Volfram

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
74 tantalvolframrenium
Mo

W

Sg
W-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə volfram, W, 74
Qrup, Dövr, Blok 6, 6, d
Xarici görünüşü
Wolfram evaporated crystals and 1cm3 cube.jpg
Atom kütləsi 183.84 q/mol
Elektron formulu 4f14 5d4 6s2
Fiziki xassələr
Halı bərk
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 3422 °C
(3695 K, 6192 °F)
Qaynama temperaturu 5555 °C
(5828 K, 10031 °F)

Volfram (W) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 74-cü element.Ən yüksək ərimə temperaturuna malikdir. Söz alman mənşəlidir: Wolfram. Bu ad ilə mineral Almaniyada lap çoxdan məlum idi. Bu, dəmir-manqan qarışıq volframatdır xFeWO4 ∙ yMnWO4. Ağırlığına görə onu çox vaxt qalay filizi hesab edirdilər, amma, bu filizdən heç bir metal əridilmirdi. Mədənçilərin bu daha bir “şeytan” flizinə şübhəli münasibəti onun adında da əks olundu: Wolf almanca “canavar”. Bəs “ram” nədir? Orta əsrlər alman dilində ram - “qrum”, onda volfram - “canavar qurumu” deməkdir (volframit mineralı qara rənglidir və qara iz buraxır). Güman ki, Wolfram latınca lupus - “canavar” və spuma - “köpük” sözlərindən düzəlib. Təsadüfi deyil ki, alman geoloq və mineroloq Qeorq Aqrikola (1494-1555) bu mineralı lupi spuma - “canavar köpüyü” adlandırmamışdır (onun müasir adı volframitdir).

“Volfram” sözü alman və rus dilində var, ingilis və fransız dillərində isə bu addan yalnız W işarəsi qalıb, volframit mineralının a formullarının adlarında. Digər hallarda adətən bu elementin başqa adı - tungsten istifadə olunur. Nə vaxtsa Berselius ağır mineralı belə adlandırmışdır. 1781-ci ildə isveç kimyaçısı Karl Vilhelm Şeele (1742-1786) bu mineraldan volfram oksidi ayırmışdır. İsveç dilində tung sten - “ağır daş”, metalın adı da buradandır. Yeri gəlmişkən, sonra bu mineral (CaWO4) alimin şərəfinə şeelit adlandırıldı.

Vikianbarda Volfram ilə əlaqəli mediafayllar var.


== İstinadlar ==

http://www.nkpi.az/?page=addread&id=3048 Илья Леенсон. Язык химии. Этимология химических названий. Москва: Издательство АСТ: CORPUS, 2016, 464 c.