COVID-19 koronavirus pandemiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
COVID-19 koronavirus pandemiyası
COVID-19 Outbreak World Map.svg
Yoluxma halı təsdiqlənmiş ölkələrin xəritəsi

     10,000+ yoluxma halı      1,000–9,999 yoluxma halı      100–999 yoluxma halı      10–99 yoluxma halı      1-9 yoluxma halı

     Yoluxma halı təsdiqlənməyib
COVID-19 Outbreak World Map per Capita.svg
Adambaşına görə yoluxma halı təsdiqlənmiş ölkələrin xəritəsi

     >1 yoluxma halı (hər 10,000 nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 100,000 nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 1 milyon nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 10 milyon nəfərə görə)      1–10 yoluxma halı (hər 100 milyon nəfərə görə)

     Yoluxma halı təsdiqlənməyib
COVID-19 pandemic.jpg
Xəstəlik COVID-19
Səbəbi SARS-CoV-2
Yer Qlobal; hazırkı episentri: Avropa
İlk qarşılaşma Uhan, Hubey, Çin[1]
30°37′11″ şm. e. 114°15′28″ ş. u.
Tarix 1 dekabr 2019–indiyə kimi
(7 ay, 1 həftə)
Statistika
Yoluxma sayı 12.294.117[2]
Aktiv hallar 4.976.653[2]
Ölüm sayı 555.531[2]
Sağalanların sayı 6.761.933[2]
Ərazi 188[2]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Yeni tipli pnevmoniya COVID-19, 2019-nCoV koronavirusu pandemiyası2019-cu ilin dekabr ayının ortalarında, Çinin mərkəzi Hubey əyalətinin Uhan şəhərində yerli Huanan ət və dəniz məhsulları bazarı ilə əlaqəli yerli sakinlərdə naməlum mənşəli pnevmoniya xəstəliyinin ilk aşkar olunması ilə başladı. 31 dekabr 2019-cu ildə Çin hakimiyyəti naməlum pnevmoniyanın başlaması barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına məlumat verdi.

Sonradan, Çin alimləri yeni koronavirus2019-nCoV ayırd edərək onun genomunun genetik ardıcıllığını təyin etdilər. Virus, şiddətli kəskin tənəffüs sindromuna səbəb olan SARS-CoV virusuna (atipik pnevmoniya kimi də tanınır) ən azı 70% genetik ardıcıllıqla bənzəyir[3][4][5]. Yeni koronavirusun inkubasiya dövrü 2 gündən 10 günə qədər davam edir[6] və son məlumatlara görə, xəstəlik simptomların başlamazdan əvvəl yoluxucu olur.

22 yanvar tarixindən etibarən Uhanda karantin rejimi tətbiq edilməyə başlandı. 24 yanvar tarixindən etibarən Uhana bitişik olan Huanqan, Eçjou, Çibi və Çjitsyan şəhər rayonlarına da karantin tətbiq edildi[7][8]. Ümumilikdə 14 şəhərdən gediş məhduddur[9]. Virus Çindəki bütün əyalət səviyyəsində inzibati vahidlərdə qeydə alınıb.

Yanvarın 30-da ÜST-ün Fövqəladə Komitəsinin iclasında, yeni koronavirusun yayılması beynəlxalq narahatlıq yaradan ictimai səhiyyə təcili vəziyyəti kimi qəbul edildi. İyulun 2-nə olan məlumata görə dünyada koronavirus infeksiyasına indiyədək yoluxanların sayı 10,6 milyon nəfərə çatıb. Bunların 5,18 milyon nəfəri sağalıb, 516,000 nəfəri isə ölüb.[10] Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) fevralın 11-də infeksiyanın adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.[11]

Xronologiya[redaktə | əsas redaktə]

2019-nCoV koronavirusunun yayılması 12 yanvar — 29 fevral tarixləri arasında.

Araşdırılması[redaktə | əsas redaktə]

Rəsmi olaraq, SARS-CoV-2 adlandırılan Covid-19-a səbəb olan virus təzə olduğundan onun haqqında hər hansı etibarlı məlumat yoxdur. Covid-19-a yoluxma hallarının baş verdiyi dünyanın 500 bölgəsində hava şəraitini müqayisə edən dərc olunmamış bir analiz virusun yayılma sürətinin temperatur, külək sürəti və nisbi rütubət ilə əlaqəli olmasını ehtimal etməyə əsas verir. Covid-19-un mövsümi xarakter daşıma ehtimalına işarə edən bəzi məlumatlar da var. Yeni xəstəliyin dünyada yayılmasından görünür ki, virus soyuq və quru hava şəraitinə üstünlük verir. Digər bir dərc olunmamış tədqiqat işində də yüksək temperaturlu iqlimlə Covid-19 hallarının aşağı düşməsi arasında bir əlaqəyə diqqət yetirilib, amma bu da qeyd olunub ki, təkcə yüksək hava temperaturu xəstəliyin qlobal miqyasda dəyişgənliyinə həlledici təsir göstərə bilməz. Tədqiqatçılara görə, Covid-19 üçün ən az uyğun gələn iqlim şəraiti dünyanın tropik bölgələrində ola bilər.

Bu pandemiya bir çox hallarda daha adi sayıla bilən virusların mövsümi yayılma qaydalarına uyğun yayılmır. Məsələn, qripə yoluxma hallarının əksəriyyəti qış dövründə baş versə də, ispan qripi yay aylarında ən yüksək həddə çatır. Koronaviruslar "zərfləşmiş viruslar " ailəsinə aiddir. Onlar qoşa lipid örtüyündən ibarət olan yağlı bir membrana bükülmüş haldadır və həmin membrana tacabənzər zülallar taxılmış vəziyyətdədir. Latınca tac "corona" olduğundan, bu növ viruslara koronavirus adı verilib. Digər zərfli viruslar üzərində aparılan tədqiqatlar göstərib ki, bu cür yağlı örtüyə malik viruslar belə örtüyü olmayanlarla müqayisədə istiyə daha çox həssasdır. Soyuqda həmin yağlı örtük rezinə bənzər bir hala gəlir, bişmiş ətin yağı kimi, soyuduqca daha çox bərkiyir və beləliklə, virusun bədən xaricində daha uzun müddət qalmasına imkan verir. Zərərli virusların əksəriyyəti bunun nəticəsində güclü mövsümi asılılığa malikdir. Tədqiqatlar artıq göstərib ki, Sars-Cov-2 virusu 21-23 °C temperatur dərəcələrində və 40% nisbi rütubətdə plastik və polad kimi sərt səthlərdə 72 saata qədər qala bilər.

Lakin tropik bölgələrdə də xeyli sayda yoluxma halları olub. Bu yaxınlarda Harvard Tibb Məktəbinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılmış virusun Asiyada yayılmasının təhlili göstərib ki, bu pandemik koronavirusun hava şəraitindən asılılığı bir çoxlarının ümid etdiyindən daha az olacaq. Onlar Çinin müxtəlif iqlim zonalarına aid bölgələrində koronavirusun yayılma sürətini təhlil edərək belə qənaətə gəliblər ki, yaz və yayda temperatur və rütubətin artması bu infeksiyaya yoluxma hallarının azalmasına gətirib çıxarmayacaq. Onlar xəstəliyin nəzarətdən çıxmaması üçün ictimai səhiyyənin işə qarışmasının vacib olduğunu vurğulayırlar.[12]

Alimlərin gəldiyi qənaətə görə 4 dərəcə radələrindəki hərarətdə koronavirus sabit vəziyyətdə qalaraq dezinfeksiya aparılmadığı halda 14 gündən sonra fəallığı azalmağa başlayır. Halbuki 70 dərəcədən artıq hərarətdə 5 dəqiqə ərzində fəalsızlaşır. Kağız üzərində üç saatdan sonra aşkarlanan koronavirus paltar və emal olunmuş taxta üzərində iki günədək, şüşə üzərində 4 günədək, plastik üzərində də 7 günədək qalır. Həmçinin tibbi maskaların üz tərəfində də koronavirusun 7 günədək qalmaq iqtidarında olduğu, ona görə də maskaların ciddi dezinfeksiyasının vacib olduğu vurğulanır.[13]

+ Ölkələr və ərazilər üzrə COVID-19 koronavirus pandemiyası
Ölkə və ərazi [a] Yoluxanlar[b] Ölümlər Sağal.[c] İst.
188 11.797.213 543.595 6.415.379
ABŞ ABŞ 3.366.515 137.191 988.656 [14]
Braziliya Braziliya 1.866.176 72.151 1.213.512 [15][16]
Hindistan Hindistan 878.254 23.174 553.470 [17]
Rusiya Rusiya 727.162 11.335 501.061 [18]
Peru Peru 326.326 11.870 242.474 [19][20]
Çili Çili 315.041 6.979 283.902 [21]
Böyük Britaniya Böyük Britaniya 289.603 44.819 [22][23]
Meksika Meksika 299.750 35.006 184.764 [24][25]
İspaniya İspaniya 253.908 28.403 150.376 [26]
İran İran 257.303 12.829 219.993 [27]
İtaliya İtaliya[d] 243.061 34.954 194.928 [30][31]
Pakistan Pakistan 248.872 5.197 156.700 [32]
Səudiyyə Ərəbistanı Səudiyə Ərəbistanı 232.259 2.779 167.138 [33]
Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika 276.242 4.079 134.874 [34]
Türkiyə Türkiyə 212.993 5.323 194.515 [35]
Almaniya Almaniya 199.950 9.134 184.622 [36][37]
Fransa Fransa 170.752 30.004 78.388 [38]
Banqladeş Banqladeş 183.695 2.352 93.614 [39]
Kolumbiya Kolumbiya 150.445 5.307 63.451 [40]
Kanada Kanada 107.590 8.783 71.467 [41]
Qətər Qətər 103.598 147 99.743 [42]
Çin Çin (materik)[e] 83.602 4.634 78.648 [43]
Argentina Argentina 100.166 1.845 42.681 [44][45]
Misir Misir[f] 80.235 3.702 23.274 [46]
İsveç İsveç 74.898 5.526 [47]
İndoneziya İndoneziya 75.699 3.606 35.638 [48]
İraq İraq 72.460 2.960 41.380 [49]
Belarus Belarus 64.932 464 55.380 [50]
Ekvador Ekvador 67.870 4.983 5.900 [51][52]
Belçika Belçika 62.357 9.781 17.179 [53]
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri 54.854 333 45.140 [54]
Niderland Niderland[55] 50.840 6.136 [56]
Küveyt Küveyt 54.894 390 44.610 [57]
Ukrayna Ukrayna 53.521 1.383 26.118 [58]
Qazaxıstan Qazaxıstan 58.253 375 33.814 [59]
Filippin Filippin 56.259 1.534 16.046 [60][61]
Oman Oman 56.015 257 36.908 [62]
Sinqapur Sinqapur 49.429 26 42.285 [63][64]
Portuqaliya Portuqaliya 46.512 1.660 30.907 [65]
Boliviya Boliviya 48.187 1.807 14.843 [66]
Panama Panama 43.257 863 21.426 [67][68]
Dominikan Respublikası Dominikan Respublikası 44.532 897 21.459 [69]
Polşa Polşa 37.891 1.571 26.048 [70][71]
Əfqanıstan Əfqanıstan 34.366 994 21.135 [72]
İsveçrə İsveçrə[g] 32.690 1.686 29.400 [73][74]
İsrail İsrail 38.670 362 19.008 [75]
Bəhreyn Bəhreyn 32.039 104 27.213 [76]
Nigeriya Nigeriya 31.323 709 12.795 [77]
Rumıniya Rumıniya 32.079 1.871 23.613 [78]
Ermənistan Ermənistan 31.392 559 19.419 [79]
İrlandiya İrlandiya 25.628 1.746 23.349 [80]
Honduras Honduras 27.053 750 2.850 [81][82]
Qvatemala Qvatemala 27.619 1.139 4.024 [83]
Azərbaycan Azərbaycan 22.990 292 14.093 [84]
Qana Qana 23.463 129 18.622 [85]
Yaponiya Yaponiya 20.174 980 17.331 [86]
Avstriya Avstriya 18.897 708 16.952 [87]
Moldova Moldova 18.924 635 12.188 [88]
Serbiya Serbiya 17.728 370 13.064 [89]
Əlcəzair Əlcəzair 18.712 1.004 13.375 [90][91]
Nepal Nepal 16.649 35 8.011 [92][93]
Mərakeş Mərakeş 15.328 243 11.827 [94]
Kamerun Kamerun 14.916 359 11.525 [95][96]
Cənubi Koreya Cənubi Koreya 13.479 289 12.204 [97]
Danimarka Danimarka 12.946 609 12.077 [98]
Çexiya Çexiya 13.174 352 8.247 [99]
Kot-d'İvuar Kot-d'İvuar 12.052 81 6.080 [100]
Özbəkistan Özbəkistan 13.193 61 7.852 [101]
Norveç Norveç[h] 8.974 252 8.138 [102]
Malayziya Malayziya 8.718 122 8.519 [103]
Avstraliya Avstraliya 9.797 108 7.728 [104]
Finlandiya Finlandiya[105][106] 7.279 329 6.800 [107]
Şimali Makedoniya Şimali Makedoniya 7.975 376 4.080 [108][109]
Qırğızıstan Qırğızıstan 9.910 125 3.236 [110]
Bolqarıstan Bolqarıstan 7.175 267 3.311 [111]
Bosniya və Herseqovina Bosniya və Herseqovina 6.402 216 3.037 [112]
Lüksemburq Lüksemburq 4.777 110 4.056 [113]
Macarıstan Macarıstan 4.247 595 3.073 [114]
Yunanıstan Yunanıstan 3.732 193 1.374 [115]
Tailand Tayland 3.217 58 3.088 [116]
Kosta-Rika Kosta-Rika 6.845 26 2.110 [117]
Xorvatiya Xorvatiya 3.532 117 2.377 [118]
Albaniya Albaniya 3.278 85 1.875 [119]
Kuba Kuba 2.413 86 2.249 [120]
Estoniya Estoniya 2.014 69 1.895 [121]
İslandiya İslandiya 1.886 10 1.859 [122]
Litva Litva 1.861 79 1.569 [123]
Puerto-Riko Puerto-Riko 2.351 159 840 [124][125]
Sloveniya Sloveniya 1.803 111 1.384 [126][127]
Honkonq Honkonq 1.470 7 1.214 [128]
Yeni Zelandiya Yeni Zelandiya 1.193 22 1.147 [129]
Slovakiya Slovakiya 1.893 28 1.493 [130]
Tunis Tunis 1.240 50 1.067 [131]
Latviya Latviya 1.173 30 1.019 [70][132]
Andorra Andorra 855 52 803 [133]
Kipr Kipr 1.013 19 839 [134]
Livan Livan 2.082 36 1.402 [135]
Uruqvay Uruqvay 985 29 886 [136]
Niger Niger 1.099 68 978 [137]
Burkina-Faso Burkina-Faso 1.020 53 862 [138][139]
Cruise ship side view.svg Diamond Princess[i] 712 14 653 [140][141]
Cersi Cersi 325 15 304 [142]
Tayvan Tayvan 451 7 438 [143]
Malta Malta 674 9 658 [144]
İordaniya İordaniya 1.173 10 986 [145]
San-Marino San-Marino 699 42 656 [146]
Mavriki Mavriki 342 10 330 [147]
Fələstin Fələstin 5.551 27 536 [148]
Kosovo Kosovo 4.307 94 2.095 [149]
Seneqal Seneqal 7.882 60 5.311 [150]
Monteneqro Monteneqro 1.164 23 325 [151]
Vyetnam Vyetnam 370 0 350 [152]
Gürcüstan Gürcüstan 981 15 851 [153]
Qvineya Qvineya 5.969 37 4.732 [154][155]
Konqo Demokratik Respublikası Konqo DR 7.905 189 3.513 [156]
Men adası Men adası 336 24 312 [157]
Cibuti Cibuti 4.968 56 4.689 [158]
Şri-Lanka Şri-Lanka 2.454 11 1.980 [159]
Keniya Keniya 10.105 185 2.881 [160]
Fransa Mayotta 196 3 59 [161]
Farer adaları Farer adaları 188 0 188 [162]
Venesuela Venesuela 8.803 83 2.671 [163]
Martinika Martinika 155 6 50 [161]
Qvadelupa Qvadelupa 143 8 67 [161]
Bruney Bruney 141 3 138 [164][165]
Paraqvay Paraqvay 2.736 20 1.256 [166]
Quam Quam 310 5 202 [14][167]
Cəbəllütariq Cəbəllütariq 179 0 176 [168]
Salvador Salvador 9.142 249 5.435 [169]
Kamboca Kamboca 156 0 133 [170]
Ruanda Ruanda 1.252 3 635 [171][172]
Trinidad və Tobaqo Trinidad və Tobaqo 133 8 117 [173]
Madaqaskar Madaqaskar 4.143 34 2.183 [174]
Mali Mali 2.404 121 1.650 [175]
Şimali Kipr Şimali Kipr 113 4 104 [176]
Monako Monako 108 4 95 [177]
Aruba Aruba 105 3 99 [178]
Fransa Qvianası Fransa Qvianası 86 0 51 [161]
Lixtenşteyn Lixtenşteyn 84 1 81 [179][180]
Toqo Toqo 710 15 494 [181]
Efiopiya Efiopiya 7.120 124 2.430 [182][183]
Yamayka Yamayka 753 10 603 [184][185]
Barbados Barbados 98 7 90 [186]
Konqo Respublikası Konqo Respublikası 2.028 47 589 [187][188]
Kayman adaları Kayman adaları 201 1 194 [189]
Uqanda Uqanda 1.006 0 938 [190][191]
Fransa Polineziyası Fransa Polineziyası 62 0 60 [192]
ABŞ Vircin adaları ABŞ Vircin adaları 144 6 81 [193]
Sint-Marten Sint-Marten 78 15 63 [194]
Liberiya Liberiya 963 47 400 [195]
Bermud adaları Bermud adaları 150 9 137 [196]
Qabon Qabon 5.942 46 3.004 [197]
Baham adaları Baham adaları 108 11 89 [198]
Makao Makau 46 0 45 [199]
Qayana Qayana 297 17 154 [200]
Zambiya Zambiya 1.895 42 1.348 [201][202]
Myanma Myanma 326 6 256 [203]
Qvineya-Bisau Qvineya-Bisau 1.842 26 773 [204]
Benin Benin 1.285 23 333 [205]
Eritreya Eritreya 215 0 56 [206]
Haiti Haiti 6.617 135 2.590 [207]
Tanzaniya Tanzaniya [208][209]
Suriya Suriya 394 16 126 [210]
Liviya Liviya 1.342 38 307 [211][212]
Somali Somali 3.038 92 1.209 [213]
Antiqua və Barbuda Antiqua və Barbuda 74 3 57 [214]
Mozambik Mozambik 1.111 9 344 [215]
Ekvatorial Qvineya Ekvatorial Qvineya 3.071 51 842 [216]
Maldiv adaları Maldiv adaları 2.617 13 2.238 [217]
Sudan Sudan 10.204 649 5.277 [218]
Anqola Anqola 458 23 117 [219]
Laos Laos 19 0 19 [220]
Yeni Kaledoniya Yeni Kaledoniya 21 0 21 [221]
Çad Çad 874 74 789 [222]
Dominika Dominika 18 0 18 [223]
Namibiya Namibiya 785 1 26 [224][225]
Monqolustan Monqolustan 227 0 195 [226]
Fici Fici 26 0 18 [227]
Sent-Lüsiya Sent-Lüsiya 22 0 19 [228][229]
Kürasao Kürasao 25 1 24 [230]
Qrenada Qrenada 23 0 23 [231][232]
Esvatini Esvatini 1.257 13 633 [233]
Zimbabve Zimbabve 942 13 320 [234][235]
Botsvana Botsvana 399 1 38 [236]
Beliz Beliz 37 2 20 [237]
Malavi Malavi 2.364 38 557 [238]
Sent-Vinsent və Qrenadin Sent-Vinsent və Qrenadin 29 0 29 [239][240]
Sent-Kits və Nevis Sent-Kits və Nevis 17 0 15 [241]
Qrenlandiya Qrenlandiya 13 0 13 [242]
Seyşel adaları Seyşel adaları 100 0 11 [243]
Şimali Marian adaları Şimali Marian adaları 30 2 19 [244]
Surinam Surinam 741 18 495 [245]
Syerra-Leone Syerra-Leone 1.635 63 1.154 [246][247]
Aland adaları 9 0 0 [248]
Cruise ship side view.svg MS Zaandam 13 4 [249][250]
Qambiya Qambiya 64 3 34 [251]
Montserrat Montserrat 12 1 10 [252]
Nikaraqua Nikaraqua 2.846 91 1.750 [70][253]
Törks və Kaykos adaları Törks və Kaykos adaları 72 2 12 [254]
Mərkəzi Afrika Respublikası Mərkəzi Afrika Respublikası 4.259 53 1.142 [255]
Vatikan Vatikan 12 0 12 [256]
Kabo-Verde Kabo-Verde 1.591 19 732 [257]
Mavritaniya Mavritaniya 5.203 146 2.111 [258]
Sen-Bartelemi Sen-Bertelemi 6 0 4 [161]
Qərbi Saxara Qərbi Saxara 6 0 0 [161]
Qondarma Dağlıq Qarabağ 5 0 0 [259]
Butan Butan 84 0 76 [260]
Burundi Burundi 191 1 118 [261]
Folklend adaları Folklend adaları 13 0 13 [262]
San-Tome və Prinsipi San-Tome və Prinsipi 727 14 284 [263]
Cənubi Sudan Cənubi Sudan 2.021 38 333 [264][265]
Angilya Angilya 3 0 3 [266]
Britaniya Vircin adaları Britaniya Vircin adaları 8 1 7 [267]
Niderland Karib Niderlandı 3 0 0 [161]
Somalilend 2 0 0 [268][269]
Sint-Estatius 2 0 0 [270][271]
Papua-Yeni Qvineya Papua-Yeni Qvineya 11 0 8 [272]
Şərqi Timor Şərqi Timor 24 0 24 [273]
Fransa San-Pyer və Mikelon 1 0 0 [274]
Quantanamo 1 0 0 [275]
Abxaziya 38 1 35 [276]
Saba 1 0 0 [277]
Yəmən Yəmən 1.380 364 630 [278]
Qeydlər
  1. Diaqnozun qoyulduğu şəhər və ya ərazi nəzərdə tutulur. Bəzi ölkələrdə qeyd olunan diaqnozun sayı bir neçə ərazini əhatə edir.
  2. Rəsmi olaraq təsdiqlənmiş saydır. Əslində bu halların sayı daha çox ola bilər.
  3. "–" olan ərazilərdə sağalanların olmadığını bildirir.
  4. 27 fevraldan etibarən simptomlar müşahidə olunan yalnız riskli insanlar müayinə olunmuşdur.[28][29]
  5. Hubey əyalətində 12 fevral 2020-ci il tarixindən etibarən klinik diaqnoz qoyulmuş diaqnozlar və ölüm halları daxildir.
  6. MS River Anuket gəmisində baş verən yoluxma halları da daxildir.
  7. İsveçrədə yoluxanların sayı daha çox olsa da, burada göstərilən rəqəm yalnız təsdiqlənmiş halların sayıdır.
  8. Norveç Xalq Sağlamlığı İnstitutu Norveçdə yoluxmuş insanların sayının bildirilən rəqəmlərdən daha çox olduğunu açıqlamışdır.[102]
  9. İngilis gəmisi olan "Diamond Princess" Yaponiya sularında üzərkən sərnişinlərin ölkə ərazisinə daxil olmağının qarşısını almaq üçün Yaponiya rəhbərliyindən karantinə alınmaqlarını tələb etmişdir. Buna görə də bu yoluxma halı nə Yaponiya, nə də Böyük Britaniya ərazisinə daxil edilib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı "beynəlxalq bir nəqliyyat" adı altında bu halı qeydə almışdır.


Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Yoluxma[redaktə | əsas redaktə]

Virus, insandan insana, nəfəs vasitəsilə bədənə daxil olan virusları ehtiva edən hava damlaları ilə ötürülür. Xəstəliyin heç bir simptom olmadan insandan insana keçə biləcəyi barədə araşdırmalar mövcuddur, məsələn, Almaniyada ilk yoluxma baş verib. Bu kimi simptomlar olmadan ötürülmə hallarının nə qədər epidemiya yayılması bilinmir, əgər oynadığı rol böyük olarsa, epidemiyanı idarə etməyi çətinləşdirəcəkdir.

Molekulyar quruluş[redaktə | əsas redaktə]

Viruslar çox kiçik və az miqdarda atomlardan ibarət olduğu və unikal RNT protein molekulu olduğu üçün bu gün canlı və ya cansız bir qavrayışın olub olmadığı bilinmir. Buna görə onların dərsləri patrikul olaraq adlanır. Heç bir maddələr mübadiləsi olmur, hüceyrənin xaricində kristallaşaraq və cansız yaşayır, hüceyrə içərisindəki RNT-ni tərk edərək hüceyrə içərisinə çıxaraq hüceyrələrin nüsxələrini çıxarır, hüceyrə partlayır, yeni istehsal edilən viruslar digər hüceyrələrə təsir göstərir. 1 COVID-19 diametri 100 mm, diametri 1500 atom, cəmi 200 milyon atomlardan ibarətdir. Viruslar o qədər kiçikdir ki, çox az sayda atomdan ibarətdir. Bİr şəxs asqırarkən onun kiçik bir damlasının içərisində trilyonlarla virus vardır.

Göstəriciləri[redaktə | əsas redaktə]

Xəstəlik yüksək atəş, öskürək və 2-27 günlük bir inkubasiya dövründən sonra qəfil başlayan nəfəs darlığı ilə xarakterizə olunur. Bəzi xəstələrdə boğaz ağrısı və axan burun da var idi. Xəstəlik ümumiyyətlə orta və ağır bir klinik gedişat göstərir. Xəstəliyin ağırlaşmaları ağır sətəlcəm, septik şok, kəskin tənəffüs çətinliyi sindromu (ARDS), çoxsaylı orqan çatışmazlığı və ölüm kimi bildirilmişdir.

Statistika[redaktə | əsas redaktə]

Bu virus ölümcül olsa da, ona yoluxmuş əksəriyyətdə yalnız yumşaq simptomlar müşahidə olunur və bu şəxslər xəstəlikdən tam sağalırlar. Yoluxmaların 80 faizində simptomlar zəif olur. Çində fevralın 11-dək qeydə alınmış 44672 yoluxmanın 36 minindən çoxunda, yəni 80 faizində xəstəlik yüngül keçib. Xəstəliyin şiddətinə görə daha iki qrup var: sərt və kritik. İndiyədək bu virusa yoluxanların 14 faizində simptomlar sərt və yalnız 5 faizində kritik olub. Xəstəliyin orta ölümcüllük faizi Çində 2,3 faizdir. Alimlərin fikrincə, Çinin Hubey vilayətindəki 2,9 faiz ölümcüllük göstəricisi şişirdib. Çinin qalan hissələrində yoluxanların 0,4 faizi vəfat edib. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, mövsümi qripin ölümcüllüyü 0,1 faizdir. Kritik kateqoriyaya düşənlər daha böyük təhlükə ilə üzləşirlər. Çindəki müşahidələrə görə bu kateqoriyada olanların 49 faizi vəfat edib.[279] Martın 13-də Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) Avropa qitəsinin koronavirus pandemiyasının episentrinə çevrildiyini bəyan edib.[280]

Qarşısının alınması[redaktə | əsas redaktə]

Pandemiyaya qarşı Azərbaycanca afişa

Şəxsi ehtiyat tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda, COVID-19 üçün effektiv dərman terapiyası və ya peyvəndi yoxdur, lakin onun inkişafı üçün səylər davam edir. Bu, "qrip kimi" qızdırma, nəfəs darlığı, öskürək və digər simptomları var.[281][282] İnfeksiyanın qarşısını almaq üçün əlləri sıx-sıx yumaq, öskürək və asqırma zamanı ağız və burunu bağlamaq və öskürək asqıraq kimi xəstəlik simptomları müşahidə olunan hər kəs ilə sıx əlaqə qarşısını almaq tövsiyə edilir. Yoluxmuş bir insana qrip dərmanı qəbul etmək, maye içmək və dincəlməklə simptomlarını yüngülləşdirə biləcəkləri barədə ümumi bir məlumat vardır.[283] Bəzi ölkələr insanlardan qripə bənzər simptomları, xüsusən də Çinə səfər etdikləri təqdirdə həkimlərinə bildirmələrini xahiş edirlər.[284]

Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən bildirilən riskli bölgələrə gedəcək şəxslərin fərdi olaraq ala biləcəyi tədbirlər:[285]

  • Xəstə insanlarla təmasdan qaçınmaq lazımdır (mümkünsə ən azı 2 metr məsafədə).
  • Xəstələrin olması səbəbi ilə sağlamlıq mərkəzlərinə baş çəkilməməli və sağlamlıq müəssisəsinə getmək lazım olduğu hallarda digər xəstələrlə əlaqə minimuma endirilməlidir.
  • Yaşlılar və xroniki xəstəliyi olanlar həkimləri və səhiyyə işçiləri ilə məsləhətləşərək riskli bölgəyə səyahətlərini planlaşdırmalıdırlar.
  • Qida təhlükəsizliyi tövsiyələrinə (məsələn, xam süd və heyvan məhsullarını istehlak etməmək, xam tərəvəz və meyvələri yaxşıca yuyulmaq kimi) diqqət yetirilməlidir.
  • Vəhşi və ev heyvanları ilə təmasdan qaçınmaq lazımdır.
  • Əl gigiyenasına diqqət yetirilməlidir. Əllər sabun və su ilə ən azı 20 saniyə yuyulmalı, sabun və su olmadıqda spirt əsaslı əl dezinfeksiyaedici maddələrdən istifadə edilməlidir.

Çində alınan ehtiyat tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Uhan sakinləri, yoluxmadan qorunmaq məqsədilə tərəvəz almağa tələsərkən

22 yanvar 2020-ci ildə AFC, koronavirus epidemiyası ilə əlaqədar olaraq, əvvəllər Uhanda oynanılması planlaşdırılan Qadın Olimpiya Təsnifat Turnirinin A qrupu matçlarını (Avstraliya, Çin Xalq Respublikası, TayvanTaylanddan olan müvafiq komandalar da daxil olmaqla) Nankinə aparacağını bildirdi. Uhana gediş-gəliş üçün təsirli bir karantin 23 yanvar 2020-ci ildə, saat 10-da tətbiq olunmağa başlandı. Uçuş və qatarlar, ictimai avtobuslar, metro sistemi və Uhana gedən və uzun məsafəli avtobuslar növbəti elana qədər dayandırıldı. Çinin Sinhua Xəbər Agentliyinə görə, bu təşəbbüs Uhandan virusun yayılmasını dayandırmaq və insanların sağlamlığı və təhlükəsizliyini təmin etmək üçün göstərilmiş mühüm bir səydir.[286]

Sosial izolyasiya tədbirlərindən öncə Uhandaki son metro qatarı

Genişmiqyaslı iclasların və qrup turlarının təxirə salınması tapşırıqları da həmçinin verildi. Karantindən sonra ərzaq məhsullarının qiymətinin artması və xəstəxanaya gedən səhiyyə işçilərinin çətinliyi də daxil olmaqla, müxtəlif logistika problemləri meydana çıxdı.[287][288]

Sonradan Hubey əyalətində ən az 15 şəhərdə nəqliyyat məhdudlaşdırıldı.[289] Pekindəki Yasaq şəhər, ənənəvi məbəd yarmarkaları və digər təntənəli yığıncaqlar da daxil olmaqla bir çox Yeni il tədbirləri yoluxma qorxusundan ləğv edildi. Honkonqda da yoluxucu xəstəliklərə qarşı tədbirlərin səviyyələri artırılmış və fövqəladə hal elan edilmiş, fevralın ortalarına qədər məktəbləri bağlanmış və hər il təntənəli şəkildə qeyd edilən Yeni il ləğv edildi.[290]

Çin yoluxmuş insanları müalicə etmək üçün 10 gün ərzində tamamlanması planlaşdırılan 1000 çarpayılıq bir xəstəxana inşasına başladı. Yalnız Uhanda xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin bu xəstəxanada müalicə olunması planlaşdırıldı.[291]

Çinin Maliyyə Nazirliyi verdiyi açıqlamada, 29 yanvar tarixindən etibarən yeni növ koronavirusun yayılması ilə mübarizə üçün 3,94 milyard dollarlıq əlavə büdcə ayrıldığını söylədi.[292]

Yanvarın 30-da Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı xəstəliyin digər ölkələrə və Çinin bütün əyalətlərinə yayıldığı üçün beynəlxalq fövqəladə hal elan etdi.[293]

İnfoqrafika[redaktə | əsas redaktə]

Təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Siyasi[redaktə | əsas redaktə]

Çin Kommunist Partiyasının (ÇKP) mərkəzi Çindəki bölgə icra hakimiyyətilərin bir sıra nümayəndələri vəzifələrindən azad edilib. Bəzilərin fikrinə görə, bunun məqsədi ÇKP-nın başçılığını ictimai qəzəbindən qorumaq idi.[294]

İranın hakimiyyəti epidemiyanın təsirinə ağır şəkildə məruz qalıb.[295] İran Prezidenti, Həsən Ruhani açıq dünya liderlərinə ünvanladığı məktubuda yardım istəyib, ölkəsinin ABŞ sanksiyalarına görə dünya bazarlarına girişi olmadığını qeyd etmiş.[296]

Bəziləri Avropa İttifaqını İtaliyadaki epidemiyası ilə əlaqədar həmrəyliksizliyinə görə təndiq edib.[297][298][299]

Ksenofobiya[redaktə | əsas redaktə]

Virusun yayımlaması ilə Çinlilərə və başqa Şərqi Asiya əsilli insanlara qərəz və ksenofobiya bir sıra ölkələrdə,[300][301][302][303] özəlliklə Avropada, Şimali Amerikada və Asiya-Sakit okeanı bölgəsində artıb.[304] Afrikanın bəzi ölkələrində də Çinlilərə qarşı duyğuların qalxması müşahidə olunur.[305][306] Virusa məruz qalan Çinlilərə həm offlayn həm də onlayn dəstək göstərilib,[307][308][309][310] fəqət eyni zamanda, Uhan və Hubei sakinləri özlərinə qarşı bölgə əsasında diskriminasiyadan xəbər verirlər.[311][312][313] Virus başqa ölkələrə yayılmayanda, Avropadaki pandemiyanın mərkəzi olan İtaliyadan insanlar da şübhə və ksenofobiyaya məruz qalıblar.[314][315]

Müxtəlif ölkələrin, o cümlədən Malayziyanın, Yeni Zelandiyanın, Sinqapurun və Cənubi Koreyanın vətəndaşları öz hökumətlərindən Çinlilərin oraya gəlməyə qadağan etməyə tələb edən ərizələri imzalayıb.[316][317][318][319] Yaponiyada #ÇinliYaponiyayaGəlmə (ing. #ChineseDontComeToJapan) Twitter-in trendlərinə çıxıb.[320]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Coronavirus Disease (COVID-19)". Centers for Disease Control and Prevention (ingilis). 12 mart 2020. İstifadə tarixi: 18 mart 2020.
  2. 1 2 3 4 5 "Coronavirus COVID-19 Global Cases by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU)". ArcGIS. Cons Hopkins Universiteti. İstifadə tarixi: 7 aprel 2020.
  3. "Undiagnosed pneumonia - China (HU) (01): wildlife sales, market closed, RFI Archive Number: 20200102.6866757". Pro-MED-mail. International Society for Infectious Diseases. İstifadə tarixi: 2020-01-13.
  4. Pinghui, Zhuang (2020-01-15). "Wuhan pneumonia: how search for source unfolded". South China Morning Post (ingilis). 2020-01-15 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-01-16.
  5. "Wuhan seafood market pneumonia virus isolate Wuhan-Hu-1, complete genome". NCBI Genbank. National Center for Biotechnology Information. İstifadə tarixi: 2020-01-20.
  6. Overview of novel coronavirus (2019-nCoV) — Summary of relevant conditions | BMJ Best Practice bestpractice.bmj.com.
  7. "湖北黃岡:城鐵站、火車站離開黃岡市區通道暫時關閉". www.hkcna.hk. İstifadə tarixi: 2020-01-23.
  8. hermesauto (2020-01-23). "Wuhan virus: China locks down Huanggang, imposes tough travel restrictions in 3 other cities, after Wuhan lockdown" (ingilis). The Straits Times. İstifadə tarixi: 2020-01-23.
  9. China locks down 14 cities as Wuhan coronavirus spreads
  10. "Coronavirus Update (Live)". Worldometer. 2020. İstifadə tarixi: 16 mart 2020.
  11. Koronavirusla bağlı Azərbaycandakı vəziyyətə dair mətbuat konfransı keçiriləcək
  12. İsti hava həqiqətən Covid-19-u öldürəcəkmi? Virtual Azərbaycan
  13. Alimlər koronavirusun hansı hərarətdə fəal olduğunu açıqladı
  14. 1 2 "COVID-19/Coronavirus Real Time Updates With Credible Sources in US and Canada | 1Point3Acres". coronavirus.1point3acres.com. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  15. "Brasil tem média de 1.036 mortes por dia por coronavírus na última semana; 9 estados mais DF têm alta de mortes". G1 (portuqal). 12-07-2020. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  16. "PAINEL CONASS – Covid-19" (portuqal). Conselho Nacional de Secretários de Saúde. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  17. "Home – Ministry of Health and Family Welfare – GOI". mohfw.gov.in (ingilis). İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  18. "ru:Оперативные данные. По состоянию на 12 июля 10:45". Стопкоронавирус.рф (rus). 12-07-2020. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  19. Ministry of Health (Peru). "Sala Situactional COVID-19 Perú" (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  20. "Minsa: Casos confirmados por Coronavirus Covid-19 ascienden a 319,646 en el Perú (Comunicado N° 166)" (ispan). 10-07-2020. İstifadə tarixi: 10 -07-2020.
  21. "Casos confirmados COVID-19". Gobierno de Chile (ispan). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  22. "Coronavirus (COVID-19) in the UK". coronavirus.data.gov.uk. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  23. "Number of coronavirus (COVID-19) cases and risk in the UK". www.gov.uk. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  24. "Covid-19 Mexico" (ispan). Instituciones del Gobierno de México. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  25. "Datos Abiertos - Dirección General de Epidemiología" (ispan). Secretaría de Salud, Gobierno de México.
  26. "La pandemia del coronavirus, en datos, mapas y gráficos". RTVE (ispan). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  27. "Official: COVID-19 kills 194 more in Iran" (ingilis). İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  28. "Italy blasts virus panic as it eyes new testing criteria".
  29. "How Italy became the ground zero of Europe's coronavirus crisis".
  30. "COVID-19 ITALIA" [COVID-19 ITALY]. opendatadpc.maps.arcgis.com (italyan). Protezione Civile. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  31. "Ministero della Salute – Nuovo coronavirus". www.salute.gov.it (italyan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  32. "COVID-19 Health Advisory Platform by Ministry of National Health Services Regulations and Coordination". covid.gov.pk. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  33. "COVID 19 Dashboard: Saudi Arabia" (ərəb). Ministry of Health (Saudi Arabia). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  34. "COVID-19 Statistics in South Africa". sacoronavirus.co.za (ingilis). İstifadə tarixi: 13-07-2020.
  35. "T.C Sağlık Bakanlığı Günlük Koronavirüs Tablosu, Turkey Ministry of Health Daily Coronavirus Table". covid19.saglik.gov.tr (türk). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  36. "Corona-Karte Deutschland: COVID-19 live in allen Landkreisen und Bundesländern". Tagesspiegel (alman). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  37. "Wie sich das Coronavirus in Ihrer Region ausbreitet" [How the coronavirus affects your region] (alman). Zeit Online. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  38. "info coronavirus covid-19". Gouvernement.fr (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  39. "bn:করোনা ভাইরাস ইনফো ২০১৯". corona.gov.bd (Benqal dilində). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  40. "Coronavirus en Colombia" (ispan). Instituto Nacional de Salud. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  41. "Tracking every case of COVID-19 in Canada". CTV News. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  42. "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)". Ministry of Public Health Qatar. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  43. "zh:截至7月12日24时新型冠状病毒肺炎疫情最新情况" (çin). National Health Commission. 13-07-2020. İstifadə tarixi: 13-07-2020.
  44. "Información epidemiológica" (Spanish). Ministerio de Salud. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  45. "Reporte Diario Matutino" (PDF) (Spanish). Ministerio de Salud. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  46. "ar:وزيرة الصحة تتابع مستجدات فيروس كورونا وتوجه بتذليل أي تحديات لسير العمل بالمستشفيات". Facebook (ərəb). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  47. "Antal fall av covid-19 i Sverige - data uppdateras 11:30 och siffrorna är tillgängliga 14:00". Public Health Agency of Sweden – Official statistics at arcgis (Swedish). İstifadə tarixi: 10-07-2020. Lay summaryAntal fall av covid-19 – Statistik – antal fall covid-19. Data updated daily at 11:30 [CEST]
  48. "Data Sebaran". COVID-19 Response Acceleration Task Force.
  49. "The daily epidemiological situation of registered infections of the emerging coronavirus in Iraq". Facebook (ingilis). Ministry of Health of Iraq. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  50. "Данные на 12 июля: в Беларуси 64 932 случая COVID-19, 165 за сутки". tut.by (rus). 12-07-2020. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  51. "Las cifras del COVID-19 en Ecuador" (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  52. Ministerio de Salud Pública [Salud_Ec] (10-07-2020). "COMUNICADO" (Tweet) (ispan).
  53. "Coronavirus COVID-19". info-coronavirus.be (holland). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  54. "UAE CORONAVIRUS (COVID-19) UPDATES". UAE's national emergency crisis and disaster management authority. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  55. "Coronavirus in the Netherlands: the questions you want answered". Dutch News. 2020-03-12.
  56. "Actuele informatie over het nieuwe coronavirus (COVID-19)" (Dutch). RIVM. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  57. "COVID 19 Updates .::. Home". corona.e.gov.kw. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  58. "Coronavirus in Ukraine". covid19.gov.ua. Cabinet of Ministers of Ukraine. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  59. "ru:Ситуация с коронавирусом официально". coronavirus2020.kz (rus). Kazinform. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  60. "COVID-19 Tracker". Department of Health (Philippines). İstifadə tarixi: 13-07-2020.
  61. "COVID 19 PH Official Website". covid19.gov.ph. İstifadə tarixi: 13-07-2020.
  62. "Covid-19 cases in Oman". Ministry of Health. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  63. "UPDATES ON COVID-19 (CORONAVIRUS DISEASE 2019) LOCAL SITUATION". Ministry of Health (Singapore). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  64. "191 NEW CASES OF COVID-19 INFECTION (10 JULY)". Ministry of Health (Singapore). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  65. "Ponto de Situação Atual em Portugal" (portuqal). Portugal: Ministry of Health. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  66. "Datos Oficiales". Bolivia Segura (ispan). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  67. "Casos de Coronavirus COVID-19 en Panamá". Ministerio de Salud de la República de Panamá (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  68. Ministerio de Salud de Panama [MINSAPma] (10-07-2020). "Compartimos la actualización de datos sobre el #COVID19 en nuestro país" (Tweet) (ispan).
  69. "Homepage". Dominican Today (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  70. 1 2 3 "Coronavirus COVID-19 Global Cases by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU)". ArcGIS. Johns Hopkins CSSE.
  71. Ministerstwo Zdrowia [MZ_GOV_PL] (10-07-2020). "Mamy 265 nowych i potwierdzonych przypadków zakażenia #koronawirus" (Tweet) (polyak).
  72. "Afghanistan Covid-19 Cases". Ministry of Public Health (Afghanistan). 11-07-2020.
  73. "Current situation in Switzerland". Federal Office of Public Health. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  74. "Cas d'infection au Sars-CoV-2 en Suisse". Tribune de Genève (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  75. "he:נגיף הקורונה בישראל - תמונת מצב כללית" [Corona virus in Israel] (Hebrew). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  76. "Covid-19 Updates". Ministry of Health (Bahrain). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  77. "NCDC Covid-19 Page". Nigeria Centre for Disease Control. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  78. "Informare COVID -19, Grupul de Comunicare Strategică, 10 iulie, ora 13.00" (rumın). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  79. "hy:Հաստատված դեպքերն ըստ օրերի – NCDC Armenia" (erməni). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  80. "Latest updates on COVID-19 (Coronavirus)". Department of Health (Ireland). 12-07-2020.
  81. Secretaría de Salud [saludhn] (11-07-2020). "#TodosConMascarilla" (Tweet) (ispan).
  82. "Coronavirus en Honduras" (ispan). Secretaria de Salud de Honduras. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  83. "Coronavirus" (ispan). Ministerio de Salud Pública (Guatemala). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  84. "Azərbaycanda cari vəziyyət" (azərb.). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  85. "COVID-19 Updates". ghanahealthservice.org. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  86. "ja:新型コロナウイルス感染症の現在の状況と厚生労働省の対応について(令和2年7月8日版)". Ministry of Health, Labour and Welfare (Japan) (yapon). 10-07-2020.
  87. "Bundesministerium für Inneres: Aktuelle Zahlen zum Corona-Virus" (alman). Innenministerium. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  88. "COVID-19 în Republica Moldova: situaţia la zi". gismoldova.maps.arcgis.com (rumın). İstifadə tarixi: 6-07-2020.
  89. "COVID-19". covid19.rs. Ministry of Health (Serbia). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  90. "COVID-19 : Carte épidémiologique" (fransız). Ministry of Health, Population, and Hospital Reform (Algeria). İstifadə tarixi: 10-07-2020.Şablon:Registration required
  91. "Algeria COVID-19 Tracker". dz-covid19.com. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  92. "Nepal COVID19 Monitor". İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  93. "Corona Info- Ministry of Health and Population". covid19.mohp.gov.np (ingilis). İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  94. "Le Portail Officiel du Coronavirus au Maroco". Ministère de la santé (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  95. "STATISTIQUES COVID-19". covid19.minsante.cm (fransız). 5-07-2020. İstifadə tarixi: 5-07-2020.
  96. "Point Statistiques Covid 19". Journal du Cameroun (fransız). 5-07-2020. İstifadə tarixi: 7-07-2020.
  97. MOHW. "Coronavirus Disease-19, Republic of Korea". ncov.mohw.go.kr (ingilis). İstifadə tarixi: 13-07-2020.
  98. "Tal og overvågning af COVID-19". Coronavirus/COVID-19 (Danish). Sundhedsstyrelsen (Danish Health Authority). 10-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  99. "COVID-19 | Onemocnění aktuálně od MZČR" (czech). Ministry of Health (Czech Republic). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  100. "Ministère de la Santé et de l'Hygiène Publique". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  101. "ru:Коронавирусная инфекция (COVID-19)" (rus). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  102. 1 2 Nilsen, Av Sondre; Skjetne, Oda Leraan; Sfrintzeris, Yasmin; Røset, Hanna Haug; Hunshamar, Carina; Fraser, Sofie; Løkkevik, Ole. "Live: Corona-viruset sprer seg i Norge og verden". VG Nett. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  103. "Covid-19 (Latest Updates)". Ministry of Health of Malaysia. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  104. Ting, Inga; Scott, Nathanael; Workman, Michael (11-07-2020). "Tracking the coronavirus spread: How your state compares on testing". ABC News (ingilis). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  105. Laurila, Salla (2020-03-16). "THL:n pääjohtaja Markku Tervahauta Ylellä: Suomessa voi olla todellisuudessa 20-30 kertaa enemmän koronaviruksen saaneita". mtvuutiset.fi (fin). İstifadə tarixi: 2020-03-23.
  106. "THL:n pääjohtaja: Sairastuneiden todellinen lukumäärä voi olla Suomessa 20–30 kertaa suurempi kuin on todettu". Yle Uutiset (fin). İstifadə tarixi: 2020-03-23.
  107. "Varmistetut koronatapaukset Suomessa (COVID-19)". experience.arcgis.com. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  108. "Latest information on COVID-19 and measures for prevention of spreading issued by the Government". Ministry of health (North Macedonia). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  109. "Real-time Coronavirus condition in North Macedonia". gdi.net (makedon). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  110. "ru:Информации" (rus). Ministry of Health (Kyrgyz Republic). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  111. "bg:330 са новите случаи на COVID-19, потвърдени у нас през последното денонощие" [Total confirmed cases of COVID-19 in our country according to the National Information System] (bolqar). Ministry of Health (Bulgaria). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  112. "COVID-19 in Bosnia and Herzegovina". Ministry of Civil Affairs of Bosnia and Herzegovina. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  113. "Coronavirus: COVID-19". Government of Luxembourg. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  114. "Tájékoztató oldal a koronavírusról Aktualis". koronavirus.gov.hu. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  115. "el:covid19 Ελλάδα". el:Υπουργείο Υγείας (yunan). 9-07-2020.
  116. "th:โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)". Department of Disease Control (Thailand) (tay). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  117. "Situacion Nacional Covid-19" (ispan). Ministerio de Salud (Costa Rica). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  118. "Službena stranica Vlade". Croatian Institute of Public Health. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  119. "Coronavirus Albania | Statistika" (alban). Agjencia Kombëtare e Shoqerisë së Informacionit. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  120. "Infecciones por coronavirus – COVID-19". temas.sld.cu (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  121. "Information about Coronavirus disease COVID-19". Estonian Health Board. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  122. "COVID-19 á Íslandi – Tölfræði". www.covid.is (Icelandic). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  123. "Relevant information about Coronavirus (COVID-19)". Government of the Republic of Lithuania. 6-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  124. "RESULTADO DE PRUEBAS PARA COVID-19 EN PUERTO RICO" (ispan). Departamento de Salud de Puerto Rico. İstifadə tarixi: 26-06-2020.
  125. "Puerto Rico COVID-19" (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  126. "Statistični pregled koronavirusa v Sloveniji". www.rtvslo.si. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  127. "Coronavirus disease COVID-19". Ministry of Health. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  128. "Coronavirus Disease (COVID-19) in HK". Hong Kong: Department of Health. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  129. "COVID-19 – current cases". Ministry of Health (New Zealand). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  130. "Coronavirus in Slovakia". korona.gov.sk (English). National Health Information Center. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  131. "Ministère de la santé وزارة الصحة". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  132. "Sākumlapa | Covid-19". covid19.gov.lv (latış). 11-07-2020.
  133. "Actualitat coronavirus". www.govern.ad (katalan). Govern d'Andorra. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  134. "Coronavirus: three new cases annouced on Friday (Updated)". Cyprus Mail (ingilis). 10-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  135. "ar:الجمهورية اللبنانية – وزارة اﻹعلام – الموقع الرسمي لمتابعة أخبار فيروس الكورونا في لبنان" (ərəb). Lebanese Ministry of Information. İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  136. "Visualizador de casos coronavirus COVID-19 en Uruguay". Sistema Nacional de Emergencias (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  137. "Évolution du Coronavirus au Niger en temps réel – Coronavirus, Covid19" (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  138. "Ministère de la Santé - Burkina Faso". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 4-06-2020.
  139. "TABLEAU DE BORD COVID-19" (fransız). Ministry of Health (Burkina Faso). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  140. "ja:国内感染者1万6395人 死者773人(クルーズ船除く)新型コロナ". nhk.or.jp (yapon). 20-05-2020.
  141. "How lax rules, missed warnings led to Japan's second coronavirus cruise-ship hot spot". Reuters (ingilis). 7-05-2020. İstifadə tarixi: 9-05-2020.
  142. "Coronavirus (COVID-19) cases" (ingilis). States of Jersey. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  143. "zh:國內累計449人確診,其中438人解除隔離" (çin). Taiwan Centres for Disease Control. 10-07-2020.
  144. "No new COVID-19 cases, two patients recover". Times of Malta. 10-07-2020.
  145. "ar:فيروس كورونا المستجد (كوفيد-١٩)". corona.moh.gov.jo. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  146. "Nuovo caso di Covid-19 a San Marino: subito identificato e isolato". www.iss.sm. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  147. "Covid19 | Coronavirus Mauritius". covid19 (ingilis). İstifadə tarixi: 6-07-2020.
  148. "ar:فايروس كورونا (COVID-19) في فلسطين" [Corona Virus (COVID-19) in Palestine]. corona.ps (ərəb). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  149. "Statistikat e fundit" (Albanian). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  150. "Coronavirus : Riposte à l'épidémie : Tableau Récapitulatif des dons"" (fransız). Ministry of Health and Social Action (Senegal). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  151. "Virus korona COVID 19" (Montenegrin). Government of Montenegro. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  152. "TRANG TIN VỀ DỊCH BỆNH VIÊM ĐƯỜNG HÔ HẤP CẤP COVID-19" (vyetnam). BỘ Y TẾ (Ministry of Health). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  153. "StopCOV.ge". İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  154. Agence Nationale de Sécurité Sanitaire [anss_guinee] (10-07-2020). "COVID-19 Decompte des cas" (Tweet) (ispan).
  155. "Situation du coronavirus en Guinée". anss-guinee.org. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  156. "Situation Épidémiologique en RDC" (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  157. "Latest updates". Isle of Man Government. İstifadə tarixi: 5-06-2020.
  158. "Ministere de la Santé de Djibouti". www.facebook.com. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  159. "Epidemiology Unit". Ministry of Health (Sri Lanka). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  160. MOH_Kenya (12-07-2020). "COVID-19 UPDATE" (Tweet).
  161. 1 2 3 4 5 6 7 "Coronavirus Update (Live) - Worldometer". www.worldometers.info.
  162. "Corona í Føroyum". Corona í Føroyum (ingilis). İstifadə tarixi: 6-07-2020.
  163. "Estadísticas Venezuela". MPPS COVID Patria (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  164. "Ministry of Health – pressreleaseCOVID-19". www.moh.tgov.bn. İstifadə tarixi: 10-06-2020.
  165. "COVID-19 Hub". The Scoop. İstifadə tarixi: 29-05-2020.
  166. "CONTADOR OFICIAL COVID-19 EN PARAGUAY" (ispan). Ministry of Public Health and Social Welfare (Paraguay). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  167. "JIC RELEASE NO. 220 - Cumulative Results: One Tests Positive for COVID-19; Profiles of Confirmed Cases; DPHSS Issues Guidance Memo 2020-28". ghs.guam.gov. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  168. "Covid-19 Government Public Notifications". HM Government of Gibraltar. İstifadə tarixi: 5-07-2020.
  169. "SITUACIÓN NACIONAL". Ministry of Health (El Salvador) (ispan). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  170. "COVID-19 Tracking System". Ministry of Health of Cambodia. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  171. "Coronavirus Disease COVID-19". Rwanda Biomedical Centre. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  172. "Ministry of Health | Rwanda". twitter.com. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  173. "COVID-19 (Novel Coronavirus)". İstifadə tarixi: 30-06-2020.
  174. "Situation Covid-19" (ingilis). Ministry of Public Health (Madagascar). 3-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  175. "COMMUNIQUES DU MINISTERE DE LA SANTE ET DES AFFAIRES SOCIALES SUR LE SUIVI DES ACTIONS DE PREVENTION ET DE RIPOSTE FACE A LA MALADIE A CORONAVIRUS". www.sante.gov.ml (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  176. "KKTC Sağlık Bakanlığı". saglik.gov.ct.tr (türk). İstifadə tarixi: 5-07-2020.
  177. "CORONAVIRUS – Deux nouveaux cas positifs ce dimanche". 5-07-2020.
  178. "Casonan di Corona Virus na Aruba pa 11 di Juli 2020". Aruba Covid-19 (papyamento və ingilis). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  179. "Ministerium für Gesellschaft" (German). İstifadə tarixi: 6-07-2020.
  180. "Medienmitteilung" (PDF) (German). 6-07-2020.
  181. "Coronavirus au Togo" (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  182. "Covid-19!". covid19.et (amhar). İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  183. "Coronavirus disease (COVID-2019) situation reports". who.int (amhar). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  184. "COVID-19". Ministry of Health & Wellness, Jamaica. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  185. Christopher Tufton [christufton] (10-07-2020). "#JaCovid19 Update" (Tweet).
  186. "COVID-19 Situation Report – July 6, 2020". Barbados GIS. 6-07-2020.
  187. "Situation épidémiologique au 8 juillet 2020". www.facebook.com (fransız). İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  188. "MINISTERE DE LA SANTE, DE LA POPULATION, DE LA PROMOTION DE LA FEMME ET DE L'INTEGRATION DE LA FEMME AU DEVELOPPEMENT". www.sante.gouv.cg. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  189. "Coronavirus (COVID-19)". Cayman Islands Government. 5-07-2020.
  190. "MoH Uganda: COVID-19 Information Portal". covid19.gou.go.ug. Ministry of Health. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  191. "Ministry of Health Uganda". 10-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  192. "La Direction de la santé met à disposition les derniers communiqués et notes d'informations relatifs au Coronavirus Covid-19". service-public.pf. İstifadə tarixi: 20-05-2020.
  193. "COVID-19". USVI Department of Health. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  194. "Coronavirus Update July 3rd 2020". Government of Sint Maarten via Facebook. İstifadə tarixi: 5-07-2020.
  195. "National Public Health Institute of Liberia-NPHIL". www.facebook.com. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  196. "Novel Coronavirus (COVID-19)". www.gov.bm (ingilis). 10-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  197. "SITUATION ÉPIDÉMIOLOGIQUE AU GABON". COMITÉ DE PILOTAGE DU PLAN DE VEILLE (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  198. "Novel Coronavirus (2019-nCoV)". Ministry of Health (Bahamas). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  199. "Special webpage against Epidemics". www.ssm.gov.mo. İstifadə tarixi: 26-06-2020.
  200. "Ministry of Public Health – Home". www.health.gov.gy. İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  201. ZMPublicHealth (1-07-2020). "COVID19 update" (Tweet).
  202. "Ministry of Health Zambia". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 7-07-2020.
  203. "Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Surveillance Dashboard (Myanmar)". doph.maps.arcgis.com. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  204. "INÍCIO". INFOCOVID-19 (portuqal). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  205. "Coronavirus (Covid-19)". Gouvernement de la République du Bénin (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  206. "Announcement from the Ministry of Health". www.shabait.com. İstifadə tarixi: 2-07-2020.
  207. "Visualisez en temps réel l'évolution du Coronavirus en Haïti". coronahaiti.org. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  208. "Covid-19: Tanzania updates will resume after improvements at national laboratory". THECITIZEN (fransız). İstifadə tarixi: 8-05-2020.
  209. "Zanzibar confirms 29 new cases, plus 11 recoveries". ippmedia.com (fransız). İstifadə tarixi: 8-05-2020.
  210. "Health Ministry: 22 new coronavirus cases registered in Syria, two patients passed away". Syrian Arab News Agency. 10-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  211. "ar:البوابة الجغرافية لمراقبة انتشار فيروس كورونا في ليبيا". ncdc.org.ly (ərəb). İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  212. "ar:الوضع الوبائي المحلي ليوم الجمعة الموافق 9 يوليو 2020م". www.facebook.com (ərəb). İstifadə tarixi: 9-07-2020.
  213. "COVID-19 DASHBOARD, Somalia". moh.gov.so (ingilis). İstifadə tarixi: 9-07-2020.
  214. "One More Case Of Covid-19 Confirmed" (tetum). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  215. "Início". COVID 19 - Fica Atento (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  216. "Covid 19 de Guinea Ecuatorial". AhoraEG (ispan). İstifadə tarixi: 3-07-2020.
  217. "Health Protection Agency Maldives - COVID-19 Statistics Dashboard". İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  218. "ar:وزارة الصحَّة الإتحاديَّة". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  219. "Covid-19: Angola com mais quatro casos positivos". angop.ao (portuqal). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  220. "ຄະນະສະເພາະກິດເພື່ອປ້ອງກັນ, ຄວບຄຸມ ແລະ ແກ້ໄຂການລະບາດ: ຂອງພະຍາດອັກເສບປອດ ຈາກເຊື້ອຈຸລະໂລກສາຍພັນໃຫມ່ (COVID-19)" (laos). İstifadə tarixi: 9-06-2020.
  221. "Info coronavirus Covid-19". gouv.nc (fransız). İstifadə tarixi: 17-06-2020.
  222. "Ministère de la Santé Publique du Tchad". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  223. "Updates - Government of the Commonwealth of Dominica". dominica.gov.dm. İstifadə tarixi: 2-06-2020.
  224. "Ministry of Health and Social Services-Namibia". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 12-07-2020.
  225. "Operations Dashboard for ArcGIS". gisserver.nsa.org.na. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  226. "mn:Д.Нямхүү: ОХУ-аас ирсэн хоёр хүний шинжилгээнд коронавирус илэрч, батлагдсан тохиолдол 227 боллоо". ikon.mn (monqol). 8-07-2020. İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  227. "Five new border quarantine cases confirmed". FBC (ingilis). 10-07-2020. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  228. SAINT LUCIA'S COVID-19 DASHBOARD, Ministry of Health and Wellness, 3-07-2020, İstifadə tarixi: 4-06-2020
  229. "BREAKING NEWS: Saint Lucia records 19th COVID-19 case" (Press-reliz). Saint Lucia News Online. 4-06-2020. İstifadə tarixi: 3-07-2020.
  230. "COVID-19 Update: Over 2600 travelers from the Netherlands and no infections". Curaçao Chronicle. İstifadə tarixi: 9-07-2020.
  231. "GIS - Government Information Service of Grenada". www.facebook.com. İstifadə tarixi: 18-06-2020.
  232. "Covid-19 update 15 may 2020". NOW Grenada. 5-06-2020. İstifadə tarixi: 5-06-2020.
  233. Eswatini Government (10-07-2020). "Ministerial Statement: Minister of Health Lizzie Nkosi's #COVID19 update". @EswatiniGovern1 (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  234. "Zimbabwe COVID-19 Cases". covid19zw.com (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  235. MoHCCZim (10-07-2020). "COVID-19 Update: As at 10-07-2020, Zimbabwe had 942 confirmed cases, including 320 recoveries and thirteen (13) deaths" (Tweet).
  236. "NEW CONFIRMED CASES". Botswana Government. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  237. "Office of Director of Health Services". Facebook (ingilis). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  238. "Covid 19 National Information Dashboard". Ministry of Health and Population, Malawi. İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  239. "Coronavirus (COVID-19) Report As At 30th June, 2020". health.gov.vc. İstifadə tarixi: 1-07-2020.
  240. "Saint Vincent and the Grenadines Health Ministry". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 1-07-2020.
  241. "GOVERNMENT OF ST. KITTS AND NEVIS – COVID – 19 UPDATES". İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  242. "Coronavirus-ip nutaap siaruarnera malinnaaffigiuk" (danimarka və kalaallisut).
  243. Laurence, Daniel (8-07-2020). "6 Seychellois with loose connection to Spanish fleet test positive for COVID-19". Seychelles News Agency. İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  244. "Commonwealth Healthcare Corporation". chcc.gov.mp. İstifadə tarixi: 9-06-2020.
  245. "COVID-19". COVID SURINAME (holland). İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  246. "The Ministry of Information and Communication - Sierra Leone". www.facebook.com (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  247. "COVID-19 UPDATES". covid19.mic.gov.sl (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  248. "Statistik covid-19". Ålandstidningen | Nyheter på Åland (isveç). İstifadə tarixi: 7 April 2020.
  249. "Deal is done: Cruise ship with sick passengers and sister ship will be allowed to dock in Florida". NBC News (ingilis). İstifadə tarixi: 2-04-2020.
  250. "Indonesian crew member of virus-hit Zaandam cruise ship dies in Florida". South China Morning Post (ingilis). 10-04-2020. İstifadə tarixi: 11-04-2020.
  251. "COVID19 – MINISTRY OF HEALTH" (ingilis). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  252. "MONTSERRAT CONFIRMS A NEW COVID-19 CASE". Government of Montserrat. İstifadə tarixi: 11-07-2020.
  253. "1,750 nicaragüenses han ganado la batalla a la covid-19". El 19 Digital (ispan). İstifadə tarixi: 5-07-2020.
  254. "TCI COVID-19 Dashboard". Ministry of Health, Agriculture, Sports and Human Services. İstifadə tarixi: 13-07-2020.
  255. Centrafrique, MSP (10-07-2020). "Communiqué de presse". @MSPCentrafrique (fransız). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  256. "Dichiarazione del Direttore della Sala Stampa della Santa Sede, Matteo Bruni, 06.06.2020". Officialthe Holy See website. İstifadə tarixi: 7-06-2020.
  257. "COVID 19 — Corona Vírus". covid19.cv. İstifadə tarixi: 8-07-2020.
  258. "Status 10-07-2020". Ministry of Health via Facebook (ərəb). İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  259. "Azerbaijan's breakaway Nagorno-Karabakh region reports first coronavirus case". National Post. 7 April 2020. İstifadə tarixi: 7 April 2020.
  260. "National Situational Update on COVID-19 Data as of 12th-07-2020". Ministry of Health via Facebook. İstifadə tarixi: 13-07-2020.
  261. Burundi Government [BurundiGov] (3-07-2020). "03 juillet 2020 #mspls_bi annonce dans un communiqué de presse que 3 des 54 anciens patients positifs au #COVIDー19 sont guéris et autorisés à regagner leurs familles ; 21 nouveaux cas positifs au #COVIDー19 sont aussi déclarés ; sur un total de 256 prélèvements" (Tweet) (fransız). İstifadə tarixi: 3-07-2020.
  262. "COVID-19 Public update 30-04-2020". Falkland Islands Government. İstifadə tarixi: 1-05-2020.
  263. "Situação Actual em São Tomé e Príncipe". İstifadə tarixi: 10-07-2020.
  264. @SouthSudanGov (8-06-2020). "South Sudan now has a cumulative total of 194 cases with 2 recoveries". twitter.com (ingilis). İstifadə tarixi: 8-06-2020.
  265. @WaniMichael57 (28-06-2020). "Today, South Sudan confirms 14 new #COVID19 cases, Cumulative total of 2,021 cases, 1650 Active cases, 333 Recoveries and 38. Cumulative total test 10,660 so far conducted". twitter.com (ingilis). İstifadə tarixi: 28-06-2020.
  266. "Results Negative for COVID-19 in Sudden Death Investigation; All Three Confirmed Cases Now". COVID-19: The Anguillian Response. İstifadə tarixi: 27-04-2020.
  267. "BVI Reports No Active Cases Of COVID-19". 26-05-2020. İstifadə tarixi: 26-05-2020.
  268. "Dawladda Somaliland oo Shaacisay laba qof oo laga helay Cudurka Covid-19". Wargeyska Dawan (somali). İstifadə tarixi: 2020-03-31.
  269. "Somaliland Confirms 2 Covid-19 Cases". MENAFN (ingilis). İstifadə tarixi: 2020-03-31.
  270. "Coronavirus a yega Sint Eustatius: a confirma e prome 2 casonan!". 24ora.com (Papiamento). 31 March 2020. İstifadə tarixi: 1 April 2020.
  271. "COVID-19 Information". U.S. Consulate General in Curacao. İstifadə tarixi: 4 April 2020.
  272. "Eleventh covid case in PNG, army barracks". RNZ (ingilis). 26-06-2020. İstifadə tarixi: 26-06-2020.
  273. "COVID-19: Number of hosi kazu rekuperadu sira increases maka'as sira iha nasaun" (tetum). İstifadə tarixi: 30-04-2020.
  274. "Saint-Pierre et Miquelon : un «porteur sain», premier cas avéré de Covid-19". www.cnews.fr (fransız). İstifadə tarixi: 2020-04-05.
  275. "Naval Station Guantanamo Bay Announces Positive COVID-19 Case". www.navy.mil (ingilis). Naval Station Guantanamo Bay, Cuba Public Affairs. İstifadə tarixi: 2020-04-03.
  276. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; oc-media1 adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  277. "Saba first new confirmed case". Masnotica. 12 April 2020.
  278. YSNECCOVID19 (10-07-2020). "ar:آخر إحصائيات انتشار فيروس #كورونا في #اليمن #معا_لمواجهة_كورونا" (Tweet).
  279. İnsanları vahiməyə salan koronavirus öz-özünə itib gedəcəkmi?
  280. ÜST Avropanı pandemiyanın episentri elan etdi
  281. "China confirms deadly Wuhan coronavirus can be transmitted by humans | World News | Sky News". web.archive.org. 22 yanvar 2020. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  282. "Wuhan novel coronavirus (WN-CoV) infection prevention and control guidance - GOV.UK". Government of United Kingdom. 22 yanvar 2020. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  283. "Coronavirus | About | Prevention and Treatment | CDC". CDC. 15 dekabr 2019. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  284. "Wuhan pneumonia: Hong Kong widens net for suspected cases but medical workers fear already overstretched hospitals will suffer | South China Morning Post". scmp.com. 21 yanvar 2020. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  285. "Əhalini məlumatlandırmaq məqsədi ilə hazırlanan www.koronavirus.az saytı növbəti həftə istifadəyə veriləcək". sehiyye.gov.az. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  286. "China halts flights and trains out of Wuhan as WHO extends talks". CNA (ingilis). İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  287. "武汉一线 | 菜价上涨,市民称白菜35一颗_七环视频_澎湃新闻-The Paper". The Paper. 23 yanvar 2020. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  288. "China's coronavirus ground zero at Wuhan the destination for Matildas' Olympic qualifiers - ABC News (Australian Broadcasting Corporation)". ABC News. 22 yanvar 2020. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  289. The British cruise ship Diamond Princess was in Japanese waters, and Japanese administration was asked to manage its quarantine, with the passengers having not entered Japan. Therefore, this case is neither included in the Japanese government's official count nor in United Kingdom's one. The World Health Organization classifies the cases as being located "on an international conveyance".
  290. "China coronavirus: Hong Kong leader hits back at criticisms of being slow". South China Morning Post (ingilis). 25 yanvar 2020. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  291. "Koronovirusa görə, Vuhanda 1000 çarpayılıq xəstəxana səkkiz günə tamamlandı » Dəyərlər AİN". deyerler.org (rus). İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  292. "Çin daha bir ilki bacardı - 2 günə ərsəyə gətirildi - VİDEO". www.xezerxeber.az (azərb.). İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  293. "Koronavirus: Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı fövqəladə hal elan edib". BBC News Azərbaycanca (azərb.). 31 yanvar 2020. İstifadə tarixi: 4 aprel 2020.
  294. Bostock, Bill (13 February 2020). "China sacked a brace of top officials in Hubei province, likely in a move to protect Xi Jinping from people's anger over the coronavirus outbreak". Business Insider. İstifadə tarixi: 26 February 2020.
  295. Cunningham, Erin. "Coronavirus pummels Iran leadership as data show spread is far worse than reported". The Washington Post. İstifadə tarixi: 15 March 2020.
  296. "U.S. sanctions 'severely hamper' Iran coronavirus fight, Rouhani says". Reuters. 14 March 2020.
  297. "Italy criticises EU for being slow to help over coronavirus epidemic". The Guardian. 11 March 2020.
  298. "Italy criticizes EU for not responding its call for help, 'only China responded bilaterally'". CGTN News. China Global Television Network. 12 March 2020.
  299. "The EU Is Abandoning Italy in Its Hour of Need". Foreign Policy. 14 March 2020.
  300. Somvichian-Clausen, Austa (30 January 2020). "The coronavirus is causing an outbreak in America—of anti-Asian racism". The Hill. 1 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 February 2020.
  301. Ma, Alexandra; McLaughlin, Kelly (2 February 2020). "The Wuhan coronavirus is causing increased incidents of racism and xenophobia at college, work, and supermarkets, according to Asian people". Business Insider. 2 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 February 2020.
  302. Pitrelli, Stefano; Noack, Rick (31 January 2020). "A top European music school suspended students from East Asia over coronavirus concerns, amid rising discrimination". The Washington Post. 3 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 February 2020.
  303. Burton, Nylah (7 February 2020). "The coronavirus exposes the history of racism and "cleanliness"". Vox. 7 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 February 2020.
  304. "Fears of new virus trigger anti-China sentiment worldwide". The Korea Times. 2 February 2020.
  305. "Coronavirus fuels anti-Chinese discrimination in Africa". Deutsche Welle. 19 February 2020.
  306. "Chinese industrial workers subject to mandatory coronavirus isolation in Ethiopia". Panapress.com. 28 February 2020.
  307. "Coronavirus: Tales of solidarity from China's virus-hit Wuhan". BBC News Online. 28 January 2020. İstifadə tarixi: 11 February 2020.
  308. Zang, Phoebe (3 February 2020). "How Taylor Swift's Chinese fans are helping fight the coronavirus". The Star. İstifadə tarixi: 15 February 2020.
  309. "How Residents in Wuhan Are Coping With Coronavirus (3:18 minutes in)". The New York Times. 4 February 2020. İstifadə tarixi: 15 February 2020 – YouTube vasitəsilə.
  310. Wei Lin, Lee (24 January 2020). "This Chinese Actor Cheered on a Terrified Wuhan Doctor; His Fans Then Raised Funds for the City". Today. İstifadə tarixi: 15 February 2020.
  311. "Life under lockdown: Young people in Wuhan tell their coronavirus stories". Dazed. 6 February 2020. İstifadə tarixi: 8 March 2020.
  312. Sieren, Frank (7 February 2020). "Sieren's China: Coronavirus — an epidemic of rumors". Deutsche Welle.
  313. "China, desperate to stop coronavirus spread, turns neighbor against neighbor". The Economic Times. 4 February 2020. İstifadə tarixi: 16 February 2020.
  314. "Italy Shows Just How Crazy Coronavirus Panic Can Get". The Daily Beast. 29 February 2020.
  315. "Italians Are Being Treated as a Risk Abroad Over Coronavirus". The Wall Street Journal. 28 February 2020.
  316. Solhi, Farah (26 January 2020). "Some Malaysians calling for ban on Chinese tourists". New Straits Times. 27 January 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 February 2020.
  317. "Calm urged as anti-Chinese sentiment felt in New Zealand". The New Zealand Herald. 6 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 February 2020.
  318. della Cava, Marco; Lam, Kristin. "Coronavirus is spreading. And so is anti-Chinese sentiment and xenophobia". USA Today. 3 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 February 2020.
  319. "Not Enough Doctors in Daegu: As Virus Cases Rise, South Korea's Response Is Criticized". The Wall Street Journal. 24 February 2020.
  320. Kim, Sarah. "As The Coronavirus Spreads, So Does Racism – Both Against And Within Asian Communities". Forbes. 2 February 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 February 2020.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]