Rutenium

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
44 texnesiumruteniumrodium
Fe

Ru

Os
Ru-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə rutenium, Ru, 44
Qrup, Dövr, Blok 8, 5, d
Xarici görünüşü
Ru,44.jpg
Atom kütləsi 101.07 q/mol
Elektron formulu [Kr] 4d7 5s1
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 2334 °C
(2607 K, 4233 °F)
Qaynama temperaturu 4150 °C
(4423 K, 7502 °F)

Rutenium (Ru) — D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 44-cü element.1844-cü ildə Kazan Universitetinin professoru Karl Karloviş Klaus (1796-1864) tərəfindən analiz üçün ona Peterburqdan göndərilmiş platinin emalı tullantılarını analiz edərkən kəşf olunmuşdur (1828-1845-ci illərdə Peterburq sikkəxanasında ural planetindən pul kəsilirdi). Klaus yeni elementi öz vətəninin şərəfinə adlandırıb (latın dilində Rusiyanın adı Ruthenia adlanır). Görünür aydınlaşdırmaq lazımdır ki, Klaus Derpt şəhərində anadan olmuşdur və bu şəhər 1704-cü ildən Rusiya imperiyasına daxil idi (1893-cü ildən Yurev, indi isə Estoniyada Tartu şəhəri). Lakin, ilk dəfə olaraq “ruten” adını Vilhelm Ozann (1797-1866) düşünmüşdür. O, xam platində kəşv etdiyi 3 elementdən birini belə adlandırmışdır. Lakin, Berselius Orannın aldığı nəticələri təsdiq etmişdir, o isə məşhur isveç kimyaçısı ilə mübahisədə özünün haqlı olduğunu sübut edə bilmədi. Berselius Klausun da nəticələrini təsdiq etmədi! Amma, o, Oranndan fərqli olaraq nüfuzlu Berselius qarşısında durmağı bacardı və nəhayətdə onu inandıra bildi ki, o, haqlıdır. Odur ki, ruteniumun kəşvi şərəfi Klausda qaldı.

Platinpalladium elementlərinin sərtləşdirilməsində, göz müalicələrində, yumurta qabıqlarının qalınlıq ölçümlərində, qələmlərin uclarında və elektrik kontaklarının istehsalında istifadə edilir. Hava nəqliyyatlarında, %10 nisbətində rutenium ehtiva edən ərintilər istifadə edilir.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Rutenium ilə əlaqəli mediafayllar var.