İridium

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
77 osmiumiridiumplatin
Rh

Ir

Mt
Ir-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə iridium, Ir, 77
Qrup, Dövr, Blok 9, 6, d
Xarici görünüşü
Iridium-2.jpg
Atom kütləsi 192.217 q/mol
Elektron formulu 4f14 5d7 6s2
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 2466 °C
(2739 K, 4471 °F)
Qaynama temperaturu 4428 °C
(4701 K, 8002 °F)

Vikianbarda İridium ilə əlaqəli mediafayllar var.

[1]İridium (Ir) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 77-ci element. Elementlərin dövri sisteminin VIII qrupunda, platin qrupu metallarına mənsub, həmçinin qızılgümüşlə birlikdə vacib metallar sirasına daxil olan kimyəvi elementdir. Təbiətdə iki stabil izotopu var: 191İr (38,5%) və 193İr (61,5%).[2]


Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İridium elementini 1804-ci ildə ingilis kimyaçısı S.Tennant kəşf etmiş və dördvalentli iridiumun üçvalentliyə reduksiya zamanı birləşmələrinin müxtəlif rənglər almasına görə onu “ İridium” adlandırmışdır (yunanca iris (iridos) – göyqurşağı deməkdir). Nadir hallarda, adətən, platinlə birlikdə tapılır. Yer qabığında kütləcə 10-7% - dir.

Fiziki xassələri[redaktə | əsas redaktə]

İridium çox bərk, çətin əriyən gümüşü-ağ metaldır.

Kimyəvi xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Kimyəvi cəhətdən çox davamlıdır. 12000C temperaturdan yuxarı İrO3 şəklində qismən buxarlanır. Flüorla iridium 400-5000C, xlor və kükürdlə közərmə temperaturunda reaksiyaya daxil olur.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

Sənayedə ölçü cıhazları üçün yüksək temperatura davamlı, möhkəm ərintilər hazırlanmasında işlədilir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Химическая энциклопедия - М.: Советская энциклопедия, 1990. - Т. 2. - 671 с.
  • Г. Реми. Курс неорганической химии. Изд. Мир, 1974, Т 2, с.330.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Иридий. Популярная библиотека химических элементов. Проверено 17 августа 2013. Архивировано 19 августа 2013 года.
  2. Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (англ.) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Vol. 85, no. 5. — P. 1047-1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02.