Arazi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Arazi
Movses Melikoviç Harutunyan
Arazi.jpg
Təxəllüsü Arazi
Doğum tarixi 1 aprel 1878(1878-04-01)
Doğum yeri Şüləver, Borçalı, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 21 dekabr 1964(1964-12-21) (86 yaşında)
Vəfat yeri İrəvan, Ermənistan SSR, SSRİ
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Milliyyəti erməni
Təhsili
Fəaliyyəti yazıçı
Əsərlərinin dili Erməni dili
İstiqamət Sosialist realizmi
Janr hekayə, pyes
Mükafatları "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni

Movses Melikoviç Harutunyan (erm: Մովսես Մելիքի Հարությունյան) və ya Arazi (erm: Արազի; 20 mart [1 aprel] 1878, Şüləver, Marneuli21 dekabr 1964(1964-12-21)[1], İrəvan[1]) — erməni yazıçı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Movses Harutunyan və ya təxəllüsüylə desək Arazi, 1 aprel 1878-ci ildə indiki Gürcüstan Respublikası ərazisində olan Şaumyani kəndində anadan olmuşdur. 1925-ci ilə qədər bu kəndin adı Şuləver (Şulaver) olmuşdur.

Orta təhsilini Tiflisdə tamamladıqdan sonra, 1898-ci ildə Peterburq Texnologiya İnstitutunda təhsil almağa başlayır. Tələbə hərəkatlarına qoşulduğu üçün həbs edilərək 1901-1905-ci illərdə Şimali Qafqaza sürgün edilir.[2] 1906-cı ildən etibarən isən aktiv olaraq yazıçı kimi fəaliyyətə başlayır.

Erməni proletar nəsrinin banilərindən hesab edilən Arazinin "Son yuxu" (1912), "Günəş", "Yaralı quş" (1913), "Qanlı çiçək"(1916) kimi hekayələrində burjua cəmiyyəti tənqid edilir. O, "Yoldaş Mukuç" (1924), "Qorxudulmuş Hanes" (1927), "Minbaşlı" (1931) kimi əsərləri sosializm quruculuğundan bəhs edən əsərlər yazmışdır. Arazinin 1959-cu ildə yazdığı "İsrael Ori" tarixi romanı XVII-XVIII əsrdə ermənilərin azadlıq mübarizəsindən, erməni-rus münasibətlərindən bəhs edir[3].

Arazinin 1925-ci ildə yazdığı "Düşmənin mahnısı" hekayəsində isə azərbaycanlı kəndlilərinin inqilabdan əvvəlki ağır həyatından bəhs edilir.

Bundan başqa, 1928-ci ildə Arazinin "Hekayələr"i, 1930-cu ildə "Yaşayanlar" (tərcüməçi Fətəli İsmixanov), 1937-ci ildə isə "Seçilmiş əsərləri" (tərcüməçi Nigar Rəfibəyli, hansı dildən tərcümə edildiyi bilinmir) Bakıda nəşr edilmişdir.[4]

Erməni sovet yazıçısı Arazi 21 dekabr 1964-cü ildə İrəvanda vəfat etmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 Арази // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Большой Энциклопедический словарь. 2000. "Арази"
  3. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası I cild, səh. 381
  4. Əfqan Xəlilli, "Azərbaycan dilində nəşr edilmiş erməni müəlliflər - 2", 7 aprel 2019