Allahqulu xan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Allahqulu xan
bayraqV Xivə xanıbayraq
1825 — 1842
Tacqoyma 1825
Sələfi Məhəmməd Rəhim xan
Xələfi Rəhimqulu xan
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1794(1794-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Xivə, Xivə xanlığı
Vəfat tarixi 1842(1842-09-00)
Vəfat yeri Xivə
Sülalə Qonquratlar
Atası Məhəmməd Rəhim xan Qonqurat

Allahqulu xan(1794 - 1842)—Qonquratlar sülaləsindən Xivə xanı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd Rəhim xandan sonra yerinə keçən oğlu Allahqulu xanın (1825-1842) səltənət dönəmi Xivə xanlığının ən yaxşı dövrlərindən birini təşkil etdi. Allahqulu xanın göstərdiyi uğur bilxassə İranBuxarada qısqanclıq doğurdu. Ruslar da bundan faydalandılar və 1830-cu illərin əvvəllərindən etibarən İranlıları MərvHerat istiqamətində genişləməyə, Buxara əmirliyini də silahlandırıb hərbə təşviq etdiler. Sonunda rusların Buxara əmirinə savaş sursatı aparsn bir dəstənin Xivə torpaqlarından zorla keçməyə qalxması, Xivə qüvvələrinin də bunları yaxalayıb əsir alması Rusiya ilə Xivənin arasını açdı və rusların Xivə xanlığına qarşı ilk ciddi səfərlərini aparmalarına səbəb oldu. Əsas məqsədləri, Türkistana enməkdə ən böyük əngəl olaraq gördükləri Xivə xanlığını nəzarət altına almaq olan ruslar, General Perovski komandasında 13.000 nəfərlik bir qüvvəni Xivəyə göndərdilər (14 noyabr 1839). Fəqət 5 dekabr 1839-cu ildə Manqışlaqın Üstyurd bölgəsindəki Beş-Tumak vahəsində aparılan savaşı uduzdular və Orenburqa çəkildilər. Perovskinin amacı, Orenburqda gərəkli köməyi aldıqdan sonra 1840-cı ilin baharında yenidən Xivə üzərine yürüməkdi. Fəqət bu sırada İngiltərənin etdiyi müdaxile savaş durumuna son verdi. Rusların Xivə və Türkistanı almaları halında Hindistandakı hakimiyətlerinin təhlükəyə girəcəyini düşünən İngilislər, Allahqulu xanı Rus əsirlərini sərbəst buraxması üçün razı saldılar. Buna görə ruslar qüvvələrini geri çəkdilər.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]