Boyat (Ucar)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
BOYAT

40°23′42″ şm. e. 47°45′00″ ş. u.


Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Ucar rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 2419 (2009) nəfər
Xəritəni göstər/gizlə
Boyat xəritədə
Boyat
Boyat

BoyatAzərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.Ucarın ən inkişaf etmiş kəndlərindəndir

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Boyat[1] (Bayat [2], Bəyat[3] ) – "Kitabi-Dədə – Qorqud"da hadisələrin başlanğıc və cəryan etdiyi coğrafi adlardan biridir. Boyat coğrafi adına Ağcabədi, Salyan, Neftçala, Ucar, Şamaxı, Şabran, eləcə də Şimali AzərbaycandaQədim AlbaniyadaArranŞirvan ərazisində və digər yerlərdə təsadüf edilir.

Boyat (Bayat, Bəyat) türkdilli qəbilələrdən birinin adı olub IX-X əsrlərdə qay tayfası ilə yanaşı Şimali Qazaxıstanın çöllərində oğuzlara başçılıq etmiş tayfalardandır. Şah İsmayıl Xətai yeni hökumətə dayaq olmaq və onu əldə saxlamaq üçün İranda yaşayan Boyat türklərindən bir dəstəsini siyahı uzrə köçürüb DərbənddəŞabranda yerləşdirmişdir.Həmin tayfanın üzvləri tərəfindən salınmış yaşayış məntəqələri onların adı ilə Boyat adlandırılmışdır.

Toponim səlcuq oğuzlarının boyat/bayat tayfasının adını daşıyır. Etnotoponimdir.[4]

Bildiyimiz kimi Azərbaycan xalqının formalaşmasında əsas amilə malik olan tayfalardan biri də Bayat tayfası olmuşdur. Həmin tayfanın söylədikləri nəğmələr isə Bayat tayfasının nəğmələri, yəni bayatı adı altında termin kimi formalaşmışdır.[5] Deməli, Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının ən geniş yayılan, ən kütləvi bir növü də bayatların adını yaşadan bayatılardır.[6]

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Ucar rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Keçmişdə Boyat Məlik Umud adlanmışdır. Məlik Umud orada məskunlaşmış boyatların başçısının adı olmuşdur. Həmin ailələr 1846-cı ildə Çalıqışlaq adlı qışlaq yerində məskunlaşmış və yaşayış məntəqəsinə də öz adlarını vermişlər. [4]

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə 1 orta məktəb, 1 uşaq bağçası, 1 mədəniyyət evi, 2 kitabxana, 1 xəstəxana vardır.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Boyat kəndi rayon mərkəzindən cənub-şərqdə yerləşir.Sahəsi 2195 hektardır.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Ucar rayon, Boyat kənd nümayəndəliyinin 15 aprel 2017-ci il tarixə, verdiyi məlumata əsasən Boyat kəndinin əhalisi 12552 nəfərdir. 2009-cu ildə isə əhalinin sayı 2419 nəfər olub.[7]

Məşhur şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Kənd əhalisi pambıqçılıq, baramaçılıq, taxılçılıq, bostan-tərəvəz və heyvandarlıqla məşğuldur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Rövşən Hüseyinov (Ağahüseynli, Eldar Səfa Şahvələdli. Albaniya-Arran-Şirvan. "Ünsiyyət" nəşriyyatı, Bakı-2008.səh.55.
  2. Dədə Qorqud kitabı ensiklopedik lüğət. "Öndər nəşriyyat". Bakı-2004. səh.58.
  3. Dədə Qorqud kitabı ensiklopedik lüğət. "Öndər nəşriyyat". Bakı-2004. səh.60
  4. 1 2 Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti. 2 cilddə. Bakı-2007. I cild, səh. 105.
  5. Əli Əliyev, "Laçın – Qədim Oğuz yurdu". Bakı-2009. "Avropa nəşriyyatı". səh. 86.
  6. Dədə Qorqud kitabı ensiklopedik lüğət. "Öndər nəşriyyat". Bakı-2004. səh. 60.
  7. Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.