Paleontologiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Paleontologiya (qəd. yun. παλαιοντολογία)[1] — tapılmış bitki və heyvan qalıqları əsasında onların xarici görünüşünün bərpa olunması, biolji xüsusiyyətlərini, qidalanma tərzini, çoxalmasını, bu məlumatlar əsasında bioloji təkamülün gedişatını və s. öyrənən elm sahəsidir. Yunan dilində palaios (qədim), onto (varlıq) və logos (elm) sözlərindən meydana gəlmişdir. Qədim canlıları araşdıran bir elm sahəsi olan paleontologiya və ya "fosil" stratiqrafiya, sedimentologiya, tarixi geologiya, biologiya, ekologiya, coğrafiya, klimatologiya ilə əlaqəlidir. Paleontologiya elmi daş elmi olaraq da tanınır. Başqa sözlə, ölmüş canlıların "fosil" olaraq adlandırılan daşlaşmış qalıqlarına ya da izlərinə əsaslanaraq geoloji zamanda yaşamış olan canlıların ən sadəsindən ən mürəkkəb formalarını, növ və formaları, həyat şəraiti, ortaya çıxdıqları və yox olmaları ilə zaman və məkandakı yayılmalarını araşdıran elm sahəsidir.

Müasir paleontologiya arxeloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş orqanizmlərin qalıqları haqqında[2], və ya qədim orqanizmlər haqqında elmdir.[3].

Paleontologiya elmi iki yerə bölünür:

  1. Makropaleontologiya: Mikroskopda tədqiq edilməsi mümkün olmayan makro ölçülərdəki adi gözlə görünən fosilləri araşdıran paleontologiyanın yarım bölməsidir.
  1. Mikropaleontologiya: Əyani şəkildə adi gözlə müşahidə edilməyən, amma mikroskopla araşdırıla bilən fosilləri öyrənən paleontologiyanın yarım bölməsidir.

Paleontologiya ilə əlaqəli elm sahələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Sistematik Paleontologiya - Fosillərin morfologiyasını və mövcuddursa, anatomik məlumatlarını sistemləşdirib nəsil fərqliliklərinin pillələrini müəyyən edərək onları adlandırır.
  • Stratiqrafik Paleontologiya – Fosillərin şaquli ardıcıllığını araşdırır.
  • Paleoekologiya - Fosil orqanizmlərin paleofizika və paleobiotik ətraf mühiti ilə olan əlaqələrinin araşdıraraq fosillərin harada və necə yaşadığını öyrənən elm sahəsidir.
  • Paleobiocoğrafiya – Fosillərin coğrafi və üfüqi ardıcıllığını araşdırır.[4]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinad[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://az.sciencegraph.net/wiki/Paleontologiya
  2. Давиташвили Л. Ш. Палеонтология // БСЭ. 2-е изд. 1955. Т. 31. С. 591-597.
  3. Палеонтология // Палеонтологический словарь. М.: Наука, 1965. C. 225
  4. http://paleontologiya.az/1-paleontologiya-elmi.html