Baş Kəldək

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
BAŞ KƏLDƏK
Xəritə
Şəki rayonu
Şəki rayonu
Məlumatlar
Koordinatlar
İnzibati İdarə
Ölkə Azərbaycan
Rayon Şəki rayonu

Baş KəldəkAzərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Baş Kəldək kəndi Şəki rayonu ərazisində yerləşən ən qədim kəndlərdən biridir. Bu fakti təkce kənd ərazisində yerləşən 4 qəbirstanliq subut edirki burada insan məskənlərinin kokləri cox qədimlərə gedir. Kungut çayının sahilindədir. Keçmış adı Kəldək olmuşdur. Kənd Baş Kəldə və Aşaği Kəldək inzibati ərazi vahidlərindən ibarətdir. Kəndin adinin qarşisindaki "Baş" sozu kəndin Baş Qafqaz sira daglarinin ətəklərində yerləşməsi ilə "Aşagi" sozu isə Şəki rayonunun aran-qişlaq ərazisində yerləşməsi ilə əlaqədərdi. Aşaği Kəldək yaşayiş məntəqəsinin də tarixi cox qədimlərə gedir və burada cox sayli insanlarin yaşadigina dair kənd ərazisində bir cox subutlar var ancaq rəvayətə gorə təbii fəlakət nəticəsində kənd dagilmişdir Aşaği Kəldək İsmayilli Qaraməryəm Şəki magistiral yolundan 10 km cənubda yerləşir. Aşaği Kəldəyin qədimliyini subuta yetirən daha bir fakta M.F. Axundovun komediya əsərindəki adi çəkilən "Mola İbrahim Xəlil Kimyagər" bədii obrazidirki bu şəxs reliqda bu kəndin sakini olub. Baş Kəldək kəndi sakinlərinə məxsus əkinə yararli pay torpaq sahələri məhz bu ərazidə; Aşagi Kəldək ətrfinda yerləşir. Baş Kəldək ərazisində "Ağ Məscid" deyilən yer varki bununda tarixi cox qədimdir; halhazirda kənd sakinlərinin ziyarətgah yeridir. Bundan əlavə kəndə yaxin dağliq ərazidə " Gavur qala" adli tarixi abidə varki buda b.e. 4-5 əsirlərində mudafiə məqsədi ilə inşa edilib ve kənd sakinləri arasinda " Həzrəti Əli" qalasi kimi qəbul edilir ki maraqli tarixcəsi var:" Həmin bu qalada rahiblər yaşayib İslam dininin yayilmasindan sonra musəlmanciligi qəbul ediblər" Bu faktda özluyundə bu ərazidə insan yaşayiş məskənlərinin İslamdan cox əvvələrə getdiyini subut edir. Həmdə cografi mövqeyinə görə həmişə Dagistana gedib gələnlərin duşərgə yeri olub. Tarixi mənbələrdə Baş Gəldək variantında da qeydə alınmışdır. Azərbaycan toponimiyasında kəldək "daşlı sahə", gəldək "məhsuldar yer", "dincə qoyulmuş torpaq sahəsi" kimi izah olunur. Oykonim "yuxarı Kəldək kəndi" mənasındadır[1].

Baş Kəldək Şəkidən təqribən 32 km şərqdə yerləşir. Kənd hər tərəfdən sıra dağlar ilə əhatə olunmuşdur və Şimalda dağıstanla həmsərhəddir. Baş Kəldək həmçinin Oraban, Bideyiz və Baş Küngüt kəndləri ilə qonşudur. Baş Küngütlə sərhəddə Küngüt çayı axır və güclü yağışlar zamanı kəndə ziyan vururdu. Bunun qarşısını almaq üçün 2012-ci ildə kəndin kənarında ümumi uzunluğu 900 m olan bəndlər tikilmişdir.

Kənddə mavi yanacaq olmadığından oduncaq yandırırlar ki, bu da təbiətə mənfi təsir göstərir. Yaxın zamanlarda kəndin yolunun asfaltlaşdırılması və mavi yanacağın verilməsi gözlənilir.

Kənd 2000 ci ildə ayrilaraq mustəqil formada İcra Numayəndəliyi təsis etmişdir. " Xudayar Bəy " ləqəbi ilə taninan Bəybala Mirzəyev ( MAQBALA XATUN)adli şəxis ilk numayəndə təyin olunmuşdur və bu tarixdən etibarən kəndi " Danabaş Kəndi " usuli-idarəsi ilə idarə etmişdir ancaq bu 2011 ci ilə kimi davam etmişdir sonda iflasa ugramişdir.

Son illər kəndin turizim patensiali artmisdir xususi ilədə Ovçuluq- dagçiliq turizimi. Kənd ərazisində Ovçular evi fəaliyyət gostərir.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Relyefi dağlıq, iqlimi isə mülayimdir. Ümumilikdə mülayim iqlim qurşağında yerləşir. Kənd coğrafi mövqeyinə görə Küngüt Çayinin sag sahilində Baş Qafqaz sira dağlarindan ayrilan silsilənin kənarinda yayla tipli duzənlik ərazidə yerləşir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, maldarlıq və dağçılıq ovçuluqdur. Kəndə 250 çox ev təsərufat var. Kəndin əkinə yararli 600 ha torpaq sahasi var( Bələdiyyə və kənd sakinərinə məxsus torpaq)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti". İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.

Vikianbarda Baş Kəldək ilə əlaqəli mediafayllar var.