Abdurihim Teleşov Ötkür

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Abdurihim Teleşov Ötkür
uyğ. ئابدۇرېھىم تىلەشۈپ ئۆتكۈر
Doğum tarixi 23 iyun 1923(1923-06-23)
Doğum yeri Qumulda, Çin
Vəfat tarixi 5 oktyabr 1995(1995-10-05)
Vəfat yeri Çin
Təhsili
  • Sinçzyan Universiteti[d]
Fəaliyyəti Şair
Əsərlərinin dili Uyğur
Janr Şeir, poema


Abdurihim Teleşov Ötkür (13 iyun 1923, Qumulda kəndi-5 oktyabr 1995)—Uyğur şairi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Abdurihim Teleşov Ötkür 13 iyun 1923-cü ildə anadan olmuşdu. 1942-ci ildə Sincan Universitetindən məzun olduqdan sonra, 1949-cu ilə qədər "Altay" qəzetində redaktor kimi çalışmışdı. O, iki dəfə (1951-1958, 1966-1976) tutulmuşdu.[1].

Abdurihim Teleşov Ötkür 1980-ci ildən Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunun Fəlsəfə və Sosial elmlər Akademiyasının Ədəbi tədqiqatlar institutunun əməkdaşı olmuşdu. 1988-ci ildə «Kutadgu Bilig» cəmiyyətinin Rəyasət heyətinin sədr müavini təyin olunmuşdu.

Abdurihim Teleşov Ötkür 1995-ci ilin oktyabrın 5-də Urumçidə dünyasını dəyişmişdir.[2]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Abdurihim Teleşov Ötkürün 1940-cı illərdə yazmış olduğu “Muzulqan şəhər” (Donan şəhər), “Bahar çillaymən” (Baharı çağırıram), “Cənubka xət” (Güneyə məktub), “Tan zibasi yokmidur” (Dan gözəli yoxmudur) adlı şeirləri, “Yeni Çunqo Gülistanina” (Yeni Çin Gülistanına), “Keşker geçəsi” (Kaşqar gecəsi) dastanlarını, “Tamçə kandin miliyonlaran çeçəklər” (Damla qandan milyonlarca çiçək), “Çin moden” dramlarını, “Dənizdin sada” (Dənizdən səda), “Baş egim” (Baş geyim) kimi hekayələri vardır.

1946-ci ildə “Yürək munliri” (Ürək fəryadları), 1948-cı ildə “Tarim boyliri” (Tarım boyları) şeirlər kitabları çap olunub. 1950-1970-ci illərə qədər “Vicdan boyliri” (Vicdan boyları), “Səcdiqahımqa” (Səcdəgahıma), “Tova dep tuttum yaka” (Tövbə deyərək yaxa cırmaq), “Küz keçisi” (Payız gecəsi), “Nəvai gəzəligə muxəmməs” (Nəvainin qəzəlinə muxəmməs), “Ak emes saçimdiki” (Ağ deyil saçımdaki), “İz”, 1970-ci ildən sonra isə “Yaxşi”, “Sərlevhisiz şeirlar”, “Ömür hekkidə muxəmməs” (Ömür haqqında muxəmməs), “Keşker güzəligə” (Kaşqar gözəlinə), “Mən ağ bayraq emes” (Mən ağ bayraq deyiləm) kimi lirik şeirlər yazıb.

“Uluq ana hekkidə çöçək”, (Ulu ana haqqında çiçək), “ Gül və azqan” (Gül və yabanı gül), “Şeir və şair”, “Kaştişiqa mədhiyə” (Süs daşına mədhiyə) kimi əsərləri, “İz” və “Oyqanqan zəmin” adlı romanları yazmışdı.

Səhər ruzgarları

Əsib keçən səhər rüzgarları
Bir an qarşımda durub keçiniz!
Ürək yaşını ah və dərdini
Mərhəmət edib bilib keçiniz!
Aşıb dağlardan yetişib gedib
Tanrı dağının ətəklərinə
İpək dəsmal kimi əlin dəysin,
Dərd yaşı damlayan yanaqlarına

Təsəlli olub, dərdə də dərman
Çaba qatın çabalarıma
Qəmlı salamlar verib söyləyin,
Dərdli güllərin çiçəklərinə!

İllərdən bəri dalğalanan dəniz
İndi zamanıdır gözəl dediniz
Qurbansız dava olmadı əsla
Biz davamıza yenilib qanmadıq əsla

Məndə yaşarkən istəklə dalğalanıram
Özümə yaraşan işıq saçıram.
Şair dilər belə bir diləyi
Xəyalindakı bu gələcəyi

Əsir keçin dağların başından
Dağlardan keçən savaşçı yanından
Məndə bilim kəskin qılıncımı
Ödəməyə hazıram bütün borcumu!


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. October 5
  2. Əli Şamilov, Uyğur, Qaqauz, Quzey Qafqaz Türklərinin folkloru və ədəbiyyatı,”Nurlan” nəşriyyatı, Bakı, 2011, səh. 412. s.63-67.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]