Əli bəy Bəylərbəyov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əlibəy Bəylərbəyov
Əli bəy Şahkərim oğlu Bəylərbəyov
Əli bəy Bəylərbəyov.jpg
1922 — 1924

Doğum tarixi 1894(1894-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Masallı, Xıl kəndi
Vəfat tarixi 2 yanvar 1938(1938-01-02)
Vəfat yeri Bakı
Uşaqları Şahkərim Bəylərbəyov

Əli bəy Bəylərbəyov (Tam adı: Əli bəy Şahkərim oğlu Bəylərbəyov; d.1894, Masallı, Xıl k. - 2 yanvar 1938, Bakı) — Azərbaycan hərbi xadimi, I Dünya Müharibəsi iştirakçısı, Azərbaycan SSR Baş Milis İdarəsinin rəisi (1922-1924), ilk daxili işlər komissarı, general-mayor.[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Əli bəy Bəylərbəyov 1884-cü ildə Masallı rayonun Xıl kəndində anadan olmuşdur. O, kənddə ibtidai təhsil aldıqdan sonra Lənkəran şəhərindəki təqribən orta məktəb həcmində təhsil verən rus məktəbinə - Gimnaziyaya daxil olaraq həmin məktəbi 1911-ci ildə bitirmiş və həmin ildə Tiflis şəhərindəki ali hərbi məktəbə daxil olmuşdur. 1919-cu ildə həmin məktəbi əla qiymətlə başa vurmuşdur.[2]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Əli bəy Bəylərbəyov .jpg

1923-cü ildə Şahkərim adlı bir oğlu olmuşdur. Respublika Sanitar Epidemiologiya İdarəsinin rəisi, Səhiyyə nazirinin müavini, tibb elmləri doktoru və professor Şahkərim Bəylərbəyov 1990-cı ildə dünyasını dəyişmişdir.

Müharibədə iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

1915-ci ildə Tiflisdə hərbi məktəbə qəbul olmu, oranı praporşik rütbəsi ilə bitirmişdir. 1914-1918-ci illərdə I Dünya Müharibəsində iştirak etmişdir. O, Ərzurum əməliyyatının hazırlanmasında şəxsən göstərdiyi xidmətlərə görə Ali baş komandan tərəfindən “Qızıl Qılınc”la mükafatlandırılmışdır.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

I Dünya Müharibəsi qurtarandan sora o, hərbi xidmətlərdən - Səməd bəy Mehmandarov, Əliağa Şıxlinski, Çingiz İldırım və başqaları ilə birlikdə 1918-ci ildə Azərbaycan Demokratik Respublikasında mühüm sahələr üzrə hərbi rəhbər vəzifələrinə cəlb edilmişdir. 1918-1920-ci illərdə - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə B.Quba alayının komandiri olmuşdur. O, sonralar Respublikada Zabitlər hazırlayan məktəbin hərbi vəzifələrində və direktor vəzifəsində işləmişdir. Respublikada aparılan hərbi işlərdəki səmərəli fəaliyyətinə görə dövlət tərəfindən “Gümüş medal” ilə mükafatlanmışdır.

O, 1922-ci ilin 15 noyabr tarixindən 1924-cü ilin 20 fevral tarixinədək Azərbaycan Sovet Respublikasında Baş Milis İdarəsinin rəisi, ilk daxili işlər komissarı vəzifələrində işləmişdi. Ona 1923-cü ildə yüksək və səmərəli fəaliyyət göstərdiyinə görə “General Mayor” rütbəsi verilmişdir.

Azərbaycan Balıq Trestində şöbə müdiri işləyən Əli bəy Bəylərbəyova şər atılaraq töhmət verilmişdir. O, bu dövrdə könüllü olaraq vəzifəsindən istefa vermişdir. 1933-cü il dekabr ayının 10-da Mir Cəfər Bağırov Azərbaycan K(b) P Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçildikdən sonra hərbi işlərdən uzaqlaşıb mülki işlərdə işləmək məqsədilə xüsusi bir ixtisas almaq arzusu ilə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun plan-iqtisad şöbəsinə daxil olmuş, təhsil aldığı vaxtda 1934-cü ilin sentyabrında Azərbaycan SSSR Xalq Komissarlığı yanında plan iqtisadiyyat və statistika şöbəsinə müdiri vəzifəsində çalışmış, həmin ilin oktyabr ayından Dövlət Plan Komitəsi Sənaye İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir. Həmin illərdə doğulduğu kənddə geniş həcmli orta məktəb tikilməsinə nail olmuşdur.[2]

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • Qızıl Qılınc” (Ərzurum əməliyyatının hazırlanmasında şəxsən göstərdiyi xidmətlərə görə)
  • Gümüş medal” (1921-ci il, Respublikada aparılan hərbi işlərdəki səmərəli fəaliyyətinə görə)[1]

Repressiya qurbanı[redaktə | əsas redaktə]

1937-ci ildə 19 sentyabr həbs edilmiş, 44 yaşında ikən SSRİ-nin hərbi kollegiyasının 1938-ci il 2 yanvar qərarı ilə “xalq düşməni” kimi mühakimə olunaraq güllələnmişdir. 1938-ci il Moskva "Üçlüyü"nün ("Toyka") çıxardığı hökmdə deyilirdi:[1]

Əlibəy Bəylərbəyov burjua millətçilərinin Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən antisovet terrorçuluq və təxribatçı-ziyankar təşkilatında iştirak etmişdir. 1933-cü ildən Dövlət Plan Komitəsi sistemində ziyanverici iş aparmışdır. SSRİ Partiya və Dövlət rəhbərlərinə qarşı terrorçuluq fəaliyyəti təbliğatında iştirak etmişdir

Bəraəti[redaktə | əsas redaktə]

Ölümündən sonra SSRİ ali məhkəməsinin 28 noyabr 1956-cı il qərarı ilə bəraət qazanmışdır. Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin arxivində Ə.Bəylərbəyovun bəraət sənədində yazılmışdır:

"SSRİ Ali Məhkəməsi Hərbi Kollegiyasının 1956-cı il 28 noyabr tarixli qərarı ilə Bəylərbəyov Əlibəy Şahkərim oğlu barəsində 1938-ci il 2 yanvar tarixli hökm işdə cinayət tərkibi olmadığına görə ləğv edilsin".

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

1933-37-ci illər arasında Əli bəy Bəylərbəyovun Masallı rayon Xıl kəndində tikdirdiyi tam orta məktəb onun adını daşıyır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 "Cümhuriyyət tələbələri I fəsil". 3 iyul 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015 14-16 mart.
  2. 2,0 2,1 "“Az tanıdığımız böyük şəxsiyyətlərdən biri – Əli bəy Bəylərbəyov”". 16 Oct 2014 - 13 Oct 2016 tarixində arxivləşdirilib.