İvan Kojedub

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
İvan Kojedub
ukr. Іван Микитович Кожедуб
Ivan Kozhedub, 1944-1.jpg
Ləqəbi: Batko, Boroda (rus. Батько, Борода)
Doğum tarixi: 8 iyul 1920(1920-07-08)
Doğum yeri: Obrajievka, Çerniqov quberniyası, Flag of Ukrainian SSR.svg Ukrayna SSR
Vəfat tarixi: 8 avqust 1991 (71 yaşında)
Vəfat yeri: Moskva, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Vətəndaşlıq: Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Mənsubiyyəti: ukraynalı
Qoşun növü: SSRİ hərbi hava qüvvələri
Xidmət illəri: 19401991
Rütbə: Aviasiya marşalı
Vəzifəsi: Aviasiya marşalı
Döyüşlər: Böyük Vətən müharibəsi
Təltifləri: Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı
"Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Ulduz" ordeni "Qırmızı Ulduz" ordeni Aleksandr Nevski ordeni:"Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı "Kiyevin 1500 illik xatirəsinə" medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illiyi" yubiley medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı "Berlinin alınmasına görə" medalı "Varşavanın azad edilməsinə görə" medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələri veteranı" medalı "Sovet Ordu və Donanmasının 30 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 40 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 50 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 60 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 70 illiyi" yubiley medalı "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı
Vətən Müharibəsi Ordeni

İvan Nikitoviç Kojedub (ukr. Іван Микитович Кожедуб; 8 iyun 1920 – 8 avqust 1991) — sovet hərbi xadimi, Böyük Vətən müharibəsi dövründə hərbi təyyarəçi. Üç dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1944, 1944, 1945).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İvan Kojedub 8 iyul 1920-ci ildə Ukrayna SSR-in Çerniqov quberniyasının (indiki Sumı vilayəti) Obrejievka kəndində yoxsul kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Onun arzusu təyyarəçi olmaq idi. Buna görə də, o əvvəlcə aerokulbda məşğul oldu, sonra təyyarəçilik məktəbini bitirdi. 1934-cü ildə Şostka şəhərində kimya-texnologiya texnikumunu bitirmişdir. 1940-cı ildə Qırmızı Ordu sıralarında hərbi xidmətə yola düşmüşdür. Elə bundan bir qədər sonra — 1941-ci ildə çavuş, 23 fevral 1942-ci ildə baş çavuş rütbəsinə layiq görülmüşdür. O, Böyük Vətən müharibəsi başladıqdan sonra, bir qədər gec — 1943-cü ilin iyulunda cəbhəyə göndərilmişdir. İvan Kojedub ilk qələbəsini Kursk səmasında, sonuncu qələbəsini Berlin göylərində qazanmışdır. 330 döyüş uçuşu keçirmiş, 120 hava döyüşündə iştirak etmiş, artıq 25 yaşında düşmənin 62 təyyarəsini vurmuşdur. O, bütün bu uğurları cəmi 2 ilə qazanmışdır. Müharibədən sonra Kojedub yazmışdır:

« Döyüşdə o kəs qələbə qazanır ki, təyyarə və silaha çox yaxşı yiyələnir, düşməni hücumda qabaqlayır, lazımi manevr edir və təşəbbüsü ələ alır». İ.N.Kojedub

İvan Kojedub da belə təyyarəçi olub. Elə buna görə də 2 ilə üç dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülüb. (04.02.1944, 19.08.1944, 18.08.1945) Onun hazırladığı təyyarəçilərin bəziləri Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülüb. Əlli ilə yaxın Sovet ordusunda xidmət edən Kojedub SSRİ Ali Sovetinin deputatı olmuş, dəfələrlə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının qurultaylarında nümayəndə seçilmişdir. Aviasiya marşalı İvan Kojedub 8 avqust 1991-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir.

Hərbi rütbələri[redaktə | əsas redaktə]

İvan Kojedub La-5 təyyarəsinin qarşısında, 1944
  • çavuş (1941),
  • baş çavuş (23.02.1942),
  • kiçik leytenant (15.05.1943)
  • leytenant (5.08.1943),
  • baş leytenant (10.11.1943),
  • kapitan (24.04.1944),
  • mayor (19.11.1944),
  • podpolkovnik (20.01.1949),
  • polkovnik (3.01.1951),
  • Aviasiya general-mayoru (3.08.1953),
  • Aviasiya general-leytenantı (27.04.1962),
  • Aviasiya general-polkovniki (29.04.1970),
  • Aviasiya marşalı (7.05.1985).

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

İvan Kojedub

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Памятник И.Н.Кожедубу в Киеве.jpg
Cogedub.jpg
Obrajeevka 5.jpg
Ivan Kozhedub, grave.jpg
Kiyevdə abidə (Ukrayna) Sum şəhərində abidə Obrajievka kəndində abidə Moskvada abidə

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Uşaq ensiklopediyası. II cild. Bakı, 1988. səh. 120
  • Кожедуб И. Три сражения. — М.: Воениздат НКО СССР, 1945. — 40 с.
  • Служу Родине. — М. — Л.: Детгиз, 1949.
  • Праздник Победы. — М., 1963.
  • Кожедуб И. Н. Верность отчизне. — М.: Детская литература,, 1969, 1975. — 430 с. — 100 000 экз.
  • Друзья-однополчане. — М.: Детская литература, 1975.
  • Иван Кожедуб. Верность отчизне. Ищущий боя. — М.: Яуза, Эксмо, 2006. — 608 с. — (Сталинские соколы). — 5000 экз.
  • Кожедуб И. Н. Неизвестный Кожедуб. Служу Родине. — М.: Яуза, Эксмо, 2009. — 368 с. — (Величайшие советские асы). — 4000 экз.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]