Ahmet Ümit

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ahmet Ümit
Ahmet Ümit at Kocaeli Book Exhibition, May 2016 (2).jpg
Təxəllüsü K. Yalçın
Doğum tarixi 1960
Doğum yeri Qaziantep, Flag of Turkey.svg Türkiyə
Həyat yoldaşı Vildan Ümit
Vətəndaşlıq Flag of Turkey.svg Türkiyə
Milliyyəti türk
Karyera 1982-...
Əsərlərinin dili türk
İstiqamət kriminal
Janr roman
İlk əsəri Sokağın zulası
Mükafatları Ferit Oğuz Bayır Fikir və İncəsənət Mükafatı
www.ahmetumit.com

Ahmet Ümit (1960, Qaziantep) - Türk şairi və yazıçısı. Daha çox kriminal janrında olan romanları ilə tanınmışdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Kommunist dövr[redaktə | əsas redaktə]

Ahmet Ümit 1960-cı ildə Türkiyənin Qaziantep şəhərində 7 uşaqlı ailənin ən kiçiyi kimi anadan oldu. Atası xalça satıcısı, anası dərzi idi[1]. İbtidai təhsilindən sonra Qaziantep Atatürk Liseyinə girdi. 14 yaşında siyasi baxışına görə 24 dostu ilə birlikdə Qaziantepin xaricinə sürgün edilmiş və təhsilini Diyarbəkirin Erqani ilçəsində tamamlamışdır.[2]

1979-cu ildə Mərmərə Universitetinə daxil oldu. Tələbəlik illərində tanış olduğu Vildan xanım ilə evliliyindən Gül adında bir qızı oldu (1981). 1980-ci il çevrilişindən sonra Ahmet Ümit kommunist dərnəklərdə işləməyə başladı.[3] 1982-ci ildə "Ana Yasaya yox" kampaniyasına qatıldı. Divarlarda afişa yapıştırarkən həbs olunan dostları üçün hekayə şəklində yazdığı əsər təxəllüsü "K. Yalçın" imzası ilə əvvəlcə "Atılım" jurnalında, daha sonra Praqada 40 dildə nəşr olunan "Sülh və Sosializm Problemləri" jurnalında çap olundu. Yazıçılığa məhz bu hekayəsi ilə başladı. 1983-cü ildə universitet təhsilini tamamladı.

Üzvü olduğu Türkiyə Kommunist Partiyası (TKP) tərəfindən 1985-ci ildə Moskvaya göndərildi. 1985-1986-cl illərdə Moskva Sosial Elmlər Akademiyasında təhsil aldı. TKP tərəfindən Moskvaya kommunist təhsili alması üçün göndərdiyi 6 gəncin başına gələn hadisələrdən bəhs edən "Qar qoxusu" (1998) adlı romanı bu illərə aid izlər daşıyır.[4] Moskvada ikən şeir yazmağa başladı. 1989-cu ildə siyasətdən ayrılmağa qərar verdi və "Küçənin zulası" adlı şeirini çap etdirdi. Dostu Ali Tayqun ilə birlikdə bir reklam agentliyini işlətməyə başladı.[5]

Əsas yaradıcılıq illəri[redaktə | əsas redaktə]

"Qar qoxusu" (1998)

1990-cı ildə bir neçə ədəbiyyat həvəskarı ilə "Yenə sus" adlı jurnalı fəaliyyətə başladı. Şeir və hekayələrini "Adam Sənəti", "Yenə sus", "Öküz", "Respublika kitabı" jurnallarında və "Yeni Əsr" qəzetində çap olundu.

1992-ci ildə ilk hekayələr kitabı olan "Çıplaq ayaqlı idi gecə" kitabına görə həmin il Ferit Oğuz Bayır Fikir və İncəsənət Mükafatına layiq görüldü. Bu kitabdan sonra Ahmet Ümit Türkiyədə tanınmağa başlamışdır.

Ahmet Ümit 1993-ci ildə ATV-də yayınlanan "Çaqqalların izində" kriminal serialı üçün senari və hekayələr yazdı. Bunun ardınca 1995-ci ildə müxtəlif qəzet və jurnallarda Frans Kafka, Dostoyevski, Patrisiya Haysmit, Edqar Allan Po haqqında tanıtma yazıları yazdı.

"Bir səs bölər gecəyi"(1994) adlı uzun hekayəsindən sonra "Nağıl nağıl içində" (1995) hekayəsi çap olundu. Anasından eşitdiyi nağıllara yer verilən kitab ibtidai məktəblərdə və özəl liseylərdə dərslik kimi istifadə olundu, hətta Koreya dilinə tərcümə olundu.[6][7] Daha sonra "Duman və Gecə" romanı nəşr olundu. "Duman və Gecə" romanı böyük mübahisələrə yol açdı. Bu roman Yunanıstanda nəşr olunan ilk türk kriminal əsəri oldu.

Bu romanından sonra "Qar qoxusu" (1998) adlı romanı, "Aqatanın Açarı" (1999) adlı kriminal hekayələr kitabı çapdan çıxdı. 2000-ci ildən etibarən "Patasana" (2000), "Kukla" (2002), "Şeytan detallarda gizlidir" (2002), "Bəyoğlu Rapsodisi" (2003), "Eşq köpəklikdir" (2004), "Ninattanın qolbağı" (2006), "Qəbilə" (2006) adlı kitabları satışa buraxıldı. İstambul haqqında məlumatlar verən "İstambul Yadiqarı" adlı kriminal roman 2010-cu ilin iyununda oxuculara təqdim olundu. Yazıçının həm də "Komissar Nevzat, Çiçəkçinin Ölümü" (2005) adlı komiksi də vardır.

Hekayələrinin əsasında Uğur Yücel tərəfindən "Qaranlıqda qaçanlar" və Cevdet Mercan tərəfindən "Şeytan detallardada gizlidir" serialları ekranlara çıxmış, "Duman və Gecə" adlı romanı əsasında 2007-ci ildə Turqut Yasalar tərəfindən film çəkilmişdir.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • "Küçənin zulası" (1989)
  • "Çıplaq ayaqlı idi gecə" (1992)
  • "Bir səs bölər gecəni" (1994)
  • "Nağıl nağıl içində" (1995)
  • "Duman və Gecə" (1996)
  • "Aqatanın açarı" (1999)
  • "Qar qoxusu" (1998)
  • "Patasana" (2000)
  • "Şeytan detallarda gizlidir" (2002)
  • "Kukla" (2002)
  • "Bəyoğlu Rapsodisi" (2003)
  • "Eşq köpəklikdir" (2004)
  • "Komissar Nevzat: Çiçəkçinin ölümü" (2005)
  • "Qəbilə (2006)
  • "Ninattanın qolbağı" (2006)
  • "İnsan ruhunun xəritəsi" (2007)
  • "Olmayan ölkə" (2008)
  • "Bab-ı Əsrar" (2008)
  • "İstambul yadigarı" (2010)
  • "Komissar Nevzat: Barabançı Davudu kim öldürdü?" (2011)
  • "Sultanı öldürmək" (2012)
  • "Bəyoğlunun ən gözəl qardaşı" (2013)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]