Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacar

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Bəhmən Mirzə Qacar Qovanlı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacar
Bəhmən Mirzə Abbas Mirzə oğlu Qovanlı-Qacar
Bəhmən Mirzə Qacar Qovanlı.jpg
Doğum tarixi 11 oktyabr 1810(1810-10-11)
Doğum yeri Təbriz, Qacarlar dövləti
Vəfat tarixi 11 fevral 1884(1884-02-11) (73 yaşında)
Vəfat yeri Şuşa, Şuşa qəzası, Yelizavetpol quberniyası, Qafqaz canişinliyi, Rusiya imperiyası
Dəfn yeri İmamzadə türbəsi, Bərdə
Vətəndaşlığı Tricolour Flag of Iran (1886).svg Qacarlar dövləti
Uşaqları Sədrəddin Mirzə Qacar, Seyfulla mirzə Qovanlı-Qacar, Azərhümayun xanım Qovanlı-Qacar, Xurşid xanım Qovanlı-Qacar, Zəri xanım Qovanlı-Qacar
Atası Abbas mirzə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Bəhmən Mirzə Abbas Mirzə oğlu Qacar Qovanlı (11 oktyabr 1810(1810-10-11), Təbriz11 fevral 1884(1884-02-11), Şuşa, Yelizavetpol quberniyası) — Fətəli şahın nəvəsi, Abbas Mirzənin oğlu Azərbaycan hakimi və taxt-tacın varisi.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1847–1848-ci ildə Fətəli şahın nəvəsi, Abbas Mirzənin oğlu Azərbaycan hakimi və taxt-tacın varisi Bəhmən Mirzə Qacar saray çəkişmələrinin nəticəsində Qafqaza qaçaraq, ruslardan sığınacaq istəyir. Rus hökuməti onu şərəf və dəbdəbə ilə qarşılayaraq, ona şaha layiq təqaüd kəsir və Rusiyanın hər hansı bir yerində yaşamaq hüququ verir. Bir qədər tərəddüddən sonra Bəhmən Mirzə Şuşada yaşamaq istədiyini bildirir. Onu öz hərəmləri, uşaqları və yaxın əhatəsi ilə birlikdə oraya göndərirlər. onun kitabxanasını və xəzinəsini də Şuşaya köçürürlər. Bəhmən Mirzə Rusiyanın ən yaxşı imtiyazlı məktəblərində oğlanlarına və nəvələrinə Avropa təhsili verir, özü isə siyasətdən uzaqlaşaraq, Azərbaycan tarixinə dair əsərlər yazır. Onun 31 oğlunun əksəriyyəti hərbçi olurlar. Birinci dünya müharibəsi ərəfəsində onların arasından altı general və bir neçə zabit çıxmışdı. Bəhmən Mirzənin uşaqları Oktyabr inqilabını qəbul etmir və bu yolda bir çoxları hətta canlarını da qurban verirlər. Bəhmən Mirzənin törəmələrinin Qafqaz budağı faktiki olaraq, sıradan çıxır.

İstedadlı siyasi xadim, sərkərdə və alim olmuş Bəhmən Mirzənin xatirəsi onun öz əsərlərində, Azərbaycan, Rusiya, UkraynaGürcüstanın muzey və kitabxanalarına səpələnmiş əlyazmalarında, habelə onun zəngin kolleksiyasına məxsus tətbiqi sənət əşyalarında yaşamaqdadır.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Bəhmən Mirzə Qacarın dövrümüzdə məlum olan ən önəmli əsəri "Şükürnameyi-şahənşahi" tarixi səlnaməsidir. Kitab 1871-ci ildə Şuşa şəhərində fars dilində işıq üzü görmüşdür. Əsərdə Rusiya işğalından sonra Azərbaycandakı vəziyyətdən bəhs edilir, iqtisadiyyat və mədəniyyət sahələrində baş verən dəyişikliklərdən bəhs edilir.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Bəhmən mirzənin törəməsi Bəhmənov soyadını daşıyır. Bəhmən mirzə Mələk sultan xanım Məhəmmədtağı mirzə qızı Qacarla, Püstə (Afərim) xanımla, Bərdə xanım Qurban qızı ilə, Xəndan xanımla evlənmişdi. Bəhmən Mirzə altmış üç övladının hamısına ali təhsil vermişdir.[1] 31 oğlu 32 qızı olmuşdur.

Oğulları[redaktə | əsas redaktə]

Generallar

Polkovniklər

Digər

Ətraflı[redaktə | əsas redaktə]

Xanbaba mirzə Qovanlı-Qacar
Əbdüssəməd mirzə Qovanlı-Qacar
  • Xanbaba mirzə Bəhmən mirzə оğlu Qovanlı-Qacar — 19 sentyabr 1848-ci ildə doğulmuşdur. Rus ordusunun zabiti olmuşdur. Rus-türk müharibəsində iştirak etmişdir, Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarın oğlu, Mirzə Fətəli Axundovun kürəkəni olmuşdur. 1866-cı ildə M. F. Axundov böyük qızı Seyrəbəyimi Qacar şahzadələrindən Bəhmən Mirzənin oğlu Xanbaba xana ərə verir. Altı ildən sonra Seyrəbəyim vəfat edərək iki uşağı yetim qalmışdır. Bu hadisədən bərk sarsılan M. F. Axundov ölən qızından yetim qalan körpə nəvələrinin anasızlığını hiss etməmələri üçün kürəkənin gözəl əxlaqi keyfiyyətlərə malik bir gənc olmasını nəzərə alaraq ikinci qızı Nisə xanımı da Xanbaba xana ərə verir. Bəzi tədqiqatçılar yanlış olaraq bu uşaqların Nisə xanımdan olduğunu qeyd edirlər. M. Qacar isə Nisə xanımın doğma qızıdır. 9 noyabrr 1926-cı ildə vəfat etmişdir. Tiflisdə dərc olunan "Zarya Vostoka" qəzeti 1926-cı il nömrələrində iki gün (11, 12 noyabrda) dalbadal onun ölümü haqqında nekroloq vermişdir: "Uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra Şahzadə Bəhmən Mirzənin oğlu mərhum Mirzə Fətəli Axundovun kürəkəni polkovnik Xanbabaxan Qacar vəfat etdi. Cənazə Krılov küçəsindəki üç nömrəli evdən götürüləcək. Dəfn mərasimi bir nömrəli müsəlman qəbristanlığında olacaq"..
  • Əbdüssəməd mirzə Bəhmən mirzə oğlu Qovanlı — Qacar-Çar ordusunun polkovniki. Əbdüssəməd mirzə Bəhmən mirzə oğlu 1853-cü ildə Şuşada anadan olmuşdur. İlk təhsilini Tiflis klassik gimnaziyasında almış, iyirmi yaşında isə Sankt-Peterburqdakı Nikolayev süvari məktəbini bitirmişdir. Çar ordusunda yüksək rütbə daşıyırdı. Əbdüssəməd mirzənin Sədrəddin mirzə adlı oğlu vardı.

Qızları[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu. Qacarlar və Qacar kəndi. Bakı: "Şuşa", 2008, 334 səh.
  • Эльдар Эльхан оглы Исмаилов. Персидские принцы из дома Каджаров в Российской империи. Старая Басманная, 2009 - S. 155.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

  1. [1]