COVID-19 koronavirus pandemiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
COVID-19 koronavirus pandemiyası
COVID-19 Outbreak World Map.svg
Yoluxma halı təsdiqlənmiş ölkələrin xəritəsi

     10,000+ yoluxma halı      1,000–9,999 yoluxma halı      100–999 yoluxma halı      10–99 yoluxma halı      1-9 yoluxma halı

     Yoluxma halı təsdiqlənməyib
COVID-19 Outbreak World Map per Capita.svg
Adambaşına görə yoluxma halı təsdiqlənmiş ölkələrin xəritəsi

     >1 yoluxma halı (hər 10,000 nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 100,000 nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 1 milyon nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 10 milyon nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 100 milyon nəfərə görə)

     Yoluxma halı təsdiqlənməyib
COVID-19 pandemic.jpg
Xəstəlik COVID-19
Səbəbi SARS-CoV-2
Yer Qlobal; hazırkı episentri: Avropa
İlk qarşılaşma Uhan, Hubey, Çin[1]
30°37′11″ şm. e. 114°15′28″ ş. u.
Tarix 1 dekabr 2019–indiyə kimi
(3 ay, 4 həftə)
Statistika
Yoluxma sayı 634.835[3]
Ölüm sayı 29.957[3]
Ağır xəstə sayı 9.300+[2]
Sağalanların sayı 142.361+[2]
Ərazi 198-dan artıq ölkə və ərazi[2]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yeni tipli pnevmoniya COVID-19, 2019-nCoV koronavirusu pandemiyası2019-cu ilin dekabr ayının ortalarında, Çinin mərkəzi Hubey əyalətinin Uhan şəhərində yerli Huanan ət və dəniz məhsulları bazarı ilə əlaqəli yerli sakinlərdə naməlum mənşəli pnevmoniya xəstəliyinin ilk aşkar olunması ilə başladı. 31 dekabr 2019-cu ildə Çin hakimiyyəti naməlum pnevmoniyanın başlaması barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına məlumat verdi.

Sonradan, Çin alimləri yeni koronavirus2019-nCoV ayırd edərək onun genomunun genetik ardıcıllığını təyin etdilər. Virus, şiddətli kəskin tənəffüs sindromuna səbəb olan SARS-CoV virusuna (atipik pnevmoniya kimi də tanınır) ən azı 70% genetik ardıcıllıqla bənzəyir[4][5][6]. Yeni koronavirusun inkubasiya dövrü 2 gündən 10 günə qədər davam edir[7] və son məlumatlara görə, xəstəlik simptomların başlamazdan əvvəl yoluxucu olur.

22 yanvar tarixindən etibarən Uhana karantin qoyuldu. 24 yanvar tarixindən etibarən Uhana bitişik olan Huanqan, Eçjou, Çibi və Çjitsyan şəhər rayonlarına karantin tətbiq edildi[8][9]. Ümumilikdə 14 şəhərdən gediş məhduddur[10]. Virus Çindəki bütün əyalət səviyyəsində inzibati vahidlərdə qeydə alınıb.

Yanvarın 30-da ÜST-nin Fövqəladə Komitəsinin iclasında, yeni koronavirusun yayılması beynəlxalq narahatlıq yaradan ictimai səhiyyə təcili vəziyyəti kimi qəbul edildi. Martın 29-a olan məlumata görə dünyada koronavirus infeksiyasına indiyədək yoluxanların sayı 664,000-ə çatıb. Bunların 124,000 nəfəri sağalıb, 30,800 nəfəri isə ölüb.[2] Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) fevralın 11-də infeksiyanın adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.[11]

Xronologiya[redaktə | əsas redaktə]

2019-nCoV koronavirusunun yayılması 12 yanvar - 29 fevral tarixləri arasında.

Araşdırılması[redaktə | əsas redaktə]

Rəsmi olaraq, SARS-CoV-2 adlandırılan Covid-19-a səbəb olan virus təzə olduğundan onun haqqında hər hansı etibarlı məlumat yoxdur. Covid-19-a yoluxma hallarının baş verdiyi dünyanın 500 bölgəsində hava şəraitini müqayisə edən dərc olunmamış bir analiz virusun yayılma sürətinin temperatur, külək sürəti və nisbi rütubət ilə əlaqəli olmasını ehtimal etməyə əsas verir. Covid-19-un mövsümi xarakter daşıma ehtimalına işarə edən bəzi məlumatlar da var. Yeni xəstəliyin dünyada yayılmasından görünür ki, virus soyuq və quru hava şəraitinə üstünlük verir. Digər bir dərc olunmamış tədqiqat işində də yüksək temperaturlu iqlimlə Covid-19 hallarının aşağı düşməsi arasında bir əlaqəyə diqqət yetirilib, amma bu da qeyd olunub ki, təkcə yüksək hava temperaturu xəstəliyin qlobal miqyasda dəyişgənliyinə həlledici təsir göstərə bilməz. Tədqiqatçılara görə, Covid-19 üçün ən az uyğun gələn iqlim şəraiti dünyanın tropik bölgələrində ola bilər.

Bu pandemiya bir çox hallarda daha adi sayıla bilən virusların mövsümi yayılma qaydalarına uyğun yayılmır. Məsələn, qripə yoluxma hallarının əksəriyyəti qış dövründə baş versə də, ispan qripi yay aylarında ən yüksək həddə çatır. Koronaviruslar "zərfləşmiş viruslar " ailəsinə aiddir. Onlar qoşa lipid örtüyündən ibarət olan yağlı bir membrana bükülmüş haldadır və həmin membrana tacabənzər zülallar taxılmış vəziyyətdədir. Latınca tac "corona" olduğundan, bu növ viruslara koronavirus adı verilib. Digər zərfli viruslar üzərində aparılan tədqiqatlar göstərib ki, bu cür yağlı örtüyə malik viruslar belə örtüyü olmayanlarla müqayisədə istiyə daha çox həssasdır. Soyuqda həmin yağlı örtük rezinə bənzər bir hala gəlir, bişmiş ətin yağı kimi, soyuduqca daha çox bərkiyir və beləliklə, virusun bədən xaricində daha uzun müddət qalmasına imkan verir. Zərərli virusların əksəriyyəti bunun nəticəsində güclü mövsümi asılılığa malikdir. Tədqiqatlar artıq göstərib ki, Sars-Cov-2 virusu 21-23 °C temperatur dərəcələrində və 40% nisbi rütubətdə plastik və polad kimi sərt səthlərdə 72 saata qədər qala bilər.

Lakin tropik bölgələrdə də xeyli sayda yoluxma halları olub. Bu yaxınlarda Harvard Tibb Məktəbinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılmış virusun Asiyada yayılmasının təhlili göstərib ki, bu pandemik koronavirusun hava şəraitindən asılılığı bir çoxlarının ümid etdiyindən daha az olacaq. Onlar Çinin müxtəlif iqlim zonalarına aid bölgələrində koronavirusun yayılma sürətini təhlil edərək belə qənaətə gəliblər ki, yaz və yayda temperatur və rütubətin artması bu infeksiyaya yoluxma hallarının azalmasına gətirib çıxarmayacaq. Onlar xəstəliyin nəzarətdən çıxmaması üçün ictimai səhiyyənin işə qarışmasının vacib olduğunu vurğulayırlar.[12]

Alimlərin gəldiyi qənaətə görə 4 dərəcə radələrindəki hərarətdə koronavirus sabit vəziyyətdə qalaraq dezinfeksiya aparılmadığı halda 14 gündən sonra fəallığı azalmağa başlayır. Halbuki 70 dərəcədən artıq hərarətdə 5 dəqiqə ərzində fəalsızlaşır. Kağız üzərində üç saatdan sonra aşkarlanan koronavirus paltar və emal olunmuş taxta üzərində iki günədək, şüşə üzərində 4 günədək, plastik üzərində də 7 günədək qalır. Həmçinin tibbi maskaların üz tərəfində də koronavirusun 7 günədək qalmaq iqtidarında olduğu, ona görə də maskaların ciddi dezinfeksiyasının vacib olduğu vurğulanır.[13]

Statistika[redaktə | əsas redaktə]

Bu virus ölümcül olsa da, ona yoluxmuş əksəriyyətdə yalnız yumşaq simptomlar müşahidə olunur və bu şəxslər xəstəlikdən tam sağalırlar. Yoluxmaların 80 faizində simptomlar zəif olur. Çində fevralın 11-dək qeydə alınmış 44672 yoluxmanın 36 minindən çoxunda, yəni 80 faizində xəstəlik yüngül keçib. Xəstəliyin şiddətinə görə daha iki qrup var: sərt və kritik. İndiyədək bu virusa yoluxanların 14 faizində simptomlar sərt və yalnız 5 faizində kritik olub. Xəstəliyin orta ölümcüllük faizi Çində 2,3 faizdir. Alimlərin fikrincə, Çinin Hubey vilayətindəki 2,9 faiz ölümcüllük göstəricisi şişirdib. Çinin qalan hissələrində yoluxanların 0,4 faizi vəfat edib. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, mövsümi qripin ölümcüllüyü 0,1 faizdir. Kritik kateqoriyaya düşənlər daha böyük təhlükə ilə üzləşirlər. Çindəki müşahidələrə görə bu kateqoriyada olanların 49 faizi vəfat edib.[14] Martın 13-də Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) Avropa qitəsinin koronavirus pandemiyasının episentrinə çevrildiyini bəyan edib.[15]

Ölkələr və ərazilər üzrə COVID-19 koronavirus pandemiyası
Ölkə və ərazi [a] Yoluxanlar[b] Ölümlər Sağal.[c] İst.
203 706.118 33.549 156.915
ABŞ ABŞ 133.094 2.363 4.378 [16][17][18]
İtaliya İtaliya[d] 97.689 10.779 13.030 [21][22]
Çin Çin (materik)[e] 81.445 3.300 75.454 [16][23]
İspaniya İspaniya 78.799 6.606 14.709 [24][25][26]
Almaniya Almaniya 60.739 500 15.386 [27][28]
Fransa Fransa 40.174 2.606 7.202 [29]
İran İran 38.309 2.640 12.391 [16]
Böyük Britaniya Böyük Britaniya 19.522 1.235 135 [30]
İsveçrə İsveçrə[f] 14.829 300 1.595 [16][31]
Niderland Niderland[32] 10.866 771 250 [16][33]
Belçika Belçika 10.836 431 1.359 [16]
Cənubi Koreya Cənubi Koreya 9.583 158 5.033 [34]
Türkiyə Türkiyə 9.217 131 105 [35][36][37]
Avstriya Avstriya 8.711 86 479 [16][38]
Kanada Kanada 6.243 64 508 [39]
Portuqaliya Portuqaliya 5.962 119 43 [16][40]
Norveç Norveç[g] 4.245 26 7 [41][16]
Braziliya Braziliya 4.065 118 6 [16][42]
Avstraliya Avstraliya 3.980 16 244 [16]
İsrail İsrail 3.865 15 89 [16][43]
İsveç İsveç 3.700 110 16 [16][44]
Çexiya Çexiya 2.743 16 11 [45][16]
Malayziya Malayziya 2.470 35 388 [46][47]
İrlandiya İrlandiya 2.615 46 5 [48][16]
Danimarka Danimarka 2.395 72 1 [49][50]
Çili Çili 2.139 7 75 [51]
Lüksemburq Lüksemburq 1.950 21 40 [16][52]
Yaponiya Yaponiya 1.897 56 424 [16][53]
Ekvador Ekvador 1.890 57 3 [16]
Polşa Polşa 1.771 20 7 [54]
Rumıniya Rumıniya 1.760 42 169 [55]
Pakistan Pakistan 1.562 15 29 [16][56]
Rusiya Rusiya 1.534 9 64 [57][58][59]
Filippin Filippin 1.418 71 42 [16][60]
Tailand Tayland 1.388 7 229 [16][61]
Səudiyyə Ərəbistanı Səudiyə Ərəbistanı 1.299 8 66 [16][62]
İndoneziya İndoneziya 1.285 114 64 [63][64]
Finlandiya Finlandiya[65][66] 1.240 12 10 [67][68]
Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika 1.187 1 31 [69]
Yunanıstan Yunanıstan 1.156 38 52 [70][16]
Hindistan Hindistan 1.127 27 96 [71]
İslandiya İslandiya 1.020 2 135 [72]
Panama Panama 901 17 4 [73][74]
Dominikan Respublikası Dominikan Respublikası 859 39 3 [16]
Peru Peru 852 18 16 [75][76]
Meksika Meksika 848 16 35 [16][77]
Sinqapur Sinqapur 844 3 212 [78][79]
Argentina Argentina 745 19 72 [16][80]
Serbiya Serbiya 741 13 42 [81]
Sloveniya Sloveniya 730 11 10 [82]
Xorvatiya Xorvatiya 713 6 56 [16][83]
Cruise ship side view.svg Diamond Princess[h] 712 10 601 [53]
Estoniya Estoniya 679 3 20 [84]
Honkonq Honkonq 641 4 118 [85]
Qətər Qətər 634 1 48 [16][86]
Kolumbiya Kolumbiya 608 6 10 [87][88]
Misir Misir[i] 576 36 121 [16]
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri 570 3 58 [89][90]
İraq İraq 547 42 143 [16][91]
Yeni Zelandiya Yeni Zelandiya 514 1 56 [16]
Əlcəzair Əlcəzair 511 31 31 [16]
Bəhreyn Bəhreyn 499 4 272 [92]
Mərakeş Mərakeş 463 26 13 [16]
Livan Livan 438 10 30 [16][93]
Litva Litva 437 7 1 [16][94]
Ermənistan Ermənistan 424 3 30 [16]
Ukrayna Ukrayna 418 9 5 [95]
Macarıstan Macarıstan 408 13 34 [16]
Latviya Latviya 347 0 1 [16][96]
Bolqarıstan Bolqarıstan 346 8 14 [97]
Andorra Andorra 334 6 5 [16][98]
Bosniya və Herseqovina Bosniya və Herseqovina 323 6 8 [99][100]
Slovakiya Slovakiya 314 0 2 [101][16]
Uruqvay Uruqvay 304 1 2 [16]
Tayvan Tayvan 298 3 39 [102][103]
Kosta-Rika Kosta-Rika 295 2 3 [104][105]
Tunis Tunis 278 8 2 [16][106]
Qazaxıstan Qazaxıstan 265 1 8 [16]
Moldova Moldova 263 2 11 [107]
Makedoniya Respublikası Şimali Makedoniya 259 6 3 [16][108]
İordaniya İordaniya 259 2 18 [16][109]
Küveyt Küveyt 255 0 67 [16][110]
San-Marino San-Marino 224 22 6 [111]
Kipr Kipr 214 5 15 [16]
Albaniya Albaniya 212 10 33 [16]
Azərbaycan Azərbaycan 209 4 15 [112]
Burkina-Faso Burkina-Faso 207 11 21 [16][113]
Vyetnam Vyetnam 188 0 25 [114]
Fransa Reunyon 183 0 1 [16]
Oman Oman 167 0 23 [115]
Farer adaları Farer adaları 159 0 70 [16]
Qana Qana 152 5 2 [16]
Malta Malta 151 0 2 [116]
Özbəkistan Özbəkistan 144 2 7 [16]
Seneqal Seneqal 142 0 27 [16]
Kot-d'İvuar Kot-d'İvuar 140 0 3 [16]
Kuba Kuba 139 3 4 [117]
Puerto-Riko Puerto-Riko 127 5 1 [16]
Bruney Bruney 126 1 34 [118]
Əfqanıstan Əfqanıstan 120 4 3 [119][120]
Venesuela Venesuela 119 2 39 [121]
Şri-Lanka Şri-Lanka 117 1 11 [16]
Honduras Honduras 110 2 3 [16][122]
Fələstin Fələstin 108 1 18 [16]
Mavriki Mavriki 107 2 0 [16]
Kamboca Kamboca 103 0 21 [123]
Qvadelupa Qvadelupa 102 2 17 [16]
Cersi Cersi 100 2 0 [16]
Nigeriya Nigeriya 97 1 3 [16][124]
Belarus Belarus 94 0 32 [125][126]
Kamerun Kamerun 94 2 2 [16]
Martinika Martinika 93 1 0 [16]
Kosovo Kosovo 91 2 1 [127][128]
Gürcüstan Gürcüstan 91 0 18 [129][130]
Monteneqro Monteneqro 85 1 0 [16][131]
Qırğızıstan Qırğızıstan 84 0 0 [16]
Boliviya Boliviya 81 1 0 [16]
Trinidad və Tobaqo Trinidad və Tobaqo 76 3 1 [16][132]
Konqo Demokratik Respublikası Konqo DR 65 6 2 [16]
Cəbəllütariq Cəbəllütariq 65 0 14 [16]
Fransa Mayotta 63 0 0 [16]
Şimali Kipr Şimali Kipr 61 1 29 [133][134]
Ruanda Ruanda 60 0 0 [16]
Lixtenşteyn Lixtenşteyn 56 0 0 [16]
Paraqvay Paraqvay 56 3 1 [135]
Quam Quam 56 1 7 [16]
Banqladeş Banqladeş 48 5 15 [16]
Aruba Aruba 46 0 1 [16]
Monako Monako 43 1 1 [136]
Men adası Men adası 42 0 0 [16]
Keniya Keniya 42 1 1 [16]
Madaqaskar Madaqaskar 39 0 0 [16]
Makao Makau 37 0 10 [16][137]
Qvatemala Qvatemala 34 1 10 [16]
Yamayka Yamayka 32 1 2 [138]
Fransa Polineziyası Fransa Polineziyası 30 0 0 [16]
Uqanda Uqanda 30 0 0 [16][139]
Zambiya Zambiya 29 0 0 [16]
Fransa Qvianası Fransa Qvianası 28 0 6 [16]
Toqo Toqo 28 1 1 [16]
Barbados Barbados 26 0 0 [16][140]
Salvador Salvador 24 0 0 [16][141]
Bermud adaları Bermud adaları 22 0 2 [16]
ABŞ Vircin adaları ABŞ Vircin adaları 21 0 0 [16]
Efiopiya Efiopiya 21 0 1 [16]
Konqo Respublikası Konqo Respublikası 19 0 0 [142]
Mali Mali 18 1 0 [16]
Niger Niger 18 1 0 [16]
Maldiv adaları Maldiv adaları 17 0 11 [16]
Qvineya Qvineya 16 0 1 [16]
Qayana Qayana 15 1 0 [16]
Yeni Kaledoniya Yeni Kaledoniya 15 0 0 [16]
Haiti Haiti 15 0 1 [143]
Cibuti Cibuti 14 0 0 [16]
Tanzaniya Tanzaniya 14 0 1 [16]
Ekvatorial Qvineya Ekvatorial Qvineya 12 0 0 [16][144]
Monqolustan Monqolustan 12 0 0 [16]
Dominika Dominika 11 0 0 [16]
Fransa Sint-Marten 11 0 0 [16]
Namibiya Namibiya 11 0 2 [16]
Baham adaları Baham adaları 11 0 1 [16][145]
Qrenlandiya Qrenlandiya 10 0 2 [16]
Myanma Myanma 10 0 0 [16]
Esvatini Esvatini 9 0 0 [146]
Qrenada Qrenada 9 0 0 [16]
Suriya Suriya 9 1 0 [16]
Surinam Surinam 8 0 0 [147]
Kayman adaları Kayman adaları 8 1 0 [16]
Seyşel adaları Seyşel adaları 8 0 0 [148]
Mozambik Mozambik 8 0 0 [16]
Kürasao Kürasao 8 1 3 [16]
Laos Laos 8 0 0 [16]
Liviya Liviya 8 0 0 [149]
Antiqua və Barbuda Antiqua və Barbuda 7 0 0 [16]
Qabon Qabon 7 1 0 [150]
Anqola Anqola 7 2 0 [16]
Zimbabve Zimbabve 7 1 0 [16]
Benin Benin 6 0 0 [16]
Vatikan Vatikan 6 0 0 [16]
Sudan Sudan 6 1 0 [16]
Eritreya Eritreya 6 0 0 [16]
Kabo-Verde Kabo-Verde 6 1 0 [16]
Sint-Marten Sint-Marten 6 0 0 [16]
Fici Fici 5 0 0 [16]
Çad Çad 5 0 0 [16]
Mərkəzi Afrika Respublikası Mərkəzi Afrika Respublikası 5 0 3 [151]
Mavritaniya Mavritaniya 5 0 0 [152]
Montserrat Montserrat 5 0 0 [16]
Nepal Nepal 5 0 1 [153][16]
Sen-Bartelemi Sen-Bertelemi 5 0 0 [16]
Liberiya Liberiya 4 0 0 [16]
Nikaraqua Nikaraqua 4 1 0 [154]
Butan Butan 4 0 0 [16]
Törks və Kaykos adaları Törks və Kaykos adaları 4 0 0 [16]
Sent-Lüsiya Sent-Lüsiya 4 0 1 [16]
Qambiya Qambiya 3 1 0 [16][155]
Somali Somali 3 0 0 [16]
Cruise ship side view.svg MS Zaandam 2 0 0 [16]
Qvineya-Bisau Qvineya-Bisau 2 0 0 [16]
Angilya Angilya 2 0 0 [16]
Şimali Marian adaları Şimali Marian adaları 2 0 0 [16]
Beliz Beliz 2 0 0 [156]
Britaniya Vircin adaları Britaniya Vircin adaları 2 0 0 [16]
Sent-Kits və Nevis Sent-Kits və Nevis 2 0 0 [16]
Sent-Vinsent və Qrenadin Sent-Vinsent və Qrenadin 1 0 1 [16]
Şərqi Timor Şərqi Timor 1 0 0 [157]
Papua-Yeni Qvineya Papua-Yeni Qvineya 1 0 0 [158]
29 mart 2020 (UTC) · Mənbə: Çin, Beynəlxalq
Qeydlər
  1. Diaqnozun qoyulduğu şəhər və ya ərazi nəzərdə tutulur. Bəzi ölkələrdə qeyd olunan diaqnozun sayı bir neçə ərazini əhatə edir.
  2. Rəsmi olaraq təsdiqlənmiş saydır. Əslində bu halların sayı daha çox ola bilər.
  3. "–" olan ərazilərdə sağalanların olmadığını bildirir.
  4. 27 fevraldan etibarən simptomlar müşahidə olunan yalnız riskli insanlar müayinə olunmuşdur.[19][20]
  5. Hubey əyalətində 12 fevral 2020-ci il tarixindən etibarən klinik diaqnoz qoyulmuş diaqnozlar və ölüm halları daxildir.
  6. İsveçrədə yoluxanların sayı daha çox olsa da, burada göstərilən rəqəm yalnız təsdiqlənmiş halların sayıdır.
  7. Norveç Xalq Sağlamlığı İnstitutu Norveçdə yoluxmuş insanların sayının bildirilən rəqəmlərdən daha çox olduğunu açıqlamışdır.[41]
  8. İngilis gəmisi olan "Diamond Princess" Yaponiya sularında üzərkən sərnişinlərin ölkə ərazisinə daxil olmağının qarşısını almaq üçün Yaponiya rəhbərliyindən karantinə alınmaqlarını tələb etmişdir. Buna görə də bu yoluxma halı nə Yaponiya, nə də Böyük Britaniya ərazisinə daxil edilib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı "beynəlxalq bir nəqliyyat" adı altında bu halı qeydə almışdır.
  9. MS River Anuket gəmisində baş verən yoluxma halları da daxildir.


Təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Siyasi[redaktə | əsas redaktə]

Çin Kommunist Partiyasının (ÇKP) mərkəzi Çindəki bölgə icra hakimiyyətilərin bir sıra nümayəndələri vəzifələrindən azad edilib. Bəzilərin fikrinə görə, bunun məqsədi ÇKP-nın başçılığını ictimai qəzəbindən qorumaq idi.[159]

İranın hakimiyyəti epidemiyanın təsirinə ağır şəkildə məruz qalıb.[160] İran Prezidenti, Həsən Ruhani açıq dünya liderlərinə ünvanladığı məktubuda yardım istəyib, ölkəsinin ABŞ sanksiyalarına görə dünya bazarlarına girişi olmadığını qeyd etmiş.[161]

Bəziləri Avropa İttifaqını İtaliyadaki epidemiyası ilə əlaqədar həmrəyliksizliyinə görə təndiq edib.[162][163][164]

Ksenofobiya[redaktə | əsas redaktə]

Virusun yayımlaması ilə Çinlilərə və başqa Şərqi Asiya əsilli insanlara qərəz və ksenofobiya bir sıra ölkələrdə,[165][166][167][168] özəlliklə Avropada, Şimali Amerikada və Asiya-Sakit okeanı bölgəsində artıb.[169] Afrikanın bəzi ölkələrində də Çinlilərə qarşı duyğuların qalxması müşahidə olunur.[170][171] Virusa məruz qalan Çinlilərə həm offlayn həm də onlayn dəstək göstərilib,[172][173][174][175] fəqət eyni zamanda, Uhan və Hubei sakinləri özlərinə qarşı bölgə əsasında diskriminasiyadan xəbər verirlər.[176][177][178] Virus başqa ölkələrə yayılmayanda, Avropadaki pandemiyanın mərkəzi olan İtaliyadan insanlar da şübhə və ksenofobiyaya məruz qalıblar.[179][180]

Müxtəlif ölkələrin, o cümlədən Malayziyanın, Yeni Zelandiyanın, Sinqapurun və Cənubi Koreyanın vətəndaşları öz hökumətlərindən Çinlilərin oraya gəlməyə qadağan etməyə tələb edən ərizələri imzalayıb.[181][182][183][184] Yaponiyada #ChineseDontComeToJapan (ing. #ÇinliYaponiyayaGəlmə) Twitter-in trendlərinə çıxıb.[185]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Coronavirus Disease (COVID-19)". Centers for Disease Control and Prevention (ingilis). 12 mart 2020. İstifadə tarixi: 18 mart 2020.
  2. 1 2 3 4 "Coronavirus Update (Live)". Worldometer. 2020. İstifadə tarixi: 16 mart 2020.
  3. 1 2 World Health Organization Coronavirus disease 2019 (COVID-19): Situation Report – 69WHO, 2020. — 10 p.
  4. "Undiagnosed pneumonia - China (HU) (01): wildlife sales, market closed, RFI Archive Number: 20200102.6866757". Pro-MED-mail. International Society for Infectious Diseases. İstifadə tarixi: 2020-01-13.
  5. Pinghui, Zhuang (2020-01-15). "Wuhan pneumonia: how search for source unfolded". South China Morning Post (ingilis). 2020-01-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-16.
  6. "Wuhan seafood market pneumonia virus isolate Wuhan-Hu-1, complete genome". NCBI Genbank. National Center for Biotechnology Information. İstifadə tarixi: 2020-01-20.
  7. Overview of novel coronavirus (2019-nCoV) - Summary of relevant conditions | BMJ Best Practice bestpractice.bmj.com.
  8. "湖北黃岡:城鐵站、火車站離開黃岡市區通道暫時關閉". www.hkcna.hk. İstifadə tarixi: 2020-01-23.
  9. hermesauto (2020-01-23). "Wuhan virus: China locks down Huanggang, imposes tough travel restrictions in 3 other cities, after Wuhan lockdown" (ingilis). The Straits Times. İstifadə tarixi: 2020-01-23.
  10. China locks down 14 cities as Wuhan coronavirus spreads
  11. Koronavirusla bağlı Azərbaycandakı vəziyyətə dair mətbuat konfransı keçiriləcək
  12. İsti hava həqiqətən Covid-19-u öldürəcəkmi? Virtual Azərbaycan
  13. Alimlər koronavirusun hansı hərarətdə fəal olduğunu açıqladı
  14. İnsanları vahiməyə salan koronavirus öz-özünə itib gedəcəkmi?
  15. ÜST Avropanı pandemiyanın episentri elan etdi
  16. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 "Coronavirus Update (Live) - Worldometer". www.worldometers.info.
  17. Johns Hopkins CSSE. "Coronavirus COVID19 (2019-nCoV)" (ArcGIS). Coronavirus COVID-19 Global Cases. İstifadə tarixi: March 16. 2020.
  18. "COVID-19/Coronavirus Real Time Updates With Credible Sources in US and Canada | 1Point3Acres". coronavirus.1point3acres.com.
  19. "Italy blasts virus panic as it eyes new testing criteria".
  20. "How Italy became the ground zero of Europe's coronavirus crisis".
  21. Dipartimento della Protezione Civile. "COVID-19 Italia - Monitoraggio della situazione". opendatadpc.maps.arcgis.com.
  22. "Ministero della Salute - Nuovo coronavirus". www.salute.gov.it (italyan). İstifadə tarixi: 22 March 2020.
  23. 截至3月21日24时新型冠状病毒肺炎疫情最新情况 (çin). National Health Commission. 22 March 2020. İstifadə tarixi: 22 March 2020.
  24. "Situación de COVID-19 en España". Instituto de Salud Carlos III (ispan).
  25. "El mapa del coronavirus en España: 638 muertos y más de 14.700 casos". RTVE (ispan).
  26. "Coronavirus El mapa del coronavirus en España: 831 muertos y más de 18.000 casos". RTVE (ispan).
  27. "Coronavirus: Interaktive Karte zeigt aktuelle Zahl der Infektionen in Deutschland, Europa und weltweit". Berliner Morgenpost (alman). İstifadə tarixi: 2020-03-13.
  28. "Coronavirus-Monitor". Berliner Morgenpost (alman). İstifadə tarixi: 2020-03-21.
  29. "Infection au nouveau Coronavirus (SARS-CoV-2), COVID-19, France et Monde". Santé publique France (fransız).
  30. gov.uk [-19) cases and risk in the UK -19) cases and risk in the UK] (#bad_url) (#bare_url_missing_title).
  31. "Current situation in Switzerland". Federal Office of Public Health.
  32. "Coronavirus in the Netherlands: the questions you want answered". Dutch News. 2020-03-12.
  33. "Actuele informatie over het nieuwe coronavirus (COVID-19)" (Dutch). RIVM. İstifadə tarixi: 2020-03-15.
  34. KCDC. "Press release". www.cdc.go.kr (koreya).
  35. "Turkey reports first coronavirus death as number of cases jumps to 98". www.dailysabah.com.
  36. "Turkey announces seven more coronavirus deaths, 293 new cases". Hurriyet Daily News. 23 March 2020.
  37. "Turkey: Coronavirus death toll climbs to 44". www.aa.com.tr.
  38. "Neuartiges Coronavirus (2019-nCov)". www.sozialministerium.at (German).
  39. "COVID-19/Coronavirus Real Time Updates With Credible Sources in US and Canada | 1Point3Acres". coronavirus.1point3acres.com. İstifadə tarixi: 16 March 2020.
  40. "Covid-19 Situation Report". Portugal: Ministry of Health.
  41. 1 2 Nilsen, Av Sondre; Skjetne, Oda Leraan; Sfrintzeris, Yasmin; Røset, Hanna Haug; Hunshamar, Carina; Fraser, Sofie; Løkkevik, Ole; breaking-avdeling, og VGs. "Corona-viruset: Slik spres Corona i Norge og verden. Kart og statistikk". VG Nett.
  42. "Notificação de casos de doença pelo coronavírus 2019 (COVID-19)". Ministry of Health (Brazil).
  43. "427 Israelis with coronavirus, cannot leave homes unless 'necessary'". İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  44. "The spread of the new coronavirus — Currently in Sweden". SVT Datajournalistik (English). Sveriges Television (Swedish Television). İstifadə tarixi: 2020-03-13.
  45. "COVID-19 | Onemocnění aktuálně od MZČR". Onemocneni-aktualne.mzcr.cz. 2020. İstifadə tarixi: 2020-03-14.
  46. "Covid-19 (Maklumat Terkini)". Ministry of Health (Malaysia).
  47. "Covid-19: 117 new cases reported, bringing total to 790". The Star Malaysia. 18 March 2020.
  48. "Latest updates on COVID-19 (Coronavirus)". Department of Health (Ireland).
  49. "Coronavirus, COVID-19". Status på COVID-19 (Danish). Sundhedsstyrelsen. 13 March 2020. İstifadə tarixi: 13 March 2020.
  50. "Følg smittespredningen af ny coronavirus". Nunatsinni Nakorsaaneqarfik (danimarka). İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  51. "Ministro de Salud confirma 201 casos de personas contagiadas de coronavirus en Chile". meganoticias (ispan) (Mar2020). meganoticias.cl. 17 March 2020. İstifadə tarixi: 17 March 2020.
  52. "Coronavirus: COVID-19". Government of Luxembourg.
  53. 1 2 "新型コロナウイルス感染症について" [About Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)] (Japanese). Ministry of Health, Labour and Welfare. İstifadə tarixi: 2020-03-17.
  54. MZ_GOV_PL (18 March 2020). "Potwierdzone przypadki dotyczą: 4 osób z woj. warmińsko-mazurskiego, 2 z woj. śląskiego i po 1 osobie z woj. podkarpackiego i świętokrzyskiego. W sumie liczba osób, które zostały zakażone koronawirusem: 246/5 (wszystkie pozytywne przypadki/w tym osoby zmarłe)" (Tweet).
  55. "Coronavirus România, INFORMAȚII OFICIALE: 217 persoane infectate, 19 vindecate și externate". Digi24.
  56. zfrmrza (19 March 2020). "Sadly, a second patient in LRH Peshawar, a 36 yr old, from Hangu, has also passed away, from the Coronavirus" (Tweet).
  57. "Информация о новой коронавирусной инфекции" (rus). Ministry of Health (Russia). 17 March 2020. İstifadə tarixi: 17 March 2020.
  58. "Информация о новой коронавирусной инфекции" (rus). Ministry of Health (Russia). 18 March 2020. İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  59. "First death from coronavirus registered in Moscow". TASS. 19 March 2020. İstifadə tarixi: 19 March 2020.
  60. COVID-19 Philippine Cases as of March 18, 2020; 10:00 am (PST) ncovtracker.doh.gov.ph, accessed 16 March 2020
  61. "Coronavirus: Thailand reports 32 new infections for total of 212". 18 March 2020.
  62. "Coronavirus: Saudi Arabia's total rises to 133 as 15 new cases reported". 17 March 2020.
  63. "Corona Virus Update". Ministry of Health (Indonesia).
  64. "Coronavirus: Indonesia reports 55 new cases, biggest daily increase, as deaths rise to 19". The Straits Times. 18 March 2020.
  65. Laurila, Salla (2020-03-16). "THL:n pääjohtaja Markku Tervahauta Ylellä: Suomessa voi olla todellisuudessa 20-30 kertaa enemmän koronaviruksen saaneita". mtvuutiset.fi (fin). İstifadə tarixi: 2020-03-23.
  66. "THL:n pääjohtaja: Sairastuneiden todellinen lukumäärä voi olla Suomessa 20–30 kertaa suurempi kuin on todettu". Yle Uutiset (fin). İstifadə tarixi: 2020-03-23.
  67. "Åland Islands confirms first coronavirus cases, recommends quarantine for visitors from Finland". Yle. 22 March 2020. İstifadə tarixi: 22 March 2020.
  68. "Coronavirus COVID-19 – Latest Updates". Finnish Institute for Health and Welfare.
  69. "COVID-19 statistics in RSA". NICD. 2020-03-18. İstifadə tarixi: 2020-03-18.
  70. https://www.in.gr/2020/03/17/greece/koronaios-enimerosi-gia-tis-teleytaies-ekselikseis-tis-pandimias/
  71. "Home - Ministry of Health and Family Welfare - GOI". mohfw.gov.in (ingilis). İstifadə tarixi: 2020-03-15.
  72. "COVID-19 á Íslandi - Tölfræði". www.covid.is (Icelandic).
  73. "Casos de Coronavirus COVID-19 en Panamá" (PDF). Ministerio de Salud de la República de Panamá (ispan).
  74. Panamá, GESE-La Estrella de. "Coronavirus en Panamá: 109 casos de Covid-19 en diez días". La Estrella de Panamá (ispan).
  75. "Minsa: Casos confirmados por coronavirus COVID-19 son 416 en Perú (Comunicado N°31)" (ispan). 24 March 2020.
  76. "Coronavirus en Perú: cantidad de contagiados sube a 395". El Comercio Perú (ispan). 23 March 2020. İstifadə tarixi: 24 March 2020.
  77. Miranda, Perla (17 March 2020). "Coronavirus México 17 de marzo. Registran 11 casos más; suman 93". El Universal (ispan). İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  78. "Updates on Covid-19 local situation". Ministry of Health (Singapore).
  79. "23 new coronavirus cases in S'pore in new high, including 17 imported". The Straits Times.
  80. "Confirman 12 casos más de coronavirus en Argentina y la cifra asciende a 68". www.lavoz.com.ar.
  81. "COVID-19". covid19.rs.
  82. "Do 14. ure 273 pozitivnih testov na novi koronavirus". RTVSLO.si (Slovenian).
  83. "Službena stranica Vlade". Croatian Institute of Public Health.
  84. "Information about Coronavirus disease COVID-19". Estonian Health Board.
  85. "Together, We Fight The Virus". www.coronavirus.gov.hk. Hong Kong: Department of Health.
  86. "Covid-19". Ministry of Public Health (Qatar).
  87. "Se registran más casos de coronavirus en el país: van 93 pacientes". El Tiempo (ispan). 18 March 2020.
  88. "Colombia registra sus dos primeros recuperados del coronavirus". redmas.com.co (ispan). 16 March 2020.
  89. "UAE announces 15 new cases of COVID-19". Wam. March 18, 2020.
  90. "Three more recoveries from coronavirus in UAE". twitter.com/mohapuae.
  91. "Coronavirus: Iraq suspends all domestic, international flights until March 24". 17 March 2020.
  92. "Covid-19 Updates". Ministry of Health (Bahrain).
  93. "LIVE: Coronavirus in Lebanon | Number of Infections, News, Resources & Guides". The961. İstifadə tarixi: 15 March 2020.
  94. "Lithuania's response to COVID-19". lietuva.lt.
  95. "Оперативна інформація про поширення коронавірусної інфекції COVID-19" (ukrayna). Ministry of Healthcare. 18 March 2020. İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  96. "SPKCentrs". Twitter.
  97. "Актуални новини". Ministry of Health (Bulgaria).
  98. "39 positius per coronavirus dels quals 12 són personal sanitari" (Catalan). 16 March 2020. İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  99. "34 cases in Bosnia and Herzegovina". klix.ba. Klix. İstifadə tarixi: 17 March 2020.
  100. "NOVI SLUČEJAVI ZARAŽENIH VIRUSOM U BIH" (bosniya). 19 March 2020.
  101. Aktuálne o koronavíruse na Slovensku www.rtvs.sk
  102. "首頁-衛生福利部疾病管制署". Taiwan Centres for Disease Control.
  103. "新增10境外移入個案,其中6人為旅行團群聚感染". Taiwan Centres for Disease Control. 17 March 2020.
  104. "Gobierno declara estado de Emergencia Nacional, impide llegada de extranjeros y se suspende lecciones en todos los centros educativos del país". www.ministeriodesalud.go.cr (ispan).
  105. "Casos confirmados COVID-19 llegan a los 50". www.ministeriodesalud.go.cr. İstifadə tarixi: 2020-03-17.
  106. "Répartition géographique des cas Coronavirus confirmés en Tunisie". www.realites.com.tn. 18 March 2020.
  107. "Republica Moldova a înregistrat primul deces cauzat de noul coronavirus". Ministerul Sănătății, Muncii și Protecţiei Sociale. 18 March 2020.
  108. "Real-time Coronavirus condition in North Macedonia". gdi.net (makedon).
  109. "40 إصابة بالفيروس في الأردن من ضمنها حال". www.almamlakatv.com. 2020-03-17. İstifadə tarixi: 2020-03-16.
  110. "تعلن ⁧#وزارة_الصحة⁩ عن تأكيد إصابة 7 حالات جديدة ب ⁧#فيروس_كورونا_المستجدّ⁩ COVID19 ليصبح الإجمالي 130 حالة". Ministry of Health via Twitter.
  111. "ISS - Istituto per la Sicurezza Sociale di San Marino". www.iss.sm.
  112. "Azərbaycanda cari vəziyyət – Koronavirus" (azərb.). İstifadə tarixi: 19 March 2020.
  113. "Coronavirus au Burkina : Le compteur passe à 15 cas confirmés". Le Faso. March 16, 2020.
  114. "COVID-19 live updates: Brunei confirms two new cases, expands travel restrictions".
  115. "#Statement No.(21) March 17 , 2020". Ministry of Health (Oman) via Twitter.
  116. "Coronavirus: Eight new cases, including three-year-old, test positive overnight".
  117. "Sitio oficial de gobierno del Ministerio de Salud Pública en Cuba" (ispan).
  118. "COVID-19 live updates: Brunei confirms two new cases, expands travel restrictions".
  119. "Afghanistan's coronavirus cases jump to 22". MENAFN. 16 March 2020.
  120. "Afghanistan- Herat discharges first recovered coronavirus patient". MENAFN. 14 March 2020.
  121. "Vicepresidenta Rodríguez confirma 3 nuevos casos de Covid-19 en el país". Ministerio del Poder Popular para la Salud (ispan).
  122. "Confirman tres nuevos casos de coronavirus, aumentando a 6 los contagiados en Honduras". Radio America. March 15, 2020.
  123. "Health Ministry: COVID-19 Tally Rises To 35; More Than 1,000 Tests Conducted". VOA (ingilis). 18 March 2020. İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  124. Atoyebi, Olufemi (13 March 2020). "UPDATED: Nigerian who tested positive for coronavirus now negative". The Punch. İstifadə tarixi: 15 March 2020.
  125. "Ситуация с коронавирусной инфекцией расценивается, как контролируемая". minzdrav.gov.by (rus). 18 March 2020. İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  126. "В Беларуси зафиксирован 51 случай коронавируса". minzdrav.gov.by (rus). 18 March 2020. İstifadə tarixi: 18 March 2020.
  127. Edhe katër të diagnostikuar me koronavirus në Kosovë koha.net, accessed 15 March 2020
  128. "Rritet në 31 numri i të prekurve me coronavirus në Kosovë" (Albanian). Telegrafi. 22 March 2020.
  129. ხშირად დასმული კითხვები: stopcov.ge
  130. "Number of coronavirus cases increases to 38 in Georgia". Interpressnews. 18 March 2020.
  131. "Novih 18 slučajeva koronavirusa u Crnoj Gori". Klix.ba (bosniya). İstifadə tarixi: 24 March 2020.
  132. "Trinidad and Tobago COVID-19 (Novel Coronavirus) Update # 29". Government of the Republic of Trinidad and Tobago.
  133. "KKTC'de corona virüs vaka sayısı 7'ye yükseldi". www.hurriyet.com.tr.
  134. "KKTC'de korona virüsü vaka sayısı 40'a yükseldi". www.timeturk.com.tr (türk).
  135. "CONTADOR OFICIAL COVID-19 EN PARAGUAY". Ministry of Public Health and Social Welfare (Paraguay).
  136. "Serge Telle tests positive for Covid-19".
  137. "Macao confirms 13th COVID-19 case". 18 March 2020.
  138. themohwgovjm (18 March 2020). "#COVID19 Update: Jamaica now has 13 confirmed cases of COVID-19. Here's our Dashboard with Jamaica's situation as at Tuesday, March 17, 2020; 9 p.m." (Tweet).
  139. MinofHealthUG (21 March 2020). "Uganda confirms 1st case of COVID-19" (Tweet).
  140. "Barbados confirms first two COVID-19 cases". Stabroek News. 17 March 2020. İstifadə tarixi: 17 March 2020.
  141. https://www.laprensagrafica.com/elsalvador/EN-VIVO-El-Salvador-confirma-primer-caso-de-COVID-19-20200318-0064.html
  142. "Congo Republic confirms first coronavirus case -government". 15 March 2020.
  143. "Un 7ème cas testé positif au coronavirus en Haïti". Juno7. 24 March 2020.
  144. "Equatorial Guinea announces first coronavirus case". Deccan Herald. 14 March 2020. İstifadə tarixi: 15 March 2020.
  145. Gooding, Kerri (15 March 2020). "Bahamas first confirmed coronavirus patient has no travel history". Loop News Barbados. İstifadə tarixi: 16 March 2020.
  146. EswatiniGovern1. "Eswatini Government (@EswatiniGovern1) on Twitter". Mobile.twitter.com. İstifadə tarixi: 2020-03-14.
  147. "Suriname confirms first coronavirus case, authorities will close borders". Reuters (ingilis). 2020-03-13. İstifadə tarixi: 2020-03-13.
  148. "Seychelles and COVID-19: Travel ban on Europeans; 4th case reported". Seychelles News Agency.
  149. "Libya confirms first coronavirus case amid fear over readiness". 2020-03-23.
  150. "Ghana, Gabon confirm first cases of coronavirus". Reuters (ingilis). 2020-03-13. İstifadə tarixi: 2020-03-13.
  151. "Central African Republic confirms first coronavirus case -WHO". 15 March 2020.
  152. Mauritania confirms first coronavirus case www.reuters.com, accessed 14 March 2020
  153. "One more case of coronavirus confirmed in Nepal". The Himalayan Times. 23 March 2020.
  154. "Confirman segundo case de Covid-19 en Nicaragua". La Prensa (ispan). 20 March 2020.
  155. "Gambia confirms first COVID-19 case". Xinhua. 18 March 2020. İstifadə tarixi: 17 March 2020.
  156. "Ministry of Health Announces First Case of COVID-19". Ministry of Health (Belize). 23 March 2020. İstifadə tarixi: 23 March 2020.
  157. "East Timor confirms first case of coronavirus: health ministry". Reuters. 21 March 2020. İstifadə tarixi: 21 March 2020.
  158. "PNG's first imported Covid-19 case". Loop PNG. 20 March 2020.
  159. Bostock, Bill (13 February 2020). "China sacked a brace of top officials in Hubei province, likely in a move to protect Xi Jinping from people's anger over the coronavirus outbreak". Business Insider. İstifadə tarixi: 26 February 2020.
  160. Cunningham, Erin. "Coronavirus pummels Iran leadership as data show spread is far worse than reported". The Washington Post. İstifadə tarixi: 15 March 2020.
  161. "U.S. sanctions 'severely hamper' Iran coronavirus fight, Rouhani says". Reuters. 14 March 2020.
  162. "Italy criticises EU for being slow to help over coronavirus epidemic". The Guardian. 11 March 2020.
  163. "Italy criticizes EU for not responding its call for help, 'only China responded bilaterally'". CGTN News. China Global Television Network. 12 March 2020.
  164. "The EU Is Abandoning Italy in Its Hour of Need". Foreign Policy. 14 March 2020.
  165. Somvichian-Clausen, Austa (30 January 2020). "The coronavirus is causing an outbreak in America—of anti-Asian racism". The Hill. 1 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 February 2020.
  166. Ma, Alexandra; McLaughlin, Kelly (2 February 2020). "The Wuhan coronavirus is causing increased incidents of racism and xenophobia at college, work, and supermarkets, according to Asian people". Business Insider. 2 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 February 2020.
  167. Pitrelli, Stefano; Noack, Rick (31 January 2020). "A top European music school suspended students from East Asia over coronavirus concerns, amid rising discrimination". The Washington Post. 3 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 February 2020.
  168. Burton, Nylah (7 February 2020). "The coronavirus exposes the history of racism and "cleanliness"". Vox. 7 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 February 2020.
  169. "Fears of new virus trigger anti-China sentiment worldwide". The Korea Times. 2 February 2020.
  170. "Coronavirus fuels anti-Chinese discrimination in Africa". Deutsche Welle. 19 February 2020.
  171. "Chinese industrial workers subject to mandatory coronavirus isolation in Ethiopia". Panapress.com. 28 February 2020.
  172. "Coronavirus: Tales of solidarity from China's virus-hit Wuhan". BBC News Online. 28 January 2020. İstifadə tarixi: 11 February 2020.
  173. Zang, Phoebe (3 February 2020). "How Taylor Swift's Chinese fans are helping fight the coronavirus". The Star. İstifadə tarixi: 15 February 2020.
  174. "How Residents in Wuhan Are Coping With Coronavirus (3:18 minutes in)". The New York Times. 4 February 2020. İstifadə tarixi: 15 February 2020 – YouTube vasitəsilə.
  175. Wei Lin, Lee (24 January 2020). "This Chinese Actor Cheered on a Terrified Wuhan Doctor; His Fans Then Raised Funds for the City". Today. İstifadə tarixi: 15 February 2020.
  176. "Life under lockdown: Young people in Wuhan tell their coronavirus stories". Dazed. 6 February 2020. İstifadə tarixi: 8 March 2020.
  177. Sieren, Frank (7 February 2020). "Sieren's China: Coronavirus — an epidemic of rumors". Deutsche Welle.
  178. "China, desperate to stop coronavirus spread, turns neighbor against neighbor". The Economic Times. 4 February 2020. İstifadə tarixi: 16 February 2020.
  179. "Italy Shows Just How Crazy Coronavirus Panic Can Get". The Daily Beast. 29 February 2020.
  180. "Italians Are Being Treated as a Risk Abroad Over Coronavirus". The Wall Street Journal. 28 February 2020.
  181. Solhi, Farah (26 January 2020). "Some Malaysians calling for ban on Chinese tourists". New Straits Times. 27 January 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 February 2020.
  182. "Calm urged as anti-Chinese sentiment felt in New Zealand". The New Zealand Herald. 6 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 February 2020.
  183. della Cava, Marco; Lam, Kristin. "Coronavirus is spreading. And so is anti-Chinese sentiment and xenophobia". USA Today. 3 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 February 2020.
  184. "Not Enough Doctors in Daegu: As Virus Cases Rise, South Korea's Response Is Criticized". The Wall Street Journal. 24 February 2020.
  185. Kim, Sarah. "As The Coronavirus Spreads, So Does Racism – Both Against And Within Asian Communities". Forbes. 2 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 February 2020.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]