Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi
Kənd Təsərrüfatı Muzeyi
Əsası qoyulub 1924
Mövzu Kənd təsərrüfatı
Ölkə
Yerləşir Azərbaycan, Bakı
Kolleksiyası 9538 (əsas fond), 1041 (əlavə fond).10579(daxil olma) [1]
Muzeyə yetişmək Bakı, Binəqədı rayonu. 8m/r.S.S.Axundov, 31/23.
(Baytarlıq şəhərciyi). Azadlıq m-sunun yaxınlığında)
Telefon (99412) 561-49-17
İş rejimi Bazar ertəsi - cümə.
Bilet xidmət pulludur
40°25′43″ şm. e. 49°50′36″ ş. u.
Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi xəritədə
Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi
Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi

Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi — 1923-cü ildə Respublika Hökuməti və Torpaq Komissarlığının təşəbbüsü ilə yaradılıb. İlk başlarda kənd təsərrüfatı və sənaye-ticarət satışı sərgisi kimi təşkil edilib. Sonralar burada nümayiş olunan eksponatlar zənginliyinə görə böyük marağa səbəb olduğundan muzey kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Muzey Azərbaycanda kənd təsərrüfatının tarixini və bu gününü əks etdirən eksponatlarla zəngindir. Muzey Azərbaycanın kənd təsərrüfatında istifadə olunan əmək alətləri, kənd təsərrüfatının inkişaf tarixi, Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafında rolu olan əmək qəhrəmanları haqqındadır. Dünyada bu təyinatlı yalnız 5 muzey fəaliyyət göstərir.[2]

Muzeyin tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Kənd Təsərrüfatı Muzeyi "Baytarlıq şəhərciyi"nin binasının 5-ci mərtəbəsində fəaliyyət göstərir. Muzey 1924-cü ildə yaradılıb. Muzeydə Azərbaycanın kənd təsərrüfatı və kənd sakinlərinin iş və məişət şəraitini əks etdirən 15 mindən çox maraqlı eksponat yerləşdirilib. Burada Qobustan qoruğunun maketi, İpək yolu xəritəsi, müxtəlif dövrlərdə Azərbaycanın ayrı-ayrı bölgələrində istifadə edilən kənd təsərrüfatı alətləri, XVIII–XIX əsrə aid insanların məişətini və təsərrüfat həyatını əks etdirən eksponatlar nümayiş olunur. Muzeydə müxtəlif bölmələr də var. Bu bölmələr maraqlı eksponatlarla zəngin olmaqla yanaşı, ölkəmizdə kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrinin zəngin tarixindən, onların inkişaf mərhələsindən xəbər verir, xalqımızın bu sahədə də zəngin ənənələrə malik olduğunu nümayiş etdirir.

Muzeyin ekspozisiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yarandığı gündən muzeyin ekspozisiyası və fondu ardıcıl olaraq təzələnir və respublika kənd təsərrüfatının müasir vəziyyətini, tarixi inkişafını əks etdirən yeni-yeni materiallarla, eksponatlarla zənginləşir. Muzeydə Azərbaycanın kənd təsərrüfatının demək olar ki, bütün sahələri öz əksini tapmışdır. Hazırda ekspozisiya 500 m2 sahəni əhatə edir. Muzey zəngin fonda və müasir standartlara uyğun tərtib olunmuş gözəl ekspozisiyaya malikdir. Muzeyin yerləşdiyi bina təmir olunmuş və ekspozisiya zalları dünya standartlarına uyğun səviyyədə ən müasir maketləşdirilmiş formada tərtib olunmuşdur. 200 m2-lik inzibati və iş otaqları tam təmir edilmişdir. Muzeydə 5640 foto neqativ, 260 məişət və etnoqrafiya, 37 rəsm əsəri, 35 tətbiqi incəsənət nümunələri və s. vardır. Muzeyin 6 böyük ekspozisiyasında tez-tez sərgilər təşkil olunur. Dünyada bu təyanatlı yalnız 5 muzey fəaliyyət göstərir. Muzeyə giriş pulsuzdur.[3]

muzey
Kəndli təsərrüfаtındа аrаbаnın nəqliyyаt və dаşımа vаsitəsi kimi əvəzsiz rоlu оlmuşdur. Аrаbаyа qоşqu kimi işlədilən hеyvаn növlərindən аsılı оlаrаq аrаbаnın dа müхtəlif növləri hаzırlаnırdı: аt аrаbаsı, kəl аrаbаsı, öküz аrаbаsı, еşşək аrаbаsı. Аrаbаnın hаzırlаnmаsı хüsusi tехniki hаzırlığа mаlik ustаlаr tərəfindən icrа еdilirdi. Аrаbаyа lаzım оlаn hissələr хаrrаtlаr və dəmirçilər tərəfindən hаzırlаnır və sоnrа lаzımi qаydаdа qurаşdırmа işi аpаrılırdı. Аrаbа hissələrinin аdlаrı аşаğıdаkılаrdır: təkər, bаn, pər, kəmər, çərçivə, rеykа, sаmı, bоyunduruq, qоl, lаydır (çəmbər), ох, tоp, dislə, çumаçа. Аrаbа tək аt üçün hаzırlаndıqdа оnа qаrşı tərəfdən аt qоşmаq üçün iki qоl düzəldilir. Cüt qоşqu аrаbаlаrı təkqоllu оlub, аrаbаnın qаrşı tərəfindən оrtа hissəyə bərkidilir. Qоl аrаbаnın müхtəlif tərəflərə yönələ bilməsini təmin еtmək məqsədi ilə оnun ön hissəsinə birləşdirilmiş dişləyə bəndlənir. Dişlə türk mənşəli tuşlа sözündən оlub, аrаbаnın tuşlаnа biləcəyi istiqаməti ifаdə еdir.

[4]

Muzeyin zalları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Muzeyin girişini qədim "İpək Yolu"nun xəritəsi, dənli bitkilərdən hazırlanmış Azərbaycan xəritəsi, kənd təsərrüfatının ayrı-ayrı sahələrinə həsr olunmuş rəsm əsərləri və sair bəzəyir.

  • Muzeyin birinci zalında Azərbaycanda qədim insan məskənlərindən olan Qobustan qayalıqlarının maketi yerləşdirilib, burada yel dəyirmanı, əkinçi, darı bitkisi və kənd təsərrüfatı alətlərinin təsvirləri verilib. Zalda XVIII–XIX əsrlərə aid daxma diqqət cəlb edir. Daxmada geyim və bəzək, gündəlik məişət əşyaları, gildən və taxtadan hazırlanmış qablar, nehrə, taxta tərəzi və xurcunlar, yun saplardan toxunmuş palaz və xalçalar, cəhrə, kiçik əl dəyirmanı (kirkirə) və sair nümayiş olunur.
  • İkinci zalda XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərə aid eksponatlar, rəsm əsərləri sərgilənir. Burada Azərbaycanın tanınmış alim-nəbatatçı, görkəmli ictimai xadim Həsən bəy Zərdabiyə həsr olunmuş xüsusi guşə də yaradılmışdır.Zalda 1925-ci ildə Amerikadan ölkəmizə gətirilmiş "Fordzon" markalı traktor haqqında məlumat da verilir.
  • Üçüncü ekspozisiya zalı taxılçılığa və pambıqçılığa həsr olunub. Burada Mingəçevirdə arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmış eramızın I əsrinə aid edilən buğda dənəsinin nümunəsi,e.ə. I minilliyə aid edilən və qulpunda arpa, buğda şəkilləri təsvir olunmuş dolçanın şəkli, qədim kənd təsərrüfatı alətləri sərgilənir. Zalda , həmçinin, atla hərəkətə gətirilən dəyirman daşı da nümayiş olunur. Zalın pambıqçılığa aid bölməsində arxeoloji qazıntılar zamanı Mingəçevirdə tapılan və V–VI əsrlərə aid edilən pambıq toxumlarının nümunəsi nümayiş olunur. Bölmədə tanınmış əmək qabaqcılları, sosialist əməyi qəhrəmanları Bəsti Bağırova, Şamama Həsənova, Sərdar İmrəliyev, ilk qadın mexanizator Sevil Qazıyeva və digərlərinin şəkilləri yerləşdirilib.
  • Muzeyin dördüncü ekspozisiya zalında heyvandarlıq, arıçılıq, meyvəçilik, üzümçülük, ipəkçilik, tütünçülük və çayçılığa dair maraqlı guşələr yaradılmışdır.
  • Beşinci ekspozisiya zalında Azərbaycan xalqının etnosunu, məişətini göstərən eksponatlar nümayiş olunur. Burada XVIII əsrin sonu -XIX əsrin əvvəllərinə aid kəndli qadının və kişinin iş, toy-bayram, mərasim geyimləri, bəzək əşyaları, sandıq və digər məişət əşyalarını görmək mümkündür. Heyvandarlıqla məşğul olan kənd əhalisi yaylağa köçərkən özlərinə alaçıqlar düzəldirdilər. Zalda həmin alaçıq nümunələri ilə də tanış olmaq mümkündür. Sonuncu zalda isə əsasən muzeyə verilən hədiyyələr nümayiş olunur. Bundan əlavə, taxta tərəzi, kəfkir, mis qazan, gil bardaq, taxta tabaqlar və digər məişət əşyaları ilə tanış olmaq mümkündür. Burada həmçinin bəzi heyvanların dərisi, onlardan hazırlanan məmulatlar, qoyun dərisindən düzəldilmiş motal, cəhrə, yun darağı və sair ziyarətçilərin diqqətinə təqdim olunur. Zalda həmçinin ikidişli və beşdişli yaba, oraq, vəl, dırmıq və sair var.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Azərbaycan Dövlət Kənd Təsərrüfatı Muzeyi[ölü keçid]
  • Muzeydə kənd həyatı — REPORTAJ
  • "Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrfüatı Nazirliyinin tabeliyindəki qrumlar". www.agro.gov.az. İstifadə tarixi: 02.02.2021.
  • "Kənd təsərrüfatı muzeyindən REPORTAJ". teleqraf.com. İstifadə tarixi: 02.02.2021.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]