Zülallar

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Zülal səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Zülal modelləri mozaikası

Zülal - α-aminturşu qalıqlarından təşkil olunmuş yüksəkmolekullu təbii birləşmədir.

Təsnifatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Zülallar kimyəvi tərkibinə görə sadə və mürəkkəb olmaqla iki yerə bölünür: polipeptid, protein (Sadə zülal) və ya Proteid - (protos: birinci, vacib) aminturşulardan ibarət bir və ya birdən çox sayıda uzun zəncirdən ibarət bioloji əhəmiyyətli makromolekullardır. Zülallar canlı hüceyrəsində metabolik reaksiyaları katalizləmək, DNT-ni çoxaltmaq, xarici stimulların qarşısında hərəkətə keçmək, maddələri hüceyrə içərisində bir nöqtədən digərinə daşımaq, hüceyrənin bir çox strukturunu əmələ gətirmək və sairə kimi bioloji fəaliyyətin çox önəmli bir qismini yerinə yetirirlər. Canlı hüceyrədəki zülalların əksəriyyəti fermentdir. Proteinlər əsas bir-birindən aminturşu ardıcıllıqları baxımından fərqlənirlər. Təxminən 20 növ aminturşu proteinlərdə özünəməxsus spesifik sıra yəni ardıcıllıqla düzülərək əmələ gələn zülalın funksiyasının təyin edir. Bu spesifik ardıcıllıq informasiyası DNT-nin gen adı verilən bölgələrindən gəlməkdədir.   Həllolma qabiliyyətinə görə zülallar həllolan (qlobulyar) və həllolmayan (fibrolyar) zülallara bölünür. Həllolan zülallar adətən kürə formasinda olur. Hemoqlobin (qanın zülalı), albumin (Yumurtanın zülalı), insulin (mədəalt vəzinin zülalı) göstərmək olar.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]