Qadolinium

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
64 evropiumqadoliniumterbitium
-

Gd

Cm
Gd-TableImage.png
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə qadolinium, Gd, 64
Qrup, Dövr, Blok , 6, f
Xarici görünüşü
Gadolinium-crop.jpg
Atom kütləsi 157.25 q/mol
Elektron formulu [Xe] 4f7 5d1 6s2
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 1312 °C
(1585 K, 2394 °F)
Qaynama temperaturu 3273 °C
(3546 K, 5923 °F)

Qadolinium (Gd) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 64-cü element, kimyəvi elementi lantanoidlərdən biridir. Elementlərin dövri sistemin III qrupundadır, 7sabit və bir neçə süni radioaktiv izotopu məlumdur.[1]


Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1880 ildə İsveç kimyaçısı J.Ş. Marinyak kəşf etmişdir. Fin kimyaçısı Yuxan Qadolininin şərəfinə qadolinium adlandırılmışdır. Təbiətdə başqa lantonoidlərlə birlikdə qadolinitdə (Be2FeY2Si2O10) , monositdə və bastnezitdə tapılır.

Fiziki xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Qadolinium açıq boz rəngli metaldır, ferromaqnit xassəlidir.

Alınması[redaktə | əsas redaktə]

Natrium, litium və qadalinium xloridin əridilmiş qarışığının elektrolizindən alınır.

Kimyəvi xassələri.[redaktə | əsas redaktə]

Qadolinium havada zəif oksidləşir, temperatur 100 0C- dən yüksək olduqda proses sürətlənir:

  • 4Gd + 3O2 → 2Gd2O3
 t = 3000C

Yüksək temperaturda halogenlərlə, azotla və hidrogenlə reaksiyaya daxil olur:

  • 2Gd + 3Cl2 → 2GdCl3
   t= 3000C

İsti su ilə reaksiyaya girərək əsas alınır:

  • 2Gd + 6H2O → 2 Gd(OH)3 + 3H2

Flüor turşusundan başqa, gadolinium mineral turşular ilə reaksiyaya daxil olur:

  • 2Gd + 6HCl (duru) → 2GdCl3 + 3H2
  • Gd + 6HNO3 (qatı) → Gd(NO3)3 + 3NO2 + 3H2O

Qadolinium qələvi məhlulları ilə reaksiyaya qirmir.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

[2]Qadoliniumun bəzi duzlarının, məs., Gd2(SO4)3 . 8H2O paramaqnit xassəsindən mütləq sıfra yaxın temperaturların alınmasında istifadə olunur. Qadolinium neytron radiyasiyasından muhafizəedici materiallar hazırlanması və reaktorların idarə olunmasında işlədilir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Химическая энциклопедия:в 5 т. Москва: Советская энциклопедия, 1988. Т. 1. С. 450.
  2. Г. Реми. Курс неорганической химии. Изд. Мир, 1966, Т 2, с. 525

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Qadolinium ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (англ.) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Vol. 85, no. 5. — P. 1047—1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02.
  2. Gadolinium prices (англ.). Metal-Pages (16 ноября 2014). Проверено 13 ноября 2014. Архивировано 16 ноября 2014 года