Müqəddəs Kitab

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Müqəddəs mətn, hər hansı bir din və ya məzhəb də müqəddəs qəbul edilən və ümumiyyətlə mərkəzi bir əhəmiyyətə sahib olan yazı. Müqəddəs mətnlərin tanrı və ya tanrılar tərəfindən birbaşa göndərildiyinə, nəbilərə vəhy və ya yazıçılarına ilham verildiyinə inanılar. Kağız, dəri, həb və ya bənzəri vəsaitlər üzərinə yazılmış ola bilər; Yəhudilik dəki Tora kimi ruloları halında ola bilər və ya Müqəddəs KitabQuran 'da görüldüyü kimi kitab halına gətirilmiş ola bilər.

Bir çox din in mətnləri inananlarınca müqəddəs olaraq görülər. Bir çox din və inanc hərəkəti öz müqəddəs mətnlərinin ilahi ya da inancla ilham alınmış olaraq görməkdədir. Tək Tanrı 'ya inanan dinlər isə ümumiyyətlə bu mətnləri Tanrı' nın sözü olaraq görürlər, və bu mətnlərin Tanrıdan ilham etdiyinə inanarlar. Inanmayanlar belə, müqəddəs yazılardan bəhs edərkən hörmət və ənənə baxımından böyük hərflə yazırlar. Başqa bir dünyagörüşü də "Tanrının sözü" nün Tanrının verdiyi söz gücü ilə Cənnət və Dünyanın yaranmasına gəlmişdir, və bu güc tarazlığı tutmaqdadır. Bu anlayış Yunan Logos və Çin Tao fəlsəfələrindən də mövcuddur.

Hinduizmin Rigveda 'sı M. Ö 1500 ilə M. Ö 1300-ci illərdə yazılmış, tarixin də ən köhnə müqəddəs mətnlərindən biri olmuşdur. Zerdüştçülüğün Avesta 'sı isə şifahi olaraq yazı əvvəlində istifadə edilmişdir. Avesta dili isə, araşdırmaçılar tərəfindən M. Ö 1000 ətraflarında yerləşdiyi nəzərdə tutulmuşdur.

İlk basılıb xalqa topluca paylanan mətn isə, M. Ö 868-ci ildə yazılan Buddizmin müqəddəs mətni Sutra (ya da Diamond Sutra) 'dır.

Mətnlər[redaktə | əsas redaktə]

Asartu[redaktə | əsas redaktə]

  • Poetik Eda
  • Gənc Eda

Ayyavazhi[redaktə | əsas redaktə]

  • Akilattirattu Ammanai
  • Arul Nool

Bahailik[redaktə | əsas redaktə]

  • Kitab-Mübarək
  • Ikan Kitabı
  • Gizli Sözlər
  • Qurdun Oğlu risaləsi

Birləşmə Kilsəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Müqəddəs Prinsip
  • Wolli Hesul
  • Wolli Kangron

Buddizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Sutra
  • Tipitaka

Etrüsk mifologiyası[redaktə | əsas redaktə]

  • Pyrgi Həbləri
  • Tabula Cortonensis
  • Liber Linteus
  • Cippus Perusinus

Falun Gong[redaktə | əsas redaktə]

  • Zhua Falun

Hinduizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Sruti
  • Veda
  • Rigveda
  • Samaveda
  • Yajurveda
  • Atharvaveda
  • Bramanalar
  • Aranyakalar
  • Upanişad
  • Smitri
  • İtihasas
  • Mahabharata
  • Bhagavad Gita
  • Ramayana
  • Puranalar
  • Tantralar
  • Sutralar
  • Stotralar
  • Ashtavakra Gita
  • Gherand Samhita
  • Gita Govinda
  • Hatha Yoga Pradipika

Xristianlıq[redaktə | əsas redaktə]

  • İncil
  • Apokrifa (Deutero Kanonik) (İkinci Dərəcədə Esin Kitablar)
  • Mormon Kitabı (Mormonlar üçün)
  • Adəmin sonu (Gnostikler üçün)
  • Yəhudanın müjdəsi (Gnostikler üçün) (Gnostikler üçün cəmdə 53 ədəd İncil mövcuddur)

İslam[redaktə | əsas redaktə]

Swedenborgçuluk[redaktə | əsas redaktə]

  • İncil
  • Emanuel Swedenborg 'un yazıları

Jainizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Tattvartha Sutra

Manikaeizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Arzhang

Yəhudilik[redaktə | əsas redaktə]

Rastafarianizm[redaktə | əsas redaktə]

  • İncil
  • Müqəddəs Piby
  • Kebra Negast
  • Haile Selassie 'nin danışmaları

Ruhçuluk[redaktə | əsas redaktə]

  • Ruh Kitabı
  • Cənnət və Cəhənnəm
  • Ruhçuluğa Görə Yaradılış

Sabyanizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Ginza Rba

Samaritanizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Samarit İncili

Siqhizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Guru Granth Sahib
  • Daşa Granth Sahib

Şinto[redaktə | əsas redaktə]

  • Kojiki
  • Nihon Shok ya da Nihingi

Taoizm[redaktə | əsas redaktə]

  • Tao-te-ching
  • I Ching
  • Chuang Tzu

Telema[redaktə | əsas redaktə]

  • Liber Al vəl Legis başda olmaq üzrə Telema Müqəddəs Kitabları

Yeni Çağ Dinləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Yuxuların Yolu
  • Tanrı ilə Danışmalar
  • Oahspe
  • Urantia Kitabı
  • Möcüzələrin Yönü

Zerdüştçülük[redaktə | əsas redaktə]

  • Katha
  • Avesta
  • Yasna
  • Visparad
  • Yashtlar
  • Vendidad
  • Denkard
  • Bundahizn
  • Mainog-i-Kirad
  • Arda Viraf Namak
  • Zartushtnamah
  • Sad-dar (Üz Qapı)
  • Rəvayətlər
  • Zend
  • Kord Avesta