İslandiyanın iqlimi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İslandiyanın Köppen iqlim təsnifatı növləri
Avtomobillər qarda ilişiblər

İslandiyanın iqlimi subarktikdir (Keppenin iqlimlər təsnifatı: Cfc) [1] cənub sahil ərazisi və dağlıq ərazidəki tundra yaxınlığındadır. Ada, Şimal Atlantik Cərəyanının yolundadır, iqlimi Şimal Qütb Dairənin cənubunda onun enliyi üçün gözləniləndən daha mülayim hala gətirir. Bu təsirə, adanın istiliyini normallaşdırmağa kömək edən Irmirger cəryanı köməkedir. [2] İslandiyada hava şəraiti dəyişkəndir. [3]

Qütb parıtısı, qış zamanı gecələr tez-tez görünür. Qütb gündüzləri, yayda şimal sahilindəki Qrimsey adasında yaşana bilər ; ölkənin qalan hissəsi, qütb dairəsinin cənubunda yerləşdiyindən, günəş qısa bir müddət göründüyündən alaqaranlıq bir dövr yaşayır, lakin yay boyunca iki həftə fasiləsiz günəş işığı ola bilər.

Fəsillər[redaktə | əsas redaktə]

Qış[redaktə | əsas redaktə]

Dəniz təsiri və Şimali Atlantika Gürünün isti cərəyanlarına yaxın olması səbəbiylə İslandiya qışı, eninə görə nisbətən mülayimdir. Adanın cənub istiqamətindəki ovalıqları orta hesabla 0 °C (32 °F) bərabərdir qışda, ortalama −10 °C (14 °F) ətrafındadır. Adanın şimal hissəsində ən aşağı temperatur −25 to −30 °C (−13 to −22 °F) arasında dəyişir.Ən aşağı temperatur −39.7 °C (−39.5 °F) dərəcədir. [4]

Yay[redaktə | əsas redaktə]

Adanın cənub hissəsində iyul ayının orta temperaturu 10–13 °C (50–55 °F) . İsti yay günləri 20–25 °C (68–77 °F) çata bilər . [5] Qeyd edilən ən yüksək temperatur 30.5 °C (86.9 °F) 1939-cu ildə Eystürlandda qeydə alınmışdır . Reykyavikdə illik ortalama günəş saatları 1300 civarındadır, bu Şotlandiyaİrlandiyadakı şəhərlərinə bənzəyir. [6]

Küləklər və fırtınalar[redaktə | əsas redaktə]

İslandiya, xüsusən qış dövründə tez-tez havada kəskin və kəskin dəyişikliklərə məruz qalır ki, bu da görmə qabiliyyətini kəskin şəkildə azalda bilər, həmçinin küləyin sürətiyağıntıları, sürüşmə temperaturu sürətlə artır.

Ümumiyyətlə, dağlıq ərazilərdə küləyin sürəti daha yüksək olur, lakin topoqrafik xüsusiyyətlər küləkləri kəskinləşdirə bilər və dağətəyi ərazilərdə güclü küləklərə səbəb ola bilər. Dağətəyi ərazilərdə küləyin sürəti 18 m/san (40 mil/saat) ə çatır ildə 10-20 gün, lakin dağlıq ərazilərdə ildə 50 gündən yuxarıdır. [7] Ən güclü 10 dəqiqəlik davamlı küləyin sürəti 62.5 m/san (140 mil/saat) dir və ən güclü külək 74.2 m/san (166 mil/saat). [8] Güclü qum fırtınaları güclü buzlaq küləkləri ilə əmələ gələ bilər və çox güclü ola bilər. 10 tonne (9.8 long ton; 11.0 short ton) material saatda bir keçiddə hərəkət edə bilər. Bu fırtınalar yayın əvvəlində Vatnajökull buzlağının şimalındakı quraq dağlıq ərazilərdə çox olur. [9]

Güclü fırtına, adanın cənub hissəsində ildə beş-dən az olduğundan, İslandiyada kimi xüsusi yer üçün olduqca nadirdir. Ən çox yayın əvvəlində və ya axırında olur. Bunlara Avropadan gələn isti hava kütlələri və ya qışda cənub-qərbdən dərin yaylar səbəb ola bilər. Adətən şimşəklər adanın vulkanlarından püskürən kül püskürməsi ilə əlaqədar müşahidə edilə bilər. [10] Bəzən tornadoların miqyasında olan burulğanlar da vulkan püskürmələri ilə meydana gəlir. Qurutma və su buraxılışları vaxtaşırı müşahidə olunur. Klassik mezosiklon tornadolar (yəni supersellərdən əmələ gəlir) çox nadirdir, lakin müşahidə edilmişdir. Bunlardan hər hansı biri vaxtaşırı ziyana səbəb olur, baxmayaraq ki, seyrək əhali aşkarlanma və təhlükəni daha da azaldır [11] [12]

Atmosfer təzyiqi[redaktə | əsas redaktə]

İslandiyaQrenlandiya arasında tapılan, Aşağı İslandiya olaraq bilinən İslandiya yaxınlığında davamlı təzyiq sahəsi var. Bu bölgə şərqdə Arktikaya gətirilən havanın miqdarına və Arktikadan qərbə çıxan miqdara təsir göstərir. [13] Şimali Atlantika salınması (NAO) kimi tanınan daha böyük bir təzyiq sisteminin bir hissəsidir. [14]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. (#empty_citation)"Koppen iqlim təsnifatı İqlimşünaslıq". Ensiklopediya Britannica (azərb.). İstifadə tarixi: 2017-02-21.
  2. "İslandiyada iqlim". notendur.hi.is. İstifadə tarixi: 2017-02-21. (#empty_citation)
  3. weatheronline.co.uk. "Dünyanın iqlimi: İslandiya | weatheronline.co.uk". www.weatheronline.co.uk (azərb.). İstifadə tarixi: 2017-02-21. (#empty_citation)
  4. "İslandiyanın dinamik iqlimi", İslandiya Universiteti
  5. "The dynamic climate of Iceland", University of Iceland
  6. "Reykjavikdə günəşin doğması və qürub vaxtları". www.timeanddate.com (azərb.). İstifadə tarixi: 2017-02-21. (#empty_citation)
  7. "The dynamic climate of Iceland", University of Iceland
  8. "İslandiya hava qeydləri". İslandiya Met Office (azərb.). İstifadə tarixi: 2017-03-20. (#empty_citation)
  9. (#empty_citation)
  10. "İslandiya—". www.noonsite.com (azərb.). İstifadə tarixi: 2017-02-21. (#empty_citation)
  11. Antonescu, Bogdan; D. M. Schultz; F. Lomas (2016). "Avropadakı tornadolar: Müşahidə məlumat bazasının sintezi". Mon. Wea. Rev. 144 (7): 2445–2480. doi:10.1175/MWR-D-15-0298.1. (#empty_citation)
  12. "Tornadolar Cənubi İslandiya fermasını xarabalığa qoyur". İslandiya Monitor. Reykravík: Morgunblaðið. 27 Avqust 2018. İstifadə tarixi: 2019-02-10. (#empty_citation)
  13. Hanna, Edward; Jónsson, Trausti; Box, Jason E. (2004-08-01). "XIX əsrdən bəri İslandiya iqliminin təhlili". Beynəlxalq Klimatologiya jurnalı (ingilis). 24 (10): 1193–1210. doi:10.1002/joc.1051. ISSN 1097-0088. (#empty_citation)
  14. "İqlim Proqnoz Mərkəzi - Telekon əlaqələri: Şimali Atlantik salınması". www.cpc.ncep.noaa.gov. İstifadə tarixi: 2017-02-21. (#empty_citation)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]