Abbas Lisani

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Abbas Lisani
Abbas Lisani
Abbas Lisani.jpg
Doğum tarixi (55 yaş)
Doğum yeri Ərdəbil, Cənubi Azərbaycan
Vətəndaşlığı İran İran
Həyat yoldaşı Rüqəyya Əlizadə
Uşaqları Atilla Lisani
Oqtay Lisani
Milliyyəti Azərbaycanlı Azərbaycan
Fəaliyyəti 1997-ci ildən
Tanınır Milli-mədəni fəal

Abbas LisaniCənubi Azərbaycanda ictimai-siyasi fəal. Azərbaycanın milli haqları uğrunda mübarizə aparanlardan biri.[1][2]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

1967-ci ildə Ərdəbil şəhərində anadan olmuşdur.

Güney Azərbaycan milli-mədəni hərəkatında rolu[redaktə | mənbəni redaktə et]

O, Azərbaycan türkcəsınin məktəbdə oxunulması və Güney Azərbaycanın iqtisadi vəziyətin yuksəlməsi üçün çalışır. Abbas Lisani 1997-ci ildən başlayaraq dəfələrlə nəzarət altına alınıb, həbs və şallaq cəzasına məhkum edilib.

2003-cü ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

2003–2005-cü illərdə Babək qalasında hər il türklər tərəfindən keçirilən milli bayramlara qatıldığına görə 2006-cı ilin avqust ayında həbs edilmişdi. Bundan əlavə o, 2003-cü ildə Azərbaycan dilində təqvim yazdığına görə də həbs edilmişdir.[3] Bir il həbs cəzasına məhkum edilmişdi.[4]

2004-cü ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

2004-cü il iyunun 22-də Ərdəbilin Sərçeşmə məscidindəki aksiyada iştirakına görə həbs edilmişdir.[3]

2005-ci ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

2005-ci ilin avqust ayında Məşrutə inqilabının ildönümü münasibətilə Təbrizdə Bağır Xanın məzarı üstündə keçirilən mərasimdə iştirakına görə həbs edilmişdir.[5]

2006-cı ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Abbas Lisani 2006-cı ilin may ayında bir İran jurnalında Cənubi AzərbaycanlılarıAzərbaycan türkcəsini alçaldan karikaturanın yayımlanmasından sonra Ərdəbil şəhərində edilən yürüşlərə qatılmaqda günahlandırılmışdı. Məhkəmənin qərarına əsasən 30 aylıq həbsə və 50 şallaq və 3 il sürgün cəzasına məhkum edilən Abbas Lisani Əhər bəhsxanasına göndərilmişdir. Lakin azərbaycanlıların yaşadığı Əhər şəhərində məsul şəxslər Abbas Lisaniyə qırmanc vurmaqdan imtina etmişdilər. Bundan sonra Abbas Lisani öz doğma bölgəsindən 2000 km uzaqlıqda olan Yəzd həbsxanasına göndərilmişdir. Abbas Lisaninin dediyinə görə, onun bura göndərilməsində məqsəd şallaq cəzasının yerinə yetirilməsi yox, sadəcə onun doğmaları tərəfindən ziyarətinə mane olmaq və türk əhalinin yaşadığı regiondan uzaqlaşdırmaqdır.[6]

Beynəlxalq Əfv Təşkilatının qərarına əsasən bu hökm qanunsuz elan edilmiş və Abbas Lisani vicdan məhbusu kimi qəbul edilmişdir.[4]

Həbs müddətinin son dövrünü Yəzd zindanında keçirən Abbas Lisani 2008-ci il oktyabrın 29-da azadlığa buraxılmışdır.

2011-ci ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Abbas Lisani 2011-ci ildə Urmiyə gölünün ekoloji durumu ilə bağlı Ərdəbildə keçirilən etirazlardan sonra saxlanılmışdır.[7] Ailəsi ilə görüş verilmədiyi üçün aclıq aksiyasına başlamışdır.[7] Cavab olaraq isə bu aksiyanı sonlandırmayacağı təqdirdə ucqar həbsxanaya göndəriləcəyi ilə hədələnmişdir.[7]

2016-cı ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Abbas Lisani 2016-cı ilin noyabr ayının 7-də Ərdəbil şəhərində bir məhkəmədə həbs edilərək Meşkinşəhr (Xiyav) şəhərinin mərkəzi zindanına köçürülmüşdu.[8][9] Həbsinin səbəbi isə özü kimi milli fəal olan Aydın Zakirinin toyunda dediyi nitq olmuşdu.[9] Pan-türkizmdə və "rejimə qarşı təbliğat" aparmaqda günahlandırılmışdı. Həbs edilən Abbas Lisani apelyasiya məhkəməsinə müraciət etmiş və bəraət almışdı.[8] Onunla birgə həbs edilmiş digər milli fəal Siyamək Mirzayi haqqında.Tehran apelyasiya məhkəməsi ilkin məhkəmənin çıxardığı 10 il həbs və iki il sürgün hökmünü dəyişdirərək, onu 3 il həbs və Cənubi Xorasanın Təbəs şəhərində bir il sürgündə yaşamaq cəzasına məhkum etmişdir.[8]

2018-ci ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

2018-ci ilin iyul ayının 2-də həbs edilmişdir. 12 gün saxlandıqdan sonra iyul ayının 14-də azadlığa buraxılmışdır. Həbs edildiyi müddət ərzində 7 gün aclıq aksiyası keçirmişdir.[10] Həbsdən azad edilməsi münasibəti ilə Təbrizdə milli fəallar arasında görüş keçirilmiş və bu görüş zamanı Həsən Dəmirçinin xatirəsi yad edilmişdir.[10]

2019-cu ildəki həbsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Abbas Lisani yanvarın 15-də məhkəmə iclasına qatılmaq üçün müraciət etdiyi Təbriz İnqilab Məhkəməsinin 2-ci şöbəsində yoxa çıxmışdı. Fəalın ailə üzvləri və güney azərbaycanlı fəallar səlahiyyətli orqanlara müraciət edib araşdırdıqdan sonra onun təhlükəsizlik və məhkəmə orqanları tərəfindən Ərdəbilə aparıldığı məlum olmuşdur. Abbas Lisani Ərdəbil İnqilab Məhkəməsinin 1-ci şöbəsi tərəfindən iyulun 8-də "Qərbi Azərbaycan əyalətinin əhalisini silahlanmağa təhrik etmək", "milli təhlükəsizliyə qarşı cəhd göstərmək", "qanunsuz qrup yaratmaq" və "sistemin əleyhinə təbliğat aparmaq" kimi qondarma ittihamlarla 8 il həbs və 2 il Yəzd şəhərinə sürgünə məhkum olunmuşdu. Ərdəbil Apellyasiya Məhkəməsinin 1-ci Şöbəsinin oktyabrın 1-də keçirdiyi iclasda isə Lisaninin həbs cəzası artırılıb. O, Apelyasiya Məhkəməsinin qərarı ilə 16 il həbs və 2 il Yəzd şəhərinə sürgünə məhkum edilib.[11]

Ailəsinə qarşı təzyiqlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

2008-ci ilin sentyabrın 10-da axşam saatlarında Səyyad Məhəmmədian (Ovçu Qoşaçaylının) evində iftar mərasimi zamanı bu İranın xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşları tərəfindən əməliyyat keçirilib.[12] İran azərbaycanlılarının hüquqları uğrunda hərəkatın fəalları olan 18 nəfər, o cümlədən "Yaşmaq" jurnalının baş redaktoru, şair Səid Muğanlı, Mehdi Nəimi, Abbas Nəimi, Əkrəm Nəccari, Rubab Əzimi, Fərhad Rizayi Qoşaçaylı, Məhəmməd Abbaspur, Yusif Huşyar, Əlirza Sərrafi, Həsən Rəşidi, Həsən Rəhimi, Əkbər Azad, Hüseyn Heydəri, Şahbaz İbrahimnejad, Şahnaz İbrahimzadə və Abbas Lisaninin həyat yoldaşı Rüqəyya Əlizadə, oğlanları Atilla Lisani və Oqtay Lisani saxlanılmışdı. Abbas Lisaninin ailə üzvləri bir gündən sonra buraxılmışdı.[13]

Bundan əlavə Abbas Lisaninin həyat yoldaşı Rüqəyya Əlizadəyə qarşı müxtəlif zamanlarda xaricə məlumat ötürmə iddiasıyla ittihamlar edilmişdir.[12]

Mənəvi təzyiq kimi isə həyat yoldaşı ilə görüşməsinə uzun müddət icazə verilməmişdir.

Beynəlxalq insan haqlarının münasibəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Abbas Lisani Beynəlxalq Əfv Təşkilatı (Amnesty International) tərəfindən "vicdan məhbusu" adlandırılmış və onun azad olunması üçün kampaniyalar başladılmıştır.[14]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Abbas Lisani: Hakimiyyətin ən böyük arzusu milli hərəkatı radikallaşdırmasıdır". 2021-10-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-26.
  2. "abbas lisani". 2021-05-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-26.
  3. 1 2 Abbas Lisani son iki həftə ərzində ikinci dəfə ifadə verməyə çağırılıb
  4. 1 2 "Abbas Lisani". 2021-08-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-26.
  5. Abbas Lisani daha bir il müddətinə həbs cəzasına məhkum olunub[ölü keçid]
  6. Ərdəbil polisinin Abbas Lisani barəsində məhkəmə iddiası təmin olunmayıb[ölü keçid]
  7. 1 2 3 "İran: Abbas Lisani həbsxanada "aclıq elan edib"". 2015-09-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-26.
  8. 1 2 3 "Apelyasiya məhkəməsi Abbas Lisani və Siyamək Mirzayinin şikayətlərinə baxıb". 2021-10-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-26.
  9. 1 2 "Abbas Lisani həbs edildi". 2021-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-26.
  10. 1 2 Tanınmış fəal Abbas Lisani ilə görüşən fəallar birlikdə milli marşımızı oxuyublar[ölü keçid]
  11. "Abbas Lisani yenidən həbs edildi. modern.az". 2019-10-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-11.
  12. 1 2 Abbas Lisaninin həyat yoldaşı və övladları azadlığa buraxılıb[ölü keçid]
  13. "Abbas Lisaninin həbs cəzası Apellasiya Məhkəməsində iki dəfə artırıldı – 16 il. gunaz.tv". 2019-10-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-10-11.
  14. "Amnesty International". 2019-12-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-26.