Baluan Şolaq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Baluan Şolaq
qaz. Балуан Шолақ
Baluan Sholak.jpg
Sənətçi məlumatları
Doğum adı Nurməhəmməd Baymırzaulı
qaz. Нұрмағанбет Баймырзаұлы
Doğum tarixi 1864(1864-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Karaoktel, indiki Aqmola vilayəti, Qazaxıstan
Vəfat tarixi 1919(1919-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00) (55–56 yaşında)
Vəfat yeri Kayraktı, indiki Cambul vilayəti, Qazaxıstan
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası
Mənşə qazax
Peşələri Musiqiçi, bəstəkar, dombraçalan, igid və döyüşçü

Üslub xalq
Musiqi aləti Dombra
Fəaliyyət illəri 1878–1919
Əlaqələri

Baluan Şolaq (qaz. Балуан Шолақ) və ya Nurməhəmməd Baymırzaulı (qaz. Нұрмағанбет Баймырзаұлы; d. 1864, Karaoktel, indiki Aqmola vilayəti, Qazaxıstan1919, Kayraktı, indiki Cambul vilayəti, Qazaxıstan) — Qazaxıstan musiqiçisi, bəstəkarı, dombraçalanı, igidi və döyüşçüsü.

Bioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Əslən ulu juzlardan biri olan dulatların Sambet tayfasından olan Nurməhəmməd Baymırzaulı 1864-cü ildə indiki Qazaxıstanın Aqmola vilayətində, Şu çayının sahillərində yerləşən Karaoktel kəndində anadan olmuşdur.[1] Atasının adı Baymırza, anasının adı isə Qaynıkey olub. Uşaqlıqda xalq mahnıları oxuyar və dombra ifa edərdi. Gənc yaşlarında Baluan Şolaq (azərb. Rəqibsiz güləşçi‎) ləqəbini qazanmışdır. Daha sonra Şolaq müxtəlif aullar gəzmiş, istedadlı gənc dombraçalanları öz yanına almış və o dövrün adət-ənənələrinə uyğun əyləncə yığıncaqları qurmuşdur. Baluan Şolaq onun müəllimləri hesab edilən Birjan-salAxan Serinin əsərlərini ifa edər, onları xalq arasında məşhurlaşdırırdı. O, özünün bəstələdiyi və yazdığı mahnıları da oxuyardı.[2]

Baluan Şolaq Kokçetau, Karaotkel, Bayanaul, İrtışətrafı və Sarısuətrafı kəndləri gəzmiş və SarıarkaYeddisu vilayətlərinin xalq mahnıları yayırdı. Onlar arasında «Aşılı-Ayrık», «Baluan Şolaq», «Dikildek», «Kokşetau», «Qosalka», «Qos baraban», «Qos perne», «Qulan kisines», «Kenje qonır» «Jeldirme» var. Rusiya musiqi etnoqrafı Aleksandr Viktoroviç Zatayeviç Baluan Şolaqın bəzi xalq mahnılarını qeydə almış və onları «Qazax xalqının 1000 mahnısı» və «500 qazax mahnısı və kyuyu» adlı kolleksiya kitablarına daxil etmişdir.[2]

Baluan Şolaq yaxşı at sürücüsü idi. O, əyləncə üçün at belində olarkən çoxlu akrobatik hərəkətlər göstərərdi. Baluan Şolaq həmçinin güclü bir pəhləvan olaraq tanınırdı. O, on dörd yaşında ikən 20 yaşlı pəhləvanları məğlub edərdi. Baluan Şolaq Omsk şəhərində keçirilən bir müsabiqədə Sevr adlı məşhur bir güləşçini məğlub etmişdir. O, 49 yaşında ikən Karon adlı bir güləşçi ilə güləşmiş və onun belini qırmışdır.[3]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Жолдасбекұлы М., Салғараұлы Қ., Сейдімбек А. (2001). Баймырзаұлы Балуан Шолақ, Елтұтқа. Ел тарихының әйгілі тұлғалары. Astana: KÜL TEGIN, 358. ISBN 9965-441-26-X
  2. 2,0 2,1 (1991) Язык. Литература. Фольклор. Искусство. Архитектура., Казахской советской энциклопедии. Almatı: Казахская ССР: краткая энциклопедия, 685. ISBN 5-89800-023-2
  3. "Певец и борец Балуан Шолак" (rus.). Neonamad. 26 mart 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 noyabr 2018.