asteroid bənzər bir görünüş qazanarlar (ehtimalla dünyaya yaxın asteroid bəziləri ölü kuyrukluyıldızlardır.) Orbitləri günəşə yaxınlaşan kuyrukluyıldızların, günəş və ya planetlərlə vuruşma, ya da olduqca yaxın bir keçişlə (xüsusilə Yupiterə yaxın geçerlerse), günəş sistemi xaricinə kənarlaşdırılması ehtimalı vardır.
[redaktə] Kometalar və Yer kürəsi
 |
Vikimedia Kommonsda Kometa ilə əlaqədar müxtəlif fayllar var. |
[redaktə] Xarici keçidlər
- Kometalar haqqında söhbət
- Kometalar haqqında populyar məqalələr (rus dilində)
- Kometalar
- Kometoqrafiya
- УKometa və asteroidlərin təhlükəsi
[redaktə] Həmçinin bax
|
|
|
|---|---|
 |
|
| Günəş · Merkuri · Venera · Yer · Mars · Serera · Yupiter · Saturn · Uran · Neptun · Pluton · Haumea · Makemake · Erida | |
