Edqar Allan Po

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Edqar Allan Po
ing. Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe 2.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri
Vəfat tarixi (40 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Westminster Hall and Burying Ground[d]
Vətəndaşlığı
Təhsili
  • Virciniya Universiteti[d],
  • ABŞ Hərbi Akademiyası[d]
Fəaliyyəti şair, redaktor
Fəaliyyət illəri 1827-ci ildən
Əsərlərinin dili ingiliscə
İstiqamət romantizm
Janr detektiv
Tanınmış əsərləri
İmza
Vikimənbənin loqosu Edqar Allan Po Vikimənbədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Edqar Allan Po (ing. Edgar Allan Poe 19 yanvar 1809(1809-01-19)[3][4][5][…], Boston, Massaçusets[1][2]7 oktyabr 1849(1849-10-07)[3][4][5][…], Baltimor, Merilend[1][2]) — ABŞ yazıçısı, şair, dramaturq, naşir və ədəbi tənqidçisi.

Haqqında[redaktə | mənbəni redaktə et]

Edqar Allan Po Amerika ədəbiyyatında Romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Qısa oçerklər, detektiv və kriminoloji-fantastik janrlarda hekayələr yazan ilk Amerika yazıçılarından biri kimi qəbul olunur. O həmçinin elmi-fantastik janra da töhfələr vermişdir. Belə zəngin ədəbi irsə malik olan yazıçı bu nailiyətlərə qırx illik qısa ömrü çərçivəsində nail olmuşdur. Ölümünün səbəbi hələ də sirr olaraq qalır. Alkoqol və narkotik maddələrdən ifrat istifadədən başlayaraq, vəba xəstəliyi, quduzluğa yoluxma, intihar, vərəm, ürək çatışmazlığı və s. ölümünə mümkün səbəblər kimi göstərilmişdir.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Edqar Allan Po 1809-cu ilin 19 yanvar tarixində Boston şəhərində aktyor ailəsində anadan olmuşdur. Valideynlərini çox erkən yaşlarında itirən Edqar Con Allan adlı varlı tacir tərəfindən oğulluğa götürülmüşdü. Əvvəlcə İngiltərədə tərbiyə alan Edqar 1826-cı ildə Virginiya universitetinə xarici dilləri öyrənmək istəyilə qəbul olunmuşdur..

1830-cu ildə hərbi akademiyada təhsilini davam etdirir, lakin tezliklə burdan uzaqlaşır və bu hadisə ögey atası ilə münasibətlərinə son qoyur. Gənc Edqar bütün maliyyə imkanlarından məhrum olaraq yoxsulluğa düçar olur, lakin tezliklə özünü peşəkar ədəbiyyatçı və jurnalist kimi göstərən Edqar Po çox ağır və sonu faciə ilə yekunlaşacaq həyata başlayır.

Edqar Allan Po 1849-cu ilin 7 oktyabrda Baltimorda vəfat etmişdir. Həkimlər onun quduzluğa yoluxma səbəbindən öldüyünü iddia edirlər.

Seçilmiş əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Poeziya

Hekayələr

Filmoqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Dalan (film, 2012)

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 По Эдгар Аллан // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 1 2 3 4 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  3. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması — 2011.
  4. 1 2 3 4 Edgar Allan Poe // Benezit Dictionary of Artists (ing.) — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  5. 1 2 3 4 Edgar Allan Poe // Encyclopædia Britannica (ing.)

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]