Validə Tutayuq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
VALİDƏ TUTAYUQ
Validə Tutayuq.jpg
Doğum tarixi: 23 sentyabr 1914(1914-09-23)
Doğum yeri: Şuşa
Vəfatı: 12 noyabr 1980 (66 yaşında)
Vəfat yeri: Gəncə

Tutayuq Validə Xaspolad qızı (23.9.1914, Şuşa - 12.11.1980, Gəncə) — Azərbaycan botaniki, ilk azərbaycanlı qadın biologiya elmləri doktoru (1949), professor (1950), Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvü (1968).

Həyatı[redaktə]

1914-cü ildə Şuşada doğulmuşdur. 1930-cu ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun “Bağçılıq və bostançılıq” fakültəsinə qəbul olmuşdur.

1932-ci ildə institutda preparator vəzifəsinə qəbul edilən V. Tutayuk elə bu vaxtdan etibarən axşam təhsili ilə yanaşı əmək fəaliyyətinə başlayır.

1934-cü ildə aspiranturaya qəbul olunur, K.A. Timiryazev adına Moskva Kənd Təsərrüfatı Akademiyasına ezam edilir, sonralar doğma institutuna qayıdır və 1939-cu ildən botanika kafedrasına başçılıq edir. 1949-cu ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edir. 35 yaşında biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsini alan ilk azərbaycanlı qadın olmuşdur.

1957-ci ildə Azərbaycan EA Botanika İnstitutuna direktor təyin olunur.

O, geniş profilli botanika və biologiya üzrə milli kadrların hazırlanması üçün Azərbaycan dilində ilk dərsliklərin müəllifidir. 1968-1972-ci illərdə V.Tutayukun rəhbərliyi ilə Azərbaycanın qış və yay otlaqlarının geniş geobotaniki tədqiqi aparılmışdır.

V.Tutayuk 250-dən artıq elmi əsərin, o cümlədən, 10 dərsliyin, 9 monoqrafiyanın müəllifidir. O, Azərbaycan KP MK-nın üzvü olmuşdur.

V.Tutayukun məhsuldar elmi-tədqiqat işi və ictimai fəaliyyəti hökumət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, “Şərəf Nişanı”, “Oktyabr İnqilabı” ordenləri və bir sıra medallarla təltif edilmişdir. 1974-cü ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetin fərmanı ilə “Əməkdar elm xadimi” fəxri adına layiq görülmüşdür.

1939-1980 illərdə AKTİ-nin botanika kafedrasının müdiri, dekan, prorektor, Azərb. EA Botanika İn-tunun anatomiya və morfologiya laboratoriyasının müdiri, direktoru vəzifələrində çalışmışdır. Elmi-tədqiqatı, əsasən, Azərbaycan dendroflorasının, çiçəyin teratologiyasının öyrənilməsinə həsr edilmişdir. AKP MK üzvü olmuşdur (1956-1960). Botaniklərin 9-cu Beynəlxalq konqresində (Monreal, 1950) məruzə etmişdir.

Mükafatları[redaktə]

  • V.Tutayuq "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.

Xarici keçidlər[redaktə]