Bor

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
5 berilliumborkarbon
-

B

Al
B-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə bor, B, 5
Qrup, Dövr, Blok 13, 2, p
Xarici görünüşü
B,5.jpg
Atom kütləsi 10.811 q/mol
Elektron formulu [He] 2s2 2p1
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 2076 °C
(2349 K, 3769 °F)
Qaynama temperaturu 3927 °C
(4200 K, 7101 °F)

Bor (B) – D.İ.Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 5-ci element. Amorf bor, fərqli olan yaşıl rəngli olduğu üçün pirotekni (fişəng) sahəsində və atəşləyici olaraq raketlərdə istifadə edilir. Tennis raketlərinin, nüvə stansiyalarında istifadə edilən tənzimləyicilərin və istiliyə dayanıqlı şüşə məhsullarının istehsalında da əhəmiyyət daşıyır. Borun ən əhəmiyyətli ticarət qarışığı, izolyasiya məqsədilə şüşə lifinin və bir ağardıcı olan natrium perboratın istehsalında istifadə edilir. Digər bor birləşmələri də, borosilikat şüşələrin istehsalında istifadə edilir. Toxuculuq sahəsində əhəmiyyət daşıyan bir digər bor qarışımı isə, bor turşusudur. Elektrikə qaşı izolyatorik davranarkən, bir metalinkinə bənzər istilik keçiriciliyi göstərən boron nitrit qarışığı, eyni zamanda, qarışdırıldığı hər hansı bir maddəni almaz sərtliyinə gətirici xüsusiyyətdədir. Titanvolfram ilə birlikdə istifadəsi nəticəsində, çəkisi aşağı olur ancaq istiliyə qarşı müqavimətli ərintilər əldə edilir. Boron-10 izotopu, nüvə stansiyalarında mühitdəki neytronları sürətlə əmərək reaksiyaları ləngitmək və ya dayandırmaq üçün, nüvə radiasiyasına qarşı qalxan olaraq və neytron müəyyənləşdirici alətlərdə istifadə edilir. Yaxın zamanda artrit (oynaqların iltihabı) müalicəsində istifadə edilməyə başlanan bor birləşmələri də ümid vəd edir. Göz dezinfeksiyaedici preparatların tərkibində də bor var.

Vikianbarda Bor ilə əlaqəli mediafayllar var.