Bozcaada

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bozcaada
türk. Bozcaada
Bozcaada.jpg
39°49′ şm. e. 26°03′ ş. u.
Ölkə Türkiyə Türkiyə
Akvatoriya
Sahəsi 37,6 km²
Hündür nöqtəsi 192 m
Əhalisi 2.354 nəfər (2010-cu il)
Bozcaada xəritədə
Bozcaada
Bozcaada
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Bozcaada (türk. Bozcaada), həmdə Теnedos (yun. Τένεδος) — Egey dənizinin şimalında, Dardanel boğazının çıxışınds yerləşən, elə də böyük olmayan ada. Ada Çanaqqala ilinin Bozca ada rayonuna daxildir (Türkiyə).

Adı[redaktə | əsas redaktə]

Adındanda göründüyü kimi çağdaş türk dilində «boz ada» (türk. bozca — boz, torpaq rəngi, ada ) mənasını verir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Bozcaada

Adanın sahəsi 37,6 km² təşkil edir. Bu sahəsinə görə Türkiyənin GökçeadaMərmərə adssıından sonra üçüncü böyük adasıdır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ada Anadolu yarımadasından 5 km aralıda yerləşir. Qədim antik dövrdə adada ilk yunan koloniyaları salınmışdır. Antik dövrdə adanın coğrafi mövqeyi ilə əlaqədar olduqca zəngin tarixi yaranmışdır. B. e. ə 86-cı ildə ada yaxınlığında Roma imperiyası ilə Bosfor çarı VI Mitridad ararında döyüş olmuşdur. Bununla belə yunan əhalisi adanı 1204-cü ilə qədər nəzarətdə saxlamışdırlar. Bu zaman adanı Venesiya Respublikası işğal edərək, burada qala inşa etdirir. Bununla da onlar Qaradəniz boğazlarına nəzarəti əllərinə keçirmiş olurlar.

Bozcaadadan 10 km şimalda Dardanel boğazının çıxacağında böyük əhəmiyyət daşıyan Dovşan adaları yerləşirş bu adaıarın ələ keçirilməsi uğrunda Venesiya və Genuya, üstəlik Bizans mübarizə aparmışdır. Burada yerli yunanlar provaslav məzhəbinə etiqat etdiyindən gəlmə katoliklərə mübasibət heçdə yaxşı deyildi.

Öz aralarında adanın kimə mənsubluğunu müəyyənləşdirə bilməyən tərəflər roma papasına müraciyyət etmişdir. VI Urban adanın dərhal neytallaşmasını tələb edərək 4 minlik yunan əhalisini KritEvbeya adalarına köçürülməsini tələb edir. Sonradan 1470-ci ildə adanı Osmanlı imperiyası ələ keçirir. Bura yenidən yunan və türk əhalisi köçür.

Osmanlı imperiyasının zəyifləməsi ilə ada uğrunda mübarizə yenidən başlamışdır. 10 mart 1807 -ci ildə adanı ruslaş işğal edərək buradan Dardaneli mühasirədə saxlsyırdılar 1822 ilin oktyabrında Yunanıstanın azadlığı uğrunda başlanan müharibə əsnasında yunanlar ada yaxınlığında Osmanlı donanmasına hücum edırək türk vitse admiralının gəmisini batırırlar.

Birinci Balkan müharibəsi zamanı (1912—1913) ada yunan desantı tərəfindən ələ keçirilmişdir. 1918—1923 illərdə iri Gökcəada) silahsız bölgə elan edilir. Kamalçıların qələbəsi Lozanna müqaviləsinin imzalanması ilə bitir. Boğazlar və ətrarafında olan ərazilər, yunanlara yerli hakimiyyət orqanlsrını yaratmaqla Türkiyəyə verilir. Burada yaşayan yunan əhalisi 1970-ci illərdə Yunanıstan, ABŞ və Avropa ölkələrinə köçmüşlər.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Adada 2354 nəfər[1] (2010) yaşayır. Onlardan cəmi 30 nəfəri yunan digərləri isə türkdür[2].

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Əvvəllər ada özünün içkiləri ilə məşhur olmuşdur[3]. 2000-ci ildən adada Külək Elektrik turbinləri quraşdırılmışdır. Hazırda isə adanın əsas gəlir mənbəyi turizm və dayvinqdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU,  (türk.)
  2. Les îles d’Imbros et de Tenedos  (fr.)
  3. Madd River Designs. "Tenedos - Bozcaada - Grape & Wine". Tenedos-ege.com. 15 aprel 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 yanvar 2009.  (ing.)